Prensese Mektuplar

Dusen Asker. 5 Eylul, 1936 yilinda unlu savas fotografcisi Robert Capa tarafinda cekilen bu fotograf, cumhuriyetci anarsist Federico Borrel Garcia’in Ispanya ic savasi sirasinda vuruldugu an cekilmis. Dustugu yerden bir daha kalkamadi Borrel Garcia ve bu fotograf onun olum anini olumsuzlestirdi. Dunyanin gelmis gecmis en unlu savas fotografi olarak bilinir Capa’nin dusen asker’i. 23 Eylul, 1936 yilinda, cekildikten 15 gun sonra, Vu adli Fransiz magazin dergisinde ilk defa basildiginda buyuk sok etkisi yaratir insanlarda. Bu ilk basimin ardina onlarca farkli yerlerde kopyalari basilir ve ispanya ic savasinin sembolu haline gelir bi fotograf.

Yine Robert Capa’dan efsanevi bir fotograf, normandiya cikartmasini olumsuzlestiren kare. 6 Haziran, 1944 ‘de ikinci taaruzda askerlerle birlikte karaya yuzen Capa, bir adet Contax 2 kamera ve bir adet 50mm objektif, uc bes rulo filmle efsanevi kareler cikardi, kendi hayatini buyuk riske atarak. Capa bu cikartmanin ilk ssatlerinde 106 fotograf cektiyse de, Life derisinin Londradaki karanlik odasinda yapilan bir hata sonucu resimlerin cogu yandi, sadece 8 tanesi bu buyuk talihsizlikten kurtulabildi. 19 Haziranda, cekildikten 13 gun sonra, Life dergisinde basildiginda insanlar savasin vahsi yuzu ile daha once hic gormedikleri kadar yakina gelmisler ve fotograflar buyuk sok etkisi yaratmisti.

Usteki kareyi pek anlatmama gerek yok sanirim, tarihden degil gunumuzden ne de olsa. 20 Haziran 2009 saat 19:05 de vurulan Neda Agha Sultan kanlar icinde yere duser ve aninda olur. Yere dusme anindan baslyarak olumune giden son 40 saniye bir cep telefonun kamerasi ile kaydedilir. Ayni gun icinde video once Facebook ardindan youtube’a yuklenir ve butun dunyaya yayilir. Son atmis yilda geldigimiz noktaya soyle kabaca bir bakarsak:

• Fotograf degil video.
• Robert Capa gibi efsanevi bir savas muhabiri degil, sokakdan gecen amator birisi cekti.
• Contax, Leica gibi efsanevi kameralarla degil, ucuz bir cep telefonun kamerasiyla cekildi.
• Cekildikten 13-15 gun sonra degil, ayni gun saatler sonra yayinlandi.
• Lokal bir dergide yayinlanip sonra zaman icinde tekrar basilmadi, 24 saat icerisinde viral olarak butun dunyaya yayildi.

Bu bes nokta cagimizi, hani su habire soylenen bilgi ve teknoloji cagini, gozler onune seriyor aslinda. Yasadigimiz cagin fark etmedigimiz teknolojik imkanlari, bilgeye ulasim hizimiz, bilgiyi isleyis hizimiz, bir birimizle iletisim hizimiz. Hizdan basimizin henuz donmemis olmamasina sasiyorum.

Her turlu kanli olum ve vahset goruntulerine gorsel olarak asina, canli yayinlarda savas izlemeye alisik bir toplum icin bile, Nida’nin olum aninin goruntuleri hiper bir gerceklik sunuyor. CNN’in pahali ekipmanli produksiyon canli savas yayinlarina kiyasla cok daha amator cok daha sahici. Bu TV’den Youtube’a geciste yasanan Youtube’da her sey gercek, TV’lerde her sey yapmacik hissiyatinin bir uzantisi bir bakima. Bir bakima da o tatminsiz gerceklik ihtiyacimizin yan urunu. Hep gerceklik istiyoruz ama her verilen gerceklige de alisip buyusunu kaybediyoruz. Sonra, bizi harekete gecirebilmek icin daha yeni bir gerceklik gerekiyor.

Robert Capa’in fotograflari simdi biz de hic bir sok etkisi yaratmasa da zamanin da insanlarda yaratmisti, Nida’nin olum goruntulerinin biz de yarattiginin cok benzerini hem de. Cagimizin ‘Dusen Asker’ fotografi Nida’nin olum goruntuleri. Bu urpertici bir dusunce. Demek ki bir zaman sonra Nida’nin videosunun da Capa’nin fotograflarinin bize su an gorundugu gibi bir zaman da gelicek. En bastan acikca soyleyeyim: Ben orada olmak istemiyorum.

NazIm

NazIm son uc yazi

• Demokratik Müzik, Arabesk Referandum
• Sansürden daha kötü bir şey...
• Pomplamoose: Youtube'dan ekmek teknesi

2 Yorum to “21.Yuzyilda Gerceklik: Dokunun!”