Off mektuba ani aksiyonla girdim Prenses, dur başa alalım hemen:

Bir varmış bir yokmuş… Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde uçsuz bucaksız Brüksel’de Omar adında bir genç yaşarmış Prenses. Ben Omar’i ortak bir arkadaşımızın 4 yaşındaki kızı Zaule sayesinde tanıdım. Bu ortak arkadaşımızın çalıştığı günlerde bazen ben göz kulak olurdum Zaule’ye, bazen de Omar. Bilmiyordum, Zaule anlattı kendisiyle geçirdiğimiz günlerden birinde mahallede turlarken. Tutturdu illa da Omar’a uğrayalım, harika birisi diye. Kendisiyle öyle tanıştım, hikayesini hiç bir zaman anlatmadı. Arkadaşları ve komşuları olarak gerçek hikayeyi öğrenmemizin gerekçesi öldürülmüş olmasıydı. Ve maalesef kendi ağzından dinleyemedik…

Bundan 15 sene evvel abisinin Kaddafi’nin özel askerleri tarafından, rejim karşıtı olduğu gerekçesiyle öldürülmesinden sonra Belçika’ya politik ilticada bulunan Omar’in muhtemelen kendisine doğrultulan silahın ve kafasına sıkılan merminin Belçika’lı büyük silah üreticisi FN’e ait olduğundan haberi yoktu. Efendim, bu Belçika acayip bir memleket. Yıllardır bir türlü merkezi bir hükümet kurulamaması sebebiylen medya ve sivil organlarda görece bir şeffaflık ve demokrasi gözlenebiliyor. Şöyle ki Fransız kantonunun en büyük gazetesi Le Soir, yine Fransız kantonuna ait FN Harstel şirketinin Kaddafi sülalesini yıllardır silahladığı skandalını baş sayfadan verebiliyor.

Amerika liderliğinde her zamanki “demokrasi getirme” ağzıyla Libya’ya dalan NATO ve yine aynı ağızla daha şefkatli görünen Avrupa Birliği ülkelerinin bir yandan NATO dahilinde top, tüfek sivil savaşa dahil olması, diğer yandan da insani yardım götürmesi riyakarlığının arkasında esasında otoriteryen bir manyağı yıllardır silahlama hikayesi var anlayacağın Prenses. Le Soir gazetesinin 2009′dan beri peşini bırakmadığı ve derin araştırmalarla bulup anında paylaştığı gerçekler şöyle: dünyanın bir numaralı “hafif” silah üreticisi FN Harstel firması 2008 yılı Temmuz ayında Kaddafi’nin 32′nci askeri taburuna 400 adet F2000 saldırı tüfeği, 367 adet tabanca ile P90 makineli tüfeği, 22,000 adetten fazla top mermisi ve 1,134 adet havantopu cephaneliği göndermiş. Tabi ki babasının hayrına değil, 5.3 milyon Euro’luk bir kontrat karşılığında. Bu kadarıyla bitse yine bir derece dersin Prenses, aradan 3 yıl geçmiş, hadi bir hataydı filan diyebilirsin. Amma ve lakin 2009 Haziran’ında Belçika’daki bölgesel seçim sonuçlarının belli olmasının hemen ertesi günü Fransız kantonunun başkan yardımcısı olarak bir kez daha seçilen Rudy Demotte, kolları sıvayıp FN şirketinin Kaddafi’ye silah ihraç etmesi iznini veren 5 yeni lisans çıkarttırır. Bu 5 yeni lisans, Belçika’nın Fransız kantonuna üzerinden kanlar damlayan 11,516 milyon Euro’luk bir kontrat şeklinde geri dönecektir. Şimdi dedim ya Prenses, bu ülkede bir türlü merkezi hükümet kuramıyorlar diye, işte bunun nedeni Valon (Fransız kantonu) tarafıyla Flemenk (Flaman kantonu) tarafı arasında yıllardır bitmek bilmeyen bir sidik yarışı olması. Istanbul kadar memleketi paylaşamıyorlar anlayacağın. Tabi yüzeyde bu sidik yarışı dil, kültür, tarih vesaire sebebiylen görünse de esasında yine para. Yani Rudy Demotte amca seçim sonuçlarının açıklanmasının ertesi günü FN firması için bu silah satış lisanslarını çıkarttırdığında muhtemelen ayna karşısına geçip “Güç bende artıııkkk!” diye zafer nağaralari attı.

Ne diyorduk, Omar’cık…. Olan Omar ve onun gibi özgürce ve barış içinde yaşamak isteyenlere oldu. Başta anlattığım Omar hikayesine şimdi tekrar bakalım hadi Prenses. Bu sefer dikkatimizi Omar’a değil de Belçika’ya verelim.

1996 yılında can havliyle Kaddafi’den kaçan Libya’lı Omar’a politik iltica izni vermiş olan Belçika devleti, yıllardır aslında bir ülkenin başından inmeyen bu manyak Gestapo’ya silah ve cephanelik satmaktadır. 2011 yılı Şubat ayında, bölgedeki diğer Arap ülkelerinde olduğu gibi Libya’da da halk ayaklanıp, otoriteryen bu rejimi devirmek isteyince Omar haberi alır ve ne pahasına olursa olsun ailesi ve sevdikleriyle birlikte olmak için, bir cebinde Belçika pasaportu, diğer cebinde Libya kimliğiyle geri döner. Bir buçuk ay kadar direniş sürer. Libya ordusu askerleri saf değiştirip halkın yanına kaymaya başlar. Kaddafi her türlü yolu kullanarak direnişe katılan halkı katletmeye devam eder. Içinde Belçika’nın da olduğu NATO dahili bir sürü devlet, son model askeri araç gereçleriyle “demokrasi” getirmek için bu katliamı desteklercesine ülkeye dalar. Artık savaşın tarafları değiştiğinden ve direnişçilerin kime direneceğine karar verememesinden dolayı az hasarlı zafer umutları azalır. Omar da cebinde taşıdığı Belçika pasaportunun dakika itibariyle kendine karşı kullanılacağını anlar ve yine can havliyle yanındaki 4 kisiyle birlikte ülkeden çıkmak ister. Çıkar ayak Kaddafi’ni fedaileri tarafından üstü aranır ve Belçika pasaportu bulunduğu anda, Belçika mahsulü bir silah ile Libya’lı biri tarafından öldürülür.

“Bir yerlerde bir yanlışlık var amaaa…” dediğini duyar gibiyim Prenses. Bu yanlışlık maalesef yüzyıllardır devam ediyor. Kanla beslenen diktatörler, para ve petrol uğruna çıkan savaşlar, sebepsiz ölen canlılar… Omar’in öldüğünü duyunca kafamdan kaynar sular döküldü ve birden kendimi Omar’in eski evinde yaklaşık 15 kişilik bir eş, dost, komşu ortamında “ne yapmak lazım?” diye yüzüme bakan üzgün, şaşkın, korkmuş gözlerin karşısında buldum. Önce dedik ki hemen mobilize olalım, ses çıkartalım, Belçika Savunma Bakanlığı önünde yüzlerce kisiyle Omar’in yasını tutalım, savaşın anlamsızlığını gösterelim. Sonra fark ettik ki durum göründüğünden karışık; zira Omar’ın tüm ailesi hala Libya’da ve hala can pahasıyla yaşamını sürdürmeye çalışmakta. Bizim burada Omar’in adı, soyadı ve fotoğrafıyla sokağa çıkmamız, öteki tarafta daha büyük acılara sebep verebilir. Bu üzüntüyü, kızgınlığı sokakta bağıramamak benim içime çok fena oturdu Prenses. Aklıma iki buçuk sene önce Yunanistan’da polis tarafından öldürülen 16 yasındaki genç, Alexis geldi. Bu çocuğun öldürülmesinden sonra milyonlarca kişi tüm dünyada sokağa taşındı, sanki bir devrim havası esti. Ee şimdi her gün Omar gibi bir sürü genç, şiddete ve bastırılmaya direndiği gerekçesiyle öldürülmekte ve biz acımızı, korkumuzu, hüznümüzü istediğimiz gibi bağıramıyoruz çünkü hayatlar pamuk ipliğine bağlı az biraz uzağımızda.

Senle savaşın bu en insani, en saf halini kendime dokunduğunca paylaşmak istedim. Eminim ki Omar bu şekilde öldürülen ne tek kisi, ne de son. Eğer sen de buna benzer savaşın insani tanıklık hikayelerini biliyorsan, lütfen benle paylaş. Moral bozucu olsa da bu saçmalıklar yüzünden kokunc şekillerde öldürülenlerin ruhlarının ancak hikayeleri duyuldukça huzura kavuşacağına inanıyorum.

Iyi yolculuklar Omar!  عمر رحلة سعيدة !

Temmuz 2010, Artvin'de HES'lere karsi protesto yuruyu

Merhaba Prenses,

İstanbul Türkiye’nin her yerinden, her çeşit insana güzel görünüyor sanki. Ne dersin?

Geçen sene ben de İzmir’den, üniversite sınavına hazırlanan biri olarak bakıyordum bu şehre. Onlarca İstanbul görüyordum daha 4 ay öncesine kadar. Artık İstanbul’da yaşayan biri olarak, bu İstanbulların birinden söz etmek istiyorum sana, eylemler şehri olanından.  Bu İstanbul imgesi kafamda nasıl, ne zaman oluştu anımsamıyorum. Yine de bu imgeyi doğurmuş, güçlendirmiş olabilecek onlarca olayı tek tek saymaya gerek yok: Kara günler, kızıl günler… Senin de aklında çakıvermiştir bir çoğu.

Bu yıldan itibaren İstanbul’un bir de sarı günleri anılacak, anlatılacak gibi gözüküyor prenses.

Çünkü İstanbul’da 28 gün boyunca sarı mı sarı bir direniş, bir isyan vardı: Sarı Yazmalılar’ın isyanı. Orya Enerji’nin ve Ümran Boru’nun, Loç Vadisi’ne yapacakları HidroElektrik Santrali (HES)’ne karşı yaşamlarını savunmak için burada; Or-Ya Han’ın önünde oturma eylemi yapıyordu Sarı Yazmalılar. Saydığımca üç göbek, sayamadığım kadar çok yürek; yağmur çamur demeden sürdürüyorlardı eylemlerini. İki gününe de olsa kendimizce destek olmaya çalıştığımız bu eylemden söz etmek istiyorum sana.

Ben sayfalarca bilgi de aktarsam, şair olup şiir de yazsam; Habibe Teyze gibi anlatamayacağım sanki. İyisi mi önce onun nasıl dillendirdiğini oku:

“Benim bir mayışım da yok, bir gelirim de yok. Tek gelirim bu topraklar. Sırtımda çocuğumu taşıdım, kesip köylüye sizden taraf olsun diye dağıttığınız ağaçlarımızın altına bıraktım bebelerimi. Şimdi beton ettiğiniz yerlerden ekip biçtiklerimle büyüttüm ben onları. Şimdi bana çıkıp diyor ki miyendiz, “Senin arazin benim, paranı da yatırdım, çık git buradan!’. Ben mi sattım, ölsem satmam toprağımı, milyara değişmem toprağımı. Burada ölecektim ben, şimdi kahrımdan ölüyorum. Çekin gidin vadimizden!”

Loç’luların direnişi aslında pek yeni bir direniş değil prenses. Kısaca bir özetleyeyim süreci. Hukuksal sürecin geçmişi uzun, olayların kızışması ise görece yakın bir zamana rastlıyor. Aralık 2009′da HES projesinin iptali için bir dava açılıyor. Davaya bilirkişi olarak seçilen bilim insanları, üzücü bir trafik kazası geçirerek yaşamlarını yitiriyorlar. Yeni bir bilirkişi heyetinin seçilmesi, bu heyetin raporunu hazırlaması derken geçen sürede şirket hukuksuzca inşaata başlıyor, bildik memleketim senaryosu. Bunun üzerine platform gönüllüleri ve yöre insanı, Ağustos ayında vadide çadır kurarak direnişe başlıyorlar. Ağustos ayı içinde birçok topluluk dönem dönem eylemcilere destek olmak için Kastamonu’ya gidiyor. Sonbaharın kendini hissettirmesiyle eylemciler çadırlı direnişi sürdürmekte zorlanıyorlar. Şirket bunu fırsat bilerek, yine inşaata başlıyor. Bunu izleyen süreçte Loçlular direnişlerini İstanbul’da sürdürmeye karar veriyorlar.

Gelelim direnişe…

İlk gün biz masalarına yaklaşınca birkaç güler yüz bize döndü. Tanıştık, konuştuk. Loç Vadisi’nin komşuluk yaptığı kanyonun Türkiye’nin en büyük, Avrupa’nın dördüncü büyük kanyonu olan Valla Kanyonu olduğunu; vadinin, koruma altında olan Küre Dağları Milli Parkı’na komşuluk yaptığını öğrendik. Tamamen sivil, ziyaretçilerle 20 kişiyi zar zor geçen ve içlerinde kadınların, yaşlıların bulunduğu bir gruba tam teçhizatlı 8-9 polis… Şirket binasına girip çıkıyorlardı sürekli. Çaylar “şirket”ten, anlayacağın. “Halk için emniyet. Adalet için hizmet.” İronik, değil mi prenses?

İkinci gün bir basın açıklaması yapıldı. Açıklamadan sonra bir ara “yazmalılar”ı boş yakalayıp sohbete başladık. “Neden ‘Sarı Yazma’?” diye sorduk. “E ‘Sarı Yazma’ biziz de ondan.” diyerek açıklamaya giriştiler: “Bizi en iyi sarı yazmamız temsil eder.” demişler işin başında. Bir o aldı, bir öteki aldı sazı eline; ağız birliğiyle anlattılar. Rıfat Ilgaz da Cide’liymiş. Her sene onun anısına şenlik yapılırmış ilçede. Söz arasında bunları da öğrendik.

Dikkatimizi bir şey çekti prenses. Eylemin çekirdek kadrosunun büyük bölümü, genciyle yaşlısıyla kadınlardan oluşuyordu. Basın açıklamasını onlar yapıyor, söyleşileri onlar veriyor, sloganları onlar başlatıyor… Horon tepilecekse onu da önce onlar tepiyordu! Bir ara sorduk: “Eylemi kadınlar sahiplenmiş gibi görünüyor, neye yoralım bunu?”. Onlar yine birlikle anlattılar. “Sarı yazma kimin yazması? Kadının. Başka kim oturacaktı ya burada?” diyerek gülüştüler. Bir aralık, gençten bir kadın “E tabi erkeklerin bir kısmı da işte güçte.” diye ekleyecek oldu ama biz daha “O da doğru tabi.” diyemeden büyüklerimizden biri, “Gelin köye görün, toprağın sahibi de kadın çiftçisi de kadın.” deyiverdi.

Müzeyyen Teyze’nin anlattıkları Loç köylüsünün eylemler boyunca hissettiklerini yeterince iyi açıkladı: “Ben bu yaşıma kadar polise jandarmaya işi düşmüş kadın değildim! Nerden aklıma gelsin onlara karşı durmak zorunda kalacağım. Ölümü beklerdim de bunu beklemezdim! Ama işte bıçak kemiğe dayanınca kalktık buralara kadar geldik. Kazanana kadar da buradayız. İnşallah kazanacağız, umudumuz tam.” Üstelik Loç Vadisi eylemcileri İstanbul’da düzenlenen diğer eylemlere de ellerinden geldiğince katılım gösteriyorlarmış. Geçtiğimiz haftalarda Cumartesi Anneleri’ni ziyarete gitmişler örneğin.

İnsanın, doğrudan kendisini ilgilendiren konuda söyleyeceği söz daha anlamlı oluyor prenses. Loç Vadi’liler bu santralden üretilecek elektriğin gereksinimlerinden fazla olduğunun, asıl amacın da bu olmadığının ayırdındalardı. Çevresindeki ekosistemler için de önem taşıyan, harika bir doğa parçası olan topraklarına yazık edilsin istemiyorlar ve yargıdan adalet bekliyorlardı. Oysa şu anda Allianoi’nin sular altında kalmasına karşı durmaya çalışan insanların arkasında güçlü bir köylü desteği göremiyoruz ne yazık ki. Allianoi köylüleri için konunun, Loçlular için olduğunca yaşamsal olmaması bunun; bu da Allianoi için mücadele eden insanların seslerinin yeterince yankı bulamamasının nedeni gibi duruyor.

Senin de bildiğin gibi prenses, fosil yakıtlardan elde edilen enerjinin zararlarının tartışıldığı aşamayı çoktan geçtik. Peki bizlere alternatif olarak sunulan enerji üretme biçimleri ne kadar “alternatif”? Bunların insan ve doğa yaşamı üzerinde nasıl etkileri oluyor veya olabilir? Acilen bunları da tartışmaya başlamalıyız. HES’lerin kısa vadeli enerji üretimlerinin yanında yapıldıkları bölgenin ekosistemine ciddi zarar verdiği de artık tartışılmayan konulardan. Bu yüzden ulusal ve uluslararası çevre örgütleri HES’lere eskisine oranla daha temkinli yaklaşıyorlar. Rüzgar ve güneş enerjisiyle ilgili olarak da benzer tartışmaların yaşanacağına kuşku yok. Hatta çeşitli tartışmalar başladı bile.

Teknik bilgi sunacak konumda değilim ama bana öyle geliyor ki prenses, enerji üretiminin çevre sorunlarına neden olmasını engellemek yolunda, çözüm öncelikle enerjiyi “insan gibi” tüketmeye başlamaktan geçiyor. Şimdilik yaygın tutum kar-zarar hesabı yaparak fosil yakıtların kullanımını sonlandırmak yönünde. Ancak bunun kalıcı bir çözüm olmaktan çok uzak olduğunu unutmamak gerek.

Not: Sana bu mektubu yazdıktan hemen sonra, iki gün içerisinde iki harika haber aldık. İlkinde şantiyenin mühürlendiği, ikincisinde de mahkemeden yürütmeyi durdurma kararının çıktığını öğrendik. 28 gün boyunca oturma eylemi yapan Sarı Yazmalılar kazandı! Şimdi yeni süreci öngörebilmek için gerekçeli kararın çıkmasını bekliyorlar.

İyi yıllar prenses, okumak istersen diye eylemler boyunca yaşanan önemli olaylarla ilgili haberlere bağlantılar:

http://bianet.org/konu/loc-vadisi
http://www.karadenizgundem.com/haber/4984–loc-halkitehditlere-boyun-egmeyecegiz.html

İnşaatın ve yürütmenin durdurma kararıyla ilgili haberler de burada:

http://www.ortakyasam.org/kent-guendemleri/4766-naat-durdu-hesin-ptali-muecadelesi-suerueyor

http://www.etha.com.tr/Haber/2011/01/05/yasam/yurutmeyi-durdurma-karari-loc-vadisi-nobetini-durd/

Unutmadan… Memnun oldum!

Oğuzhan Öğreden

ps: HES’lere insanların neden karşı olduğu ile ilgili bu etkileyeci filmi de izlemeden geçmeyesin prenses:

Anadolu’nun İsyanı from Anadoluyu Vermeyecegiz on Vimeo.

Poliamor: Poli yani “çok” ve amor yani “aşk” kelimelerinin birlesiminden oluşmus bir kavram. Sanırım bu açıklama sana biraz fikir vermiştir. Evet, çok aşklılık hareketi, yani Poliamoria.

Aklımda uzun süredir dolanıp duran, ütopya olarak tanımladığım kişisel bir hayalden yola çıkarak kendimi Madrid’de aralarında bulduğum Poliamor Madrid topluluğunun toplantılari ve onlarla yaptığım röportajlar sonucu bu konuda epey bilgi edindim ve bunları seninle paylaşmaya karar verdim.

Öncelikle  sana biraz  Poliamoria hareketinin tarihinden söz etmek istiyorum. Daha önce de bahsettiğim gibi kökenleri Özgür Aşk ” Free Love” kavramı yani 70′lerin hippi hareketinden gelse de aslında Poliamor adını alması 1990′da gerçeklemiş. Poliamor adını aldıktan sonra da özgür aşk hareketinden ayrılmaya ve birden çok sekse dayalı ilşkinin aynı anda yaşanabilmesi olarak tanımlanarak, sadece aşkın tadını çıkarmak ile bağlantılı olan özgür aşk hareketinden ayırmış kendisini. Aslında 1970′lerde kabul edilen “open marriage” yani açık evlilik kavramından geliyor. Bu kavram evli çiftlerin başka ilişkilere de girebilme haklarının bulunduğu bir yapı. 1990′lardan itibaren de kendisini evlilik kurumundan ayırarak Poliamor adı altında bir yaşam şekli ve hareket olarak kabul edilmiş.

Son yıllarda yapılan Poli web sitesi ve Londra’da düzenlenen Poli haftası ile de sesini duyurmaya başladı. Şimdilerde internetin de yardımıyla insanlar birbirlerini bulup daha kolayca örgütlenebiliyor ve özellikle Avrupa ve ABD’nin farklı yerlerinde lokal gruplar oluşturarak piknikler, buluşmalar ve benzeri aktiviteler düzenliyorlar. Etikçi monogamistlerin (tutucu tek eşlilik yanlılarından bahsediyorum, hepsinden değil) karşı çıkışına ve toplumun genel önyargılarına başkaldırmaya da devam ediyorlar. Poli haftası dışında Gay ve Lezbiyen hareketi ve Feminist hareketten de besleniyor Poliamor hareketi. Ortak eylemlere katılıyor, birbirleriyle fikir alışverişinde bulunuyorlar. Polimor hareketinin de hedefinde toplumun değer yargları ve baskın olan heteroseksüelist, erkek merkezli, tek eşli aile kalıbı olduğu için benzer çizgilerde yürüyorlar esasında. İnternet teknolojisinden de diğer yeni sosyal hareketlerde olduğu gibi oldukça faydalanıyorlar. Forumlar, chatroomlar, hatta ilişki kurma siteleri olan Date site’lar aracılığı ile birbirlerini tanıyor, birbirlerinin nasihatlarını dinleyip deneyimlerini paylaşırken cinsel politikalar hakkında tartışabiliyolar.

Şimdilerde 26 Eylül, Londra’da kutlanan Poli gününde (Polyday) Poliamorus kardeşler biraraya geliyor, workshoplara katılıyor, konuşuyor, konferanslar veriyor ve Seks-free kabare  izliyorlar. Son zamanlarda ortaya çıkan CAAN (the Consenting Adult Action Network), yetişkin insanların hükümet politikalarından bağımsız olarak kendi cinsel tercihlerini yapabilmeleri için kampanya düzenliyor ve poli protestocularını eyleme çağırıyor. İngiltere’deki polilerin ABD’dekilerden çok daha politik oldukları da bir gerçek. ABD’de daha çok cinsellik ve pratik sorunlar konuşulurken İngiltere’deki toplantılar, politik aktivizm havasında geçiyor ve tartışılan konular da feminizm ve eşcinsel hareketi de harekete dahil eden cinsellik politikaları oluyor. Hatta İngiltere’deki poli aktivisterden bir kısmı kendisini “Relationship anarchists”  yani ilişki anarşistleri olarak tanımlıyor ve bunu bir dünya görüşü olarak tanımlıyor. Oldukça radikal bir duruş tabii. Toplumun içindeki güç hiyerarşilerini kırmaya inanıyor ve bunu hayatlarında uygulamaya girişiyorlar. Nasıl Queer kavramı hetero/homo, kadın/erkek olmanın ötesine geçiyorsa poliamoruslar da tek eşli/çok eşli olmanın ötesine geçiyorlar. Bu haraket henüz gay-lezbiyen haraketi içinde veya feminist hareket içinde yeterince saygı görmüyor ne var ki. Yani halen elle tutulur bir çoğunluk olarak varolamadıkları gibi, bu diğer cinsiyet odaklı hareketler içinde de varlıklarını kabul ettirebilmiş değiller. Öncelikle kabul görmekle başlayacak bir yardım ve kabullenme, cinsellik veya cinsiyetçiliğin ötesine geçip kavramlara uzaktan bakabilme kapasitesini getirecektir. Çünkü poliamor olmak da aynı şekilde insanların hayatlarını, yaptıkları işleri, aileleri tarafından toplum tarafından kabul edilebilirliklerini etkiliyor ve bu yüzden çoğu poliamorus, kapalı olarak bunu yaşayabiliyor. Aynen eşcinsllerin büyük çoğunluğunda olduğu gibi. Ayrıca bu hareket üçüncü dalga feminizmin sonucunda ortaya çıkmış olması ve yazılan 5 kitabın da kadınlar tarafından yazılması ile de feminist harekete yakınlaşıyor.

Tabii ki akıllarda kavram karmaşaları var. Mesela hepimizin aklından poligami ve poliamor arasinda ne fark var ki sorusu geçmiştir. Önce bu konuya bir açıklık getirip sonra açık ilişki kavramına değineceğim.

Aradaki en büyük fark poligami kavramının sosyal olarak kabul edilmiş bir yapı olmasında. Mesela Sarmansuyu köyündeki Ahmet Efendi’nin dört karısının olması sosyal olarak bulunduğu toplumda kabul edilmiş birşey. İkincisi bu kadınların hiçbir seçme şansı yok. Buna mecburlar çünkü sosyal yapı bunu gerektiriyor. Özgürlük söz konusu değil. Poliamor da ise tüm taraflar için sonsuz bir özgürlük söz konusu. Poliamor’un bazı ilkeleri de var. Bunlar öncelikle taraflar arasında konsensus sağlanmış olması, ki Poligami’de bu söz konusu bile degil. Tıpkı monogamide olduğu gibi sosyal olarak dayatılmakta. Bunun yanında Poliamor da yüzde yüz bir şeffaflik söz konusu. Yani dürüstlük en önemli ilkelerden birisi. Monogamik görünüp de başkalarıyla birlikte olan bir çiftten poliamorus bir çiftin temelde ayrıldığı noktalardan birisi bu işte. Fakat Poliamor’dan kasıt açık ilişki de değil. Çünkü açık ilişkide bir hiyerarsi söz konusu. “Yani bir sevgilim var ve diğerleriyle de cinsel anlamda birlikteliklerim oluyor ama sadece bir tane sevgilim var” gibi. Bu bağlamda açık ilişki monogamik bir yapı oluyor. Burada da dürüstlük söz konusu ancak yine tek eşli bir ilişki bu.

Poliamorda aşk söz konusu, birden fazla kişiye aşık olmak ve hisler ön planda. Akla geldiği gibi sadece cinsellikle ilgili bir kavram değil.

Kavramları netleştirdikten sonra sıra akla gelen bazı problemlere ve çözümlere değinmeye geldi. Çünkü poliamor teoride ideal görünse de pratikte problemli olması çok beklenir bir sonuç. Tabii aynı şey monogamik ilişkiler için de geçerli.

Poli toplantılarından birinde yaptığım röportajdan bir kesit:

Sizce en büyük sorun ne?

“Öncelikle en büyük sorun havada kalan meseleler. Olaylar netleştirilmediği sürece yani havada kaldıkları sürece daha tehlikeli bir hale geliyorlar. Herşeyi netleştirip konuşmak, çözüm üretmek gerekiyor.

En önemli unsur ise aşk ve güven meselesi. Bunları konuşmak gerekiyor. Yani Poliamorda en önemli şeylerden biri güven duygusu. Sandığımızın aksine güven tek eşlilikle ilgili bir kavram değil sadece. Güven vermek ve bağlılık söz konusu.”

Taraflar arasında nasıl bir iletişim söz konusu?

“Benim üç tane sevgilim var. Oturup konuşuruz birini daha aramıza almak istiyorsak.”

“Herkesin poliamoru yaşayışı farklı. Benim tüm sevgililerim birbirlerini tanıyorlar ama illa da böyle olması gerekmiyor. Anlaşamıyor ya da tanışmak istemiyor olabilirler. Herkesin kendi yasayış şekli vardır poliamoru.”

Topluluk olarak aktiviteleriniz oluyor mu? Amaç nedir?

“Biz Poliamoruslar için partiler, kamplar, film gösterimleri ve toplantılar düzenliyoruz. Böylece bu hareketin görünürlüğünü arttırarak sosyal yaşanırlığına işaret ediyoruz. Bir yandan da pratik sorunlarımıza çözümler arıyoruz. İnsanlara bu hareketi tanıtıyor ve kendilerini özgürleştirebileceklerini onlara kanıtlıyoruz.”

“Bu aktivitelere ne kadar çeşit insan gelirse görünürlüğümüz o kadar artıyor. Sosyal çeşitlilik çok önemli.”

” İnsanların aşka olan korkularını yenmelerini sağlamaya çalışıyoruz.”

“Poliamor rekabet yerine güveni ve dayanışmayı koyuyor.”

Mogamik insanlar da poliamor ilişkisi yaşayanlarla birlikte oluyorlar mı?

“Bazen monogamik insanlarla poliamor ilişkisi yaşıyorum. Onlar kabul ettiği ve birbirimizin seçimine saygı duyduğumuz sürece sorun olmuyor.”

Kafadaki tabuları ve kalıplaşmış düşünceleri yenebiliyorlar mı insanlar?

“Bazıları ilk başta anlayışlı fakat sonradan sorun çıkarıyorlar. Kafalarının bir kenarında “Gerçekten aşık olursa diğerlerini bırakır.” fikri var. Bu düşünce kafalardan atılmadıkça poliamor ilişki mümkün olmaz.”

Peki ya kıskançlık?

“Ben poliamorusum ama sevgililerimden birisi başka birine aşık olunca rahatsiz oluyorum. Kıskançlık hissediyorum. Bu duyguyu yenmem gerekiyor ve bunu konuşarak hallediyorum. Bu bir gelişim süreci. Hep tek olmak istiyoruz. Bu bir yanılgı; evrimleşmeliyiz.”

Bence en büyük sorun kıskançlık ve benimsemeyle başlıyor işte. Bu sorunun çözümü duyguların sorumluluğunu almakla mümkün. Yani en önemli şey kişisel gelişim ve evrimleşme. Örneğin arkadaşlar arasında da kıskançlık söz konusu. Ancak sosyal olarak kabul edilmediği için insanlar bu duygularını kontrol etmekte zorlanmıyorlar. Aşk ilişkisinde bize dayatılan tek olmak olduğu için bu duygumuzu kontrol altına almıyoruz. Oysa bu irrasyonel bir duygu; ne kadar insanca olsa da. Ve bizi rekabete itiyor. Bu duyguyu yenmek pratik hayatta uygulamalarla mümkün. Duygularımızla yüzleşmeli ve bunu öğrenmeliyiz. Poliamorda kıskançlık oluyor ve bunun en önemli nedeni insanların ilgi gösterme konusunda eşitsiz davranmaları. Tarafların bu konuda dikkatli ve hassas olması gerekiyor anladığım kadarıyla.

“İnsanlar ilişkilerini sahiplenme ve korku üzerine kuruyor. Onu bana tercih etti, başkasına benden daha çok önem veriyor kelimeleri sıkça duydugumuz monogamik sorunlar aynı zamanda. “

“Poligamide sahiplenme yok. Taraflardan ötekisi, bir cisim olarak algılanmaz. Ama kıskançlık duygusu söz konusu oluyor.”

Peki ya ben ona ihtiyaç duyduğumda o başkasıyla birlikte ise ne olacak?

“Bu sorun en büyük sorun olacak gibi görünüyor. Fakat aslında aynı sorun monogamik ilişkide de söz konusu. Ya ben ona ihtiyaç duyduğumda o annesiyle olmayi tercih ediyorsa? Ya da en yakın arkadaşıyla?

Yani sorunun temelinde poliamor ilişkisi yaşamak yatmıyor. Bu her ilişkide en önemli paradoks. Poliamorda başka bir önemli sorun adaletsiz davranmanın getirdiği suçluluk duygusu. Bunu konuşup yenmek gerekiyor. Nasıl kıskanan taraf kıskançlığının sorumluluğunu üstleniyorsa karşı taraf da bundan etkilenip suçluluk duyarsa bu duygusunun sorumluluğunu üstlenmeli.”

“Sevgililerimden birisinin babası ölmüştü ve diğeri de çok kötü bir olay yaşamıştı. Sorumluluk hissedip ikisiyle de uyumadım. Seçim yapmadım. Suçluluk hissetmek istemedim ve kanepede yanlız uyudum.”

” O kadar kıskancım ki bazen uyurken kulaklarıma tıkaç takıyorum. Diğer sevgiliyle seslerini duymamak için.”

“Ben sevgilim diğer sevgilisiyle olduğunda ona bu şansı verdiğim için mutlu oluyorum. Onu daha mutlu edebildiğim için. Kendimi bu yüzden özel hissediyorum. Ben onun için çok özelim.”

“Aynı anda gelirlerse birini seçmek zorundasındır. Ve seçimini yaparsın. Diğerinin de bunu anlayıp saygı duyması gerekir.”

” Günüme bağlı olarak sevgilim başka bir sevgilisiyleyken kızdığım da oldu, hoşuma gidip kendi kendime tatmin olduğum da…”

“Bu anlayış ilişkiyi başka bir boyuta taşıyor. Poliamordaki problemler sosyal kabul edilirliği olmadığı için göze batıyor.”

Özel günleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

” Noel, doğum günü, tatil geçirme gibi ortak seçimler iyi bir organizasyon ile aşılabilir.”

“Ben birisiyle birlikte yaşadığım için diğeriyle tatile çıkıyorum”

“Çocuklara ortak bakılıyor. Bu çocuk için çok sağlıklı. Tek bir anne baba modeli olmuyor önünde”.

Eşcinseller ile heteroseksüeller arasında poliamoru yaşayışta farklar var mı?

“Eşcinseller de heteroseksüeller kadar kıskanç. Arada fark yok. Özellikle lezbiyen ilişkide dengeler çok hassas oluyor.”

Böyle işte Prenses, alıntılar yaparak konuşulanları ve izlenimlerimi özetlemeye çalıştım. Sen bu “çokaşklılık” hareketini sindiresin diye yanına The Blues Brothers’dan “Everybody Needs Somebody to Love ” veriyorum iki doz.

Afiyet olsun…

Haydaa… Uyan Elif… Gözünü aç… Hayır, zaten Britanya’dan kıta Avrupa’sına geçmek için kullanmamız gereken feribot şirketinin çalışanları grevde olduğundan şu allahın belası Eurotunnel’e bineceğiz diye yusufluyorum… Sorma, Prenses, bu Eurotunnel denen şey aracınla içine girdiğin (ki benim durumumda istikameti Budapeşte olan bir otobüs, içindeki curcunayı artık sen hayal et) raylı bir mekik işlevi gören metal bir tüp. Otobüsle daracık tüpe giriyorsun, her araç ayrı bi kapalı kompartmanda dışarıyı filan da göremiyorsun. Yan taraftaki ufak ekranlardan sürekli yazılar geçiyor “Kontağınızı kapatıp, havalandırma camlarını açın ve gerisini bize bırakın”, yok efendim “endişelenecek bir şey yok, kontrol bizde, Eurotunnel…” filan gibi bilim kurgu filmlerini andıran yazılar. Otobüsün içinde birileri uyukluyor, tırsan grup da böyle birbirine bakıyor tuhaf tuhaf zira bu Eurotunnel içinde yangın vukuatları filan olmuş zamanında. Aman neyse, annem ne diyordu? Deprem, sel, volkan….  Deprem, sel evet biliyoruz Şili, Çin, Haiti, Türkiye filan ulan bi deprem daha mı oldu Türkiye’de?? Volkan dedi bi de… Ne volkanı be? “Ha, anne yok yoldayım Brüksel’e dönüyorum. Ne oldu? Ne vol…” derken annem başlıyor anlatmaya İzlanda’da patlayan volkandan çıkan kül ve duman, tamamen durudurulan Avrupa hava trafiği vesaire vesaire…

Eve döner dönmez ne olmuş diye bakıyorum. Güney İzlanda’daki adını tellafuz etmeye üşendiğim Eyjafjallajökull volkanik buzul dağı patlamış. Normalde şöyle olan İzlanda’nın en küçük buzul dağlarından biri:

Patlayınca böyle olmuş:

Çok acayip di mi yanan buzul görmek?? Efendim 2009 sonunda sismik hareketlenme gözlenen bu volkanik buzul dağında geçtiğimiz buzul çağından beri olan bu beşinci patlamaymış. Diğer dördü sırasıyla 920, 1612 yıllarında ve 1821-1823 yılları arasında arada bir olmak üzere lav püskürtmüş. Her neyse bunun detaylarını eminim wikipedia’dan vesaire okursun hatta türkçe ve ingilizce olarak buraya linkleri vereyim de merak edersen tıklayıver. Benim bahsetmek istediğim mevzu son bir haftadır Avrupa halkını en çok endişelendiren şu hava trafiği mevzusu. Her gün yazılı basında hava trafiğinin halinden, Paskalya tatiline gittikleri yerlerde “mahsur” kalan turistlerden, işadamlarından filan bahsediliyor. Hani oturup araştırmasan volkanik patlamadan pek bi haberin olmayacak, o derece diyeyim. Belçika’nın en popüler gazetesi Le Soir’ın bugünkü baskısında 4 sayfa ayırmışlar bu hava trafiğinin durmasının nelere mal olduğuyla ilgili. Bugün kısmen açıldı ya, bi tane de tam sayfa Alman bir mutlu aile resmi koymuşlar havaalanından çıkan… la havleeğğ diyesi geliyor insanın. Pazar günü de bir arkadaşla pazara gittik, bak dedi hatun görüyo musun sebze-meyvanın üstündeki külü. Yav toz olmasın? Hani pazar hengamesi filan, yamurda yağmıyor epeydir? Yok yok, kül… Haa peki madem.

Ben bu gündem yaratarak gezegenimizin sakinleri nasıl çıldırtılır konusuna takıldım işte. Şu küreselleşme zamanında spekülasyon yaratmak çok kolay biliyorsun Prenses. Bunun çok kolay olduğunu da herkes bildiği halde nasıl olur da her yaratılan spekülasyon bir felakete yol açar ve bu felaketin hep de maddi bilançosunun çıkarılması ardından ekonomik dengelerle millet galyana getirilir? Tamam demiyorum ki volkan patlamasını birisi uydurdu, herkes de yedi. Spekülasyon denilen şey  gerçeklere dayanarak yaratılan bir kurgu ve medyanın acayip önem taşıdığı günümüzde bir gündem yaratma mekanizması aynı zamanda. Şimdi bu volkan, kül, duman olayını açalım. İzlanda’da aktif bir yanardağ olduğu biliniyor. Zaten İzlanda Üniversite’sinde kocaman volkanik araştırmalar departmanını boşuna kurmamış adamlar. 2009′un sonundan beri de buzulda sismik hareketlerin artışı gözleniyor. Şimdi sismik hareketlerin artışı gözlendiğinde kabaca denebilir ki bu volkanın aktive olması ihtimali epey yüksek di mi? E bunun nelere mal olacağını kestirmek de pek zor değil, zira en bilimsel olmayan kaynağımız wikipedia’da bile baktığında 1823 yılındaki aktivasyon sonrasında kül ve dumanın atmosferde nasıl yayıldığının fotoğraflarını bulabiliyorsun. Yani bazı kişilerde olan bu bilimsel veri ve buna dayanan öngörüler bir yerlerde saklı tutuluyor ve önlem alınmıyor. Sonra 2010 yılı Nisan ayında sanki çok büyük sürpriz, beklenmeyen felaket gibi volkanın aktifleşmesini şaşkınlıkla izliyoruz gezegence. Uçakla seyahat eden birileri bir yerlerde mahsur kalıyor filan.

Benim bir şikayetim yok valla şu ara uçak kullanmadığım için. Ohhh bir hafta boyunca gökyüzünde bulutlardan başka bir şey görmedik. Havaalanına yakıın oturan arkadaşlar, rahat rahat uyudular geceleri. Dün gazetede okuduğum kadarıyla bu bir haftalık “hava muhalefeti”  sonucunda sudan ucuz uçak bileti alabildiğin Ryanair şirketi günde 6 milyon euroluk zarara uğramış. Air France-KLM için bu rakkam günde 35 milyon euroymuş. Şimdi tabi bu durumda yolcuların paraları da yandı. Tahmin edersin ki böyle bir zararla bir de iptal edilen uçuşların geri ödemesini yapmayacak bu şirketler. Offf ama düşünsene Prenses bu yolcuların hepsi paralarını geri alamadıkları için havayolu şirketlerini  dava edip davayı kazansa bu şirketler ne hale gelir. Çok acayip dengeler işte bunlar. Gazetede 4 sayfa havayolları şirketlerinin nasıl zarar uğradıklarını anlatma ihtiyacı da işte bundan. Hani volkan patladı hem yolcular hem havayolu şirketleri mağdur oldu. Seni gidi volkan, ne gereği vardı şimdi patlayıp düzenimizi bozacak tribi.

Şimdi bu gündem yaratma ve spekülasyon davasına, her yerde olayların nelere sebep olduğunu duyuyoruz -hele de bu olaylar Wall Street borsasını etkiliyorsa- ama bu olaylara neden olan şeyleri bir türlü göremiyoruz. İsviçre’li bilimadamları kesin araştırmışlardır ama bize anlatmadıklarından gündem, gerçeklerin serpiştirildiği yapay haberlerle donatılmış vaziyette. Millet de işte hafiften çıldırıyor, bu benim arkadaşın pazardaki tozlanmış elmaların volkan külüyle kaplı olduğunu düşünmesi gibi. Bu gerçeklerin hep bir şekilde üstünün volkan külüyle kaplanmış olması da komplo teorilerini ortaya çıkartıyor. İnternet dünyası çok eğlenceli bir halde tabi. Ee hani olayların gerçeğine ulaşma imkanın olmadığından, komplo teorilerini okurken neden olmasın diyorsun. En popüler komplo teorilerinden biri de Chemtrail. Ekşi Sözlük’ten bir arkadaş bunu güzelce şöyle özetlemiş: “iddialara gore gokyuzunun cok yuksek noktalarina cikan ucaklar, halki aptallastirmak (bkz: zeitgeist), hava olaylarini kontrol altina almak, nufusun azaltilmasi vs. amaclarla biyolojik gazlardan olusan bir bulutumsuyu havaya salmaktadir. bulutlara cok benzemelerine ragmen isigin kirilma noktasina gore renk degistirmeleri ve bir bulutta gorulemeyecek ilginc sekillere sahip olmalari ( buyuk bir x isareti gibi ) insanlarin dikkatini cekmis, talk showlarda bu konudan bahsedilmeye baslaninca amerika’da program yapimcisina konunun aciklanmasi icin binlerce fax yagmistir. ilk defa ’96 senesinde amerikan hava kuvvetlerinin, mutakiben ingiltere ve kanada saglik bakanliginin boyle kimyasal bir ilaclamanin soz konusu olmadigini soylemesine ragmen bu teoriye inanan insan sayisi gitgide artmaktadir.”(mouse sanitary pad, 11.08.2009 05:52)

Bu teoriye inananlara “yok artık!” demek senin elinde Prenses ama sismik hareketlenme halindeki bir volkanın aktive olmasıyla milyonlarca dolar kaybeden şirketler hikayesine de “yok artık!” demek senin elinde. Yani neyin gerçek, neyin yalan olduğunu bilmek çok zor. Eminim bu teorinin araştırması için bir bilim adamı güzel paralar alıp araştırmalar yaparsa ve sağlık bakanlığında da amcoğlu çalışıyorsa, ertesi gün medyada bunu bir şok şok şok haber olarak görebilir ve her birimiz buna gayet inanabiliriz. Sismik hareketlenmelerin son zamanlarda tüm dünyada artıyor olmasının sebeplerinden biri olarak da Chemtrail teorisi gösteriliyor birileri tarafından. Tabi başkaları kıyametin yaklaşmasını sebep olarak gösterdiği için Chemtrail teorisi görece daha rasyonel ve ispat edilebilir kalıyor. İnternette, youtube ortamlarında konuyla ilgili videolar sebil, Prenses. İşinin gücünün olmadığı bir zamanda bak, eğlen derim. Arada ben kendimi sınıyorum mesela. Böyle  komplo teorilerini görüp “Saççççmalama!” demeden önce “gerçek olabilir mi acaba?” diyerek bi zorluyorum kafayı. Mesela bu volkanın patlamasına sebep olarak Chemtrail göstermişler ya, benim de aklıma sebep olmuş olmasa bile hava trafiğinin bir an önce açılması yolunda medya destekli kampanyalar yapılması, açılmazsa zarar eden havayolu şirketleri ve turizm işletmeleri sebebiyle küresel ekonominin çökeceği spekülasyonları esasında jet uçaklarının Chemtrail’a devam etmesi için olabilir mi acaba sorusu geldi. Yok yok delirmedim Prenses, bu teorinin savunucusu filan da değilim ama hani zorlarsan inanırsın diyorum. Gerçeği bilmeyen sokaktaki adam olarak bir şeylere inanmam hiç de zor değil. En temizi kendi doğrularını bulmak bence, bulamadığın yerde de inanmamak. Hani inanacak bir şey ararken, aptal yerine konmaktan iyidir…

Mektubu, Prenses’e yazanlar ve çevresi olarak sevdiğimiz İzlanda’lı grup Sigur Ros’tan Hoppipola şarkısının video klibiyle bitiriyorum:

Lafı fazla uzatmadan son zamanlardaki gelişmelere geçeyim ki bu mektubu neden yazdığım da anlaşılsın bir an önce. Şimdi Amerika Birleşik Devletleri başkanı Obama 8 Nisan’da Rusya ile yaptığı START anlaşması ile nükleer silahların indirimine gideceğini de imza altına alırken, tam da Amerikan Büyük Elçiliği önünde eylem yapmaya hazırlanan bizler bu haberle bir yandan umutlanırken bir yandan da ister istemez “du bakalım altından ne çıkacak” demekten kendimizi alamadık. Eh ne de olsa muhatabımız ABD kesin altında bir hinlik var diye düşünürken nitekim, bunun Türkiye’deki İncirlik üssünde herhangi bir nükleer silahsızlanma demek olmadığını da idrak ettik. Bu anlaşma “eh en azından indirime gidiyolar” diye biraz rahatlatmış görünse de ben bir çeşit Green Wash olduğunu düşünmekten alamıyorum kendimi. Nitekim The Times’ın da belirttiğine göre Belçika, Hollanda, Almanya gibi NATO ülkelerinin, “bunları gerekli kılan şartların ortadan kalkması nedeniyle” bombaları artık istemediğini bildirirken uçaktan atılan B61 tipi nükleer bombalar hariç diğer nükleer silahların kalkması için ” gerekli şartlar” halen ortadan kalkmamış görünmekte ve elimdeki kaynaklara göre bu şartların gerekli olup olmaması durumuna ancak ve ancak NATO karar verebiliyor.

Olay bu kadar önemliyken biz de geneli Ankara’lı olan (ayağının tozuyla İstanbul’dan gelen bir arkadaşımızı atlamak istemedim) bir grup insan bir araya gelip İncirlik’teki 90 nükleer silahı “hatırlatmak” için nükleer başlıklı füzelerini Amerikan Büyük Elçiliği’ne teslim etmeye karar verdik ve teslim ettik de…

Bundan sonraki gelişmeleri hep birlikte göreceğiz sevgili prenses. Bakalım yeni yaptıkları bu START anlaşması ne kadar gerçekçi, ne kadar kapsayıcı olacak ve bakalım İncirlik’te, Almanya’da, Belçika’da bulunan, İngiltere’de yenilenmesi için milyarlarca sterlin harcanan bu  patlamaya hazır nükleer silahları artık tasfiye edecekler mi?

Haydi buna izleyici kalmayalım Prenses. Tam da bu noktada sahneye çıkmak gerek. Toplayabildiğimiz kadar insanla, Ankara’da, Adana’da, Sinop’ta, Mersin’de Nükleerin silahına da enerjisine de HAYIR  diyebilmek lazım artık. Hep birlikte!

İnsan Hakları Evrensel Bildirisi’nin 13. maddesi der ki:
1. herkes, her bir devletin sınırları içerisinde hareket etme ve yerleşme özgürlüğü hakkına sahiptir.
2. herkes, kendi ülkesi de dahil, herhangi bir ülkeyi terk etme ve ülkesine geri dönme hakkına sahiptir.

Benim bunu şimdi yazmamın nedeni, yaşadığım memlekette yavaş işleyen bürokrasi sebebiyle hareketimin kısıtlanıyor olması ve her gün bu, herkesin bir norm olarak kabullendiği “bir ülke vatandaşı olma ve fakat başka ülkelerde yaşamak istediğinde binbir türlü dereden su getirtilmesi sebebiyle rahat verilmeme” halini aklımda tutuyor olmamdır. Hani benim şikayet etmem bile aslında biraz ayıp, Avrupa’da yaşayan o kadar kaçak göçmen hayatından bezdirilirken ama ucundan da olsa bu ait olmama hissi bana bürokratik organlarla her gün hatırlatıldığından bu histen tiksinmeye başladım. Durumum şöyle Prenses… Esasında yasal yöntemlerle başvurulmuş ve aylarca bekleme (tabi her gün telefonla takip, arama, sorma vesaire) sonrasında edindiğim, Belçika’da yaşamak ve çalışmak için bir çalışma iznim var elimde. Avrupa vatandaşı olmayan sen ve ben gibi kişilerin (hmm… belki sen değil de ben, hani Prenses’sen sanmıyorum vizeye filan başvurman gereksin, direk yeşil pasaport di mi?) başvurduğu çalışma izni konsolosluğa başvurduktan sonra Belçika çalışma bakanlığı ve yabancılar dairesi de dahil bir ton elden ele dolaşıp, damgalar kaşeler yiyor. Sonra sana izin veriyorlar ama pasaportundaki bu izin sadece memlekete bir kerelik giriş yapabilmek için. Neden mi? Güzel soru… Ben de sordum ve dediler ki memlekete girdikten sonra bağlı olduğun muhtarlığa gidip Türkçe’de ikametgah dediğimiz şeyden alman gekiyor ama burada Türkiye’den farklı olarak senin ikamet kaydını ellerinde tutup, sana bir tane kimlik kartı veriyorlar. Bu kartla burada yaşayabiliyor, çalışabiliyor ve Schengen ülkelerinde dolaşıp buraya geri gelebiliyorsun. Buraya kadar iyi mi? Teoride ehh evet diyelim, pratikte çok çarpık… Efendim, aradan dört ay geçti ve ben belgelerimi içeriye vereceğim ilk randevum daha bugündü. Bu arada bu memleketten çıkışım, oldu ki çıktım girişim mümkün değil. Herhangi bir sebepten kimlik kontrolü yapılırsa gösterebileceğim bir kimlik olmadığından, ırkçı Belçika polisinin keyfine göre, gözaltına alınabilir veya hatta sınırdışı edilerek Türkiye’ye geri bile postalanabilirim. Ben tabi bu dört ayda ve geçen yıl burada geçirdiğim zaman içerisinde burada bir hayat kurdum, dili öğrendim, arkadaşlar edindim, mahalle pazarı ne zaman kurulur, saat kaçta ve hangi pazarcıdan ucuza patates alınır efendime söyleyeyim böyle şeyler öğrendim ama işte ırkçı bir polis tarafından tesadüfen kimlik kontrolü yapılsaydı yaka paça içeri alınabilir veya geri gönderilebilirdim.

Böyle bir şey olmadı çünkü her sabah aklımda bunu tutarak evden çıkıyorum, işe gidiyorum… Ha bir de tabi haftanın üç günü, mesai gibi, sabahın 8.30′unda muhtarlığa gidip o uzuuun göçmen kuyruğunda bekleyip sıram geldiğinde suratsız memurlara bildikleri dilde derdimi anlatarak randevumu öne almaya çalıştım ve geri çevrildim. Ha geçen hafta bir de Brüksel’de ikamet eden kişilerin katılma hakkının olduğu sudan-ucuz- Fransızca kursuna kayıt olmak için sabahın karlı, karanlık 7′sinde kayıt masası önünde kuyruğa girdim de sıra bana geldiğinde orta yaşlı, suratsız Flemenk teyze kimliğimi sordu ve ben bu derdimi anlatmaya çalışırken nereli olduğumu söyleyince teyzenin yüz kasları yukarı doğru bir çekilerek, “senin sorunun benim umrumda değil, kimliksiz kayıt yaptıramazsın bu kadar!” diye sesini yükseltti ve “Sıradaki!”. İçimdeki canavar ortaya çıkmak üzereydi Prenses. Hani hissettim böyle kafasını ağzımdan çıkartarak bu teyzeyi olduğu gibi yiyecekmiş gibi geldi. Neyse iki arkadaşımın yardımıyla ortamın dışına çıktım da canavar dışarı rahat rahat çıksın takılsın, şimdi bir de hem Türk hem içinde canavar var diye damga yemeyelim diye.

Benim hikayem böyle…Ama dediğim gibi, Avrupa’ya çeşitli sebeplerden gelen (ve çoğu zaman göçmek durumunda kalan) milyonlarca kayıtdışı göçmenin yaşadıklarını düşünürsek halimden şikayet etmem ayıp olur. Yalnızca Belçika’da, tahminen 150.000 ila 200.000 yasadışı göçmen yaşıyor ve bu kişilere Fransızca’da verilen ad “sans-papiers“ yani belgesiz.  Afrikalı, Güney Amerikalı, Koreli, Singapurlu, Bulgar, Türk, Faslı… Bu belgesizlerin pek çoğu “politik” nedenlerden burada. Ben de ilk duyduğum da bu insanların, ülkelerinde süper politize olduklarını vesaire düşünüp kafada hikayeler uydurmuştum, Prenses, ama kendileriyle tanışıp hikayelerini dinledikçe anladım ki bu “politik” başlığı acayip geniş. Finansal sebepler de bu politik sorunların içinde, dini sebepler de, aileyle Avrupa’da yaşama isteği de…. Bunların hepsi insanları zor da olsa doğduğu, büyüdüğü, yaşadığı, dili konuştuğu memleketi bırakıp nispeten daha insani çerçevelerde yaşayabilecekleri yerlere gitmek durumunda bırakıyor. Bildiğin dünyaya gelmiş bir insan evladının arzuladığı temel yaşamsal değerleri arama ihtiyacı esasında ama bu göçmenler durumlarını “politik” kapsamda ortaya koyuyorlar ki ciddiye alınsınlar. Aynı zamanda bunu böyle söyleyince kendilerini de daha iyi hissediyorlar, benim gördüğüm, çünkü politika yapmak otoriteye mahsus ve o zaman politik sorundan dolayı bir ülkeyi terk etmek, otoritenin biçtiği yaşamların bu kişilerin istediği yaşam şartlarıyla örtüşmemesi anlamına da geliyor. Ama öte yandan Nijer Cumhuriyeti’nden buraya göçmüş ve halihazırda belgesiz çok yakın bir arkadaşımın hikayesi var…

Abdül, Nijer’de zengin, Fransız bir otel işletmecisinin otelinde tur operatörü olarak çalışırken bu işletmeci tarafından bir takım belgelerin altına imza atmış, diğer yerli otel çalışanları gibi. Bunun ne olduğunu taa ki bir gün hastalanıp işe gidemediğinde iş arkadaşlarının tutuklanıp içeri alınmasından sonra öğreniyor. Meğer otel sahibi bu imzayla tüm Nijer’li çalışanları otel’e kefil yapıyor. Daha sonra iki ortak (karı-koca) Fransa’ya tatile gidiyoruz diye toparlanıp gidiyorlar, ve polis kara para aklama gerekçesiyle soruşturma başlatmak için otele geldiğinde sahipleri değil, kefil olduklarından habersiz kefilleri topluyor alıyor içeri. Abdül, tamamiyle şans eseri hasta yatıyor olduğundan içeri alınmıyor ama ertesi gün haberleri öğrenip Paris’teki bir arkadaşını arıyor. Hemen akabinde bir tıra atlayıp kendini Paris’te buluyor. İki ay çok fena geçiyor Paris’te…işsiz, evsiz, tek bir arkadaşının yanında. Sonra arkadaşı Brüksel’e giderse daha rahat iş, ev bulabileceğini söylüyor. O da Brüksel’de ilk altı ay merkezdeki sığınma evinde kaldıktan sonra bir barda koruma/güvenlikçi olarak iş buluyor ve sonra da ev. Bu seneye kadar yasallaşmak için bir girişimde bulunamıyor, çünkü avukat vesaire tutması gerektiğinden bir yatırım isteyen bir iş. Kaldı ki belgesizlerin, özellikle de Afrika’lı olanlarının, bir çoğu bu yasallaşma girişiminden korkuyor, hani olur da herhangi bir sorun çıkarsa aynen memleketlerine geri dönmeleri ve kendilerini yarıda bıraktıkları sorunların göbeğinde bulma ihtimalleri belgesiz Avrupa’da yaşamaktan çok daha korkunç geliyor. Yine de Avrupa’daki halleri çok da iç açıcı değil. Belgesiz olmak demek çalışma şartlarının tamamiyle işverenin keyfine kalmış olması demek. Sosyal güvencenin olmaması demek. Yaşadığın evden her an yaka paça çıkartılabilme ihtimalinin olması demek. Herhangi bir belgenin altına attıın imzanın tanınmaması demek. Çoluğun çocuğun hastalandığında ne yapacağını bilememek demek.Kısacası yaşıyorken, yok sayılmak demek.

Avrupa’da belgesizlerin yasal haklarının verilmesi için uğraşan büyük bir sosyal hareket mevcut. Genelde kilise işgali şeklinde gerçekleşen eylemleriyle belgesizler ve insan haklarını tanıyan destekçileri, bu kişilerin canlı diğer insanlar gibi tanınmaları, hareket edebilmeleri, sosyal haklardan yararlanabilmeleri için uğraşıyorlar. Hani düşünsene Prenses, ülkeye girdiğin dakika itibariyle alnına yasadışı göçmen damgası yapışmış gibi hissederek yıllarını geçiriyorsun bir ülkede. Her gün korkarak uyanıyorsun. Yasadışı göçmen ne demek ki? Bazı çok basit kavramlar, kafalarımıza öyle bir kazınıyor ki sebebine bakmadan kabulleniveriyoruz. Sınırlar içinde yaşayan biri olmak ne demek?n Sınır dışı edilmek ne demek? Kim, kime sorup belirlemiş sınırları ve içinde yaşama hakkının zorunluluğunu kim uydurmuş? Neyse ki bu soruları sormak için biraraya gelen uluslararası bir kitle oluşuyor son yıllarda. Hani bunca yıldır hepimizin kafasına kazınan bu “kuralları”, “sınırları” sorgulayan ve bunu yaparken eğlenmeyi tercih eden bir uluslararası kitle: No Border Network Avrupa’nın pek çok noktasında (genelde sınır kentlerinde mesela Fransa’da Calais veya Yunanistan’ın Türkiye’ye an yakın adası olan Lesbos/Midilli) kamplar düzenliyor bu kitleler kamplarda belgesizlerin dışında, insan hakları örgütleri, otonom gruplar ve dayatılan sınırların saçma olduğunu duyurmak isteyen herkes bir araya gelip dayanışma için daha fazla ne yapılabilir, kim kendi kapasitesini kullanarak neyi değiştirilebilir konuşuyorlar ve damgasız, sınırsız, sadece insan olmanın güzelliğini kutluyorlar birlikte.

Bu sene, Ekim ayında, No Border Kampı Brüksel’de düzenleniyor. Yolun düşerse ya da harekete kendinden bir şeyler katabileceğini düşünüyorsan bekleriz Prenses…

Daha once bahsetmistim, benim yasadigim St.Louis’in de icinde bulundugu Midwest denen Amerikanin ortasinda kalan bu ucsuz bucaksiz duzluklerde Amerikanin yeni ekolojik hareketleri sekilleniyor diye. Iste bunlarin en guzel orneklerinden biri Growing Power. 16 yil once, 1993 yilinda Will Allen adli doktorali ciftci abimiz, benim topragim var, bu bolgedeki cocuklarin bi mesguleyete ihtiyaci var. Ben en iyisi bunlara tarimciligi ogreteyim, gelsinler benim topragimda guzel bir seylerle mesgul olsunlar diye baslamis. Will’in seralarinda ve dukkaninda calisirak kendi topluluklari icin sebze-meyve uretmeleri ile baslayan proje yillar icinde yeserip lokal ve ulusal duzeyde surdurulebilir tarimcilik ussune donusmus. Su anda Milwaukee’deki bir super market buyuklugundeki ana merkezlerinde 6 sera, 20.000 adet bitki, bilimum hayvan, kompost sistemleri, solucanlar, 15,000 civarinda balik vs. var. Bunun disinda Milwaukee disinda tarlalari ve Chicago’da sehir icinde tarlalari mevcut. Lokal ve ulusal olarak kurulup gelistirilmesine on ayak olduklari degisik topluluklarin tarlalaririn haddi hesabi yok. Hedeflerini cok basitce ozetliyorlar: yiyecek yetistirmek, zihin yetistirmek, topluluk yetistirmek.

Sakin sakin baslayalim. Once para di mi, hepimizin aklina hemen o soru geliyor. Bizim turumuzda tam ordan basladi, bu kadar buyuk capli bir projenin suyu nerden geliyor. Projeleri yavas yavas serpilmis, dedigim gibi en basta Will ve sahibi oldu su anki ana merkezdeki dukkan ve uc ser varmis. Cocuck projeleri ile gonullu is gucu saglayip meyve sebze yetistirdice kendi marketlerinden, ciftci marketlerinden ama asil en onemlisi civardaki luks lokantalara satmaya baslamislar. Tamamen dogal olarak yetistirdikleri sebze ve meyveler haliyle acayip lezizler. Bunu civardaki luks lokantalara pazarlamayi iyi basarmislar. Bir adim otesi, luks lokantalarin baska hicbir yerden kolay kolay bulamayacaklari sebzeleri de tamamen dogal olarak yetistirmisler. (Bu arada surdurulebilir tarimcilikla yetistirilip tamamen dogal olmalarina ragmen, organik etiketi almamislar, devlet ofislerinde basvuru formu dolduracagimiza, bahcemizde sebze yetistirmeye tercih ederiz diyorlar) Degisik degisik filizlerden olusturulmus kendi ozel karisimlari var ki afili salatalarin vazgecilmezi olmus.

Tabi kendi maliyetleri de oldukca dusuk. Bir kere bastan surdurulebilir tarimcilik diye yola ciktiklarindan, disa bagimli yuksek maliyetli islerden uzaklar. Growing Power’in kendisi olabildigince kendi kendine yeterli olmaya calisiyor. Isin en ilginc kismi benim icin buydu. Kendilerini olabildigince kapali bir ekosistem gibi tasarlamislar. Disardan minimum sey alip, ellerindeki herseyi kullaniyorlar. Bir canlinin artigi oteki canlinin besini oluyor. Besin zinciri sona geldiginde kendi besledikleri solucanlar atiklari ayristirip tekrar kullanilabilir hale getiriyorlar. Ayristirilanlar topraklar olarak tekrar cevrime girip yeni bitkilerin besini oluyor. En buyuk maliyetimiz kisin seralari isitmak icin kullandigimiz isiticilar diyorlar, o da sadece kisin.

Cok soyut anlattim, simdi somuta iniyorum. Tum Growing Power’in nasil calistigini anlamak icin soyle basit bir ornekten yola cikalim. Yukarda fotografini gordugunuz sistem bir aquaponic sistem, daha bir oz turkcesi kapali bir nehir ekosistemi. En allta gordugunuz havuzda Tilapia baliklari yasiyor, solucan ve organik artiklarla besleniyorlar. Onlarin kirlettigi su bir pompa ile bi ust kata basiliyor. Burasi toprak yatagi denen bolge. Balik artiklarindaki toksik amonyum buradaki bakteriler tarafindan once Nitrat, ardina nitrojene ayristiriliyor. Nitrat bitkilerin hastasi oldugu besleyici bi abimiz. Suyumuz burayi da tavaf ederken, toprakta iyice filtre oluyor, filtre edilmis mis gibi su bu ust kata saksilar icinde domates, biber ne istersen. Bulunduklari kat hafif egimli yapildigindan su bir yonden oburune akip, en sondaki delikten en alt kata geciyor. Gecerken domatesler biberler sulanmis oluyor. Tabi bu su nitrat ile dolu oldugundan oldukca besleyici. Bu sistem disardan balik yemi (o da growing power’in baska yerlerinde ki artiklardan geliyor cogunlukla) ve pompaya harcanan az miktar enerji disinda kendi kendine yeterli. Birinin artigi oburunun besini oluyor. Yetisen baliklar ve bitkiler disaraya satiliyor, yerlerine yenileri konuyor. Gel keyfim gel. Growing Power’da seralarin icinde bu aquaponic sistemlerden dokuz adet var. En buyugunde, 10.000 adet balik yasiyor.

Kompost baska bir maliyet dusuren prensip. Topragi katki maddeleri ile zenginlestireceklerine, kendi organik atiklari ile ama daha da onemlisi sehrin organik atiklari ile zengilestiriyorlar. Sehirde anlastiklari mekanlardan duzenli organik atik topluyorlar, bira yapim yerlerinden arpa posasi, cafelerden kahve cekirdigi artiklari, marketlerden pazarlardan meyve sebze atigi, gazete atigi vs. Hepsini solucanlar afiyetle ayristiriyor. Haftada 45 ton organik atik kompostlaniyor ve sebzelere besleyici madde olarak geri donuyor. Sehrin atik sahalarina gidecegine, sehre besin olarak geri donuyor haftada 45 ton.

Bilumum cesit sebze meyve, aricilik, hindiler, keciler, kazlar, tavuklar…burada ne ararsaniz var. Her sey toprak ile basliyor diyorlar, tabi bir de gunes. Verimli topraginizi urettiginiz zaman gerisi ardina geliyor. Toprakta bitkiler yeseriyor. O bitkilerle hayvanlar besleniyor. Bitkilerin polenlerinden arilar bal uretiyor. Hayvanlarin artiklari tekrar bitkilere gubre olarak donuyor. Butun islerin yurumesi muazzam bir calismayi gerektiyor tabi. 35 tane calisanlari, yuzlerce gonulluleri var. Amerikanin cesitli yerlerinden insanlar staj yapmaya uc aylik olarak buraya geliyorlar, yemek yatak karsiligi burada calisip bu isleyisi ogreniyorlar. Hem burada islerin yurumesine yardimci oluyorlar, hem buradan ogrendikleri ile geldikleri yerlerde bu tip projeler baslatiyorlar. Bu da Growing Power’in ikinci ana islevine getiriyor bizi: Bilgiyi toplulukla paylasmak, baska yerlerde yeni tohumlar yesertmek. Growing Power surdurulebilir sehir tarimciligi konusunda ayni zamanda bir egitim merkezi. Staja gelenlerin yaninda, yilin 6 ayi boyunca duzenli olarak 2 gunluk kurslar duzenleniyor. Her gun saat 1′de bizim katildigimiz gibi 2 saatlik turlar duzenleniyor. Kurslardan sonra ilgilenen projelere destek amacli olarak egitmen gonderip baska yerlerde benzeri surdurulebilir tarim merkezlerinin kurulmasina on ayak oluyorlar, surekli assistanlik sagliyorlar. Kisaca, neyi nasil yaptiklarini, niye oyle yaptiklarini, degisik degisik formatlarda insanlara aktarmaya ugrasiyorlar. Biz de kendi ekolojik koyumuzde growing power yardimiyla kendi projemizi baslatacagiz gibi.

Uretim ve tarimcilik egitimi disinda, baslangic noktalari, bugun de hala kazandiklari paralari harcadiklari sey ise cocuklarla egitim projeleri. Milwaukee icinde veya disinda sayisiz okulla es zamanli projeler yuruyor. Cocuklara ekolojiyi ekolojiyle, tarimi tarimla ogretiyorlar. Cocuklarla kendi okullarinda tarim alanlari olusturma, aquapotic sistemler kurma ve gelistirme, cocuklarin Growing Power’da gonullu olarak calismalari, turlari, egitim calismalari…Dusuk gelirli ailelerin cocuklari yuruttukleri burslu akademik programlar ve profesyonel beceri kazandirmaya yonelik projeler…

Isin en guzel yani ucuk kacik esoterik yontemler degil, gayet basit, anlasilabilir, her yerde her olcekte uygulanabilir etkili yontemler ogretiyor olmalari. Iki saatlik turun sonunda bilgi bombardimani uzerine heyecan birlesince Michigan’a kadar arbada agizlar bir karis acik umut dolu hayallere dalmis, arada bir ya sunu nasil yapiyoruz demislerdi, ya da bak sunu bence biz de kesin yapabiliriz dolu muhabbetler ile Wheatland Muzik Festivaline dogru yola koyulduk…

NazIm

ps: Daha fazla bilgi icin www.growingpower.org adresini ziyaret edesiniz.

Videoda gordugunuz koprudeki goruntulerinin benzerinin bir gun Bogazici koprusunde de yasanmasi dilegi ile vancouver’dan herkese arabasiz bol bisikletli gunler!

NazIm

Adina criticona dedikleri ve trafigi bisikletlilere acmayi/arabalara kapatmayi amac edinen, bunun yaninda petrol kullanimina, petrol tekellerine ve dolayisiyla da sisteme karsi bir durus sergilemekte olsa da, herkes kendi yorumunu getirerek katiliyor bu eyleme. Yolda durdurup sorular yonelten merakli insanlara verilen cevaplar da dolayisiyla farkli farkli oluyor. Bazisi sadece bisikletin strese iyi geldigini, bisikletle daha rahat hareket edildigini ve bisiklet yolu isteklerini on planda tutup dile getirirken, bazisi daha bir sistem karsiti durusunu ortaya koyup, petrolun nasil bir illet oldugundan, savaslardan, iklim degisikliginden, kuresel isinmadan bahsediyor merakla izleyen gozlere. Ne olursa ve nasil dusunurse dusunsunler, bellli bir ortak ruh, bisiklet sevdasi var gonullerde.

Madridde belirlenen bir hatta tum trafigi durdurup hep birlikte ilerliyoruz. Trafik polislerinin yerine one atilip trafigi durdurmaya kalkisinca gerilimli birkac an yasaniyor ama genel olarak hicbir sorun cikmiyor. Bazisi muzigini getirmis paylasiyor, durup bizi izleyen arabalarin arasinda bisiketimizle ilerleken arada bir insanlarla birebir diyaloga giriyoruz. Ben bazen gaza gelip “Bu gezegen sadece sizin degil” filan gibi buyuk laflar ediyorum.

Ispanya Meydaninda toplaniyor kalabalik. Alisildik bir manzara olan meydan, ispanyollar ve paylasilan bir litrelik bira siseleri uclusune bisikletler ve terli kipkirmizi suratlar da katiliyor. Sonrasinda dans, muzik ve hep birlikte sehrin diger ucundaki isgal evine gidiliyor. tam mezarligin icinde ortacag yapilarina benzeyen eski bir bina bu kadar mi guzellestirilebilir diye sormadan edemiyor insan kendi kendine. Iceri girer girmez, hareketli cingene muzigi yapan Cingaro Drom ve Malarazza adli gruplarin verdigi enerjiyle hoplaniyor ziplaniyor. Binanin etrafi bisiklet tarlasi gibi, her renkten her cinsten bisiklet, hala sehri isgal etmekte. Biz de tum gunun rehavetine ragmen harekete devam diyoruz balkan ritimleri kulaklarimizda…

Kivilcim

Paylasmak istedigim milyonlarca sey var aslinda. Aklima ilk gelen Madrid’e tasindigimdan beri gidip geldigim ama gerek zamansizlik, gerek zorunlu secimler veya oncelikler yuzunden arada bir gidip gelmekle kaldigim, turkceye Harikalar Avlusu ya da Harikalar Bahcesi olarak cevirdigim isgal evi (daha dogrusu isgal edilmis sosyal merkez, “Centro Social Ocupado”) geliyor.

Bu harikalar avlusu da neymis diyeceksiniz. Insana umut veren, emek, istek ve en onemlisi de umutla insa edilmis bir proje. Proje deyince, havada kalmasin. Tam on yildir Madrid sehrinin gobeginde, kullanilmadan bombos bekleyen bir okulun, bir grup insan tarafindan mahallede ozgur alan olarak hayata gecirilmesiyle olusmus bir harikalar diyari deneyimi de denebilir.

Mekanin kullanimi organizasyonu tamamen yatay orgutlenmis. Oz denetim, oz yonetim esasina dayali hersey. Burada herkese yer var. Yeter ki istek olsun. Herhangi bir konuda soylesi organize edebilir, sinema gosterimi yapabilir, fransizca ogrenebilir, komsulariniza artik ve kullanilabilir yiyecekleri ziyan edilmekten kurtararak, ziyafet verebilirsiniz. Samba derslerine katilabilir, gitar resitali verebilirsiniz. Yani muzisyenler, gocmenlik konusunda avukatla gorusme firsati bulan gocmenler, cesitli sosyal gruplar veya kucuk sivil toplum kuruluslariyla ilgilenenler, aktivistler, sokakta dolasanlar, cocuklar…yani senin benim gibi siradan insanlar var. Isin sirri bir araya gelmekte, karsiliginda hicbir maddi cikar gutmeden, herkesin bildiklerini digerleriyle paylasmasina, ortak bir enerjiyle kendi kendimize ve kendimiz icin olan ortak bir uretime dayali bu ozgurluk alanlarini ornek alip, umutlanmakta…Cunku hersey umutlanmakla basliyor…

Mekanin isleyisi, ne oldugu hakkinda insanlari bilgilendirek icin yapilan sunumlardan birinden alinmis bir kare.

Bu mekanin kurulus oykusu ve pratik isleyisi hakkinda biraz daha bilgi toplayip sizinle paylasmak icin durmayip gidiyorum. Elime de bir kalem kagit almayi ihmal etmiyorum. Es dosttan buldugum kucuk digital fotograf makinem de cabasi. Bugun daha bir kalabalik, daha bir hareketli ustelik. Burdaki 4 gunluk tatili firsat bilip, bisiklet gunleri (critical mass diyelim artik siz cevirin) dolayisiyla ulkenin diger yerlerinden gelen arkadaslar ortami senlendirmisler, hummali bir eylem hazirligindalar. Direk kafeterya bar tadindaki ortak mekana dalip, bir yandan nargile icerken bir yandan da bira servisi yapan arkadasla konusmaya basliyorum. Burda yasayan pek fazla insan olmadigi sonucunu cikardiktan sonra, konu hakkinda daha fazla bilgi verebilecek bir arkadas, onumuzdeki yogun birkac gunun hazirliklari hakkinda oldugunu dusundugum toplantidan kafasini kaldirip, biraz zaman ayirabilecegini soyluyor. Ben de bunu firsat bilip kafamdaki sorulari siraliyorum. Boylelikle de hersey daha bir somutlasmaya basliyor kafalarda.

Oncelikle benim turkceye “Sessizligi delelim” veya “sessizlige son” diye cevirdigim “Rompemos el silencio” hareketinden bahsediyor guler yuzuyle. Bu bir grup insan, sehrin belli yerlerindeki bazi kilit mekanlari isgal edip taleplerini duyurmak icin bu mekanlari kullanmasindan ibaret bir eylemlilik hali. Bu “Sessizligi delelim” hareketini duydugumda kulagima bayagi yaratici ve etkili bir fikirmis gibi geliyor. Simdiye kadar aralarinda olup deneyimlemedigim icin bu eylemlilik hali nasil bir haldir diye sormadan edemiyorum, daha dogrusu asil ogrenmek istedigim bunyelerdeki siddetlilik – siddetsizlik hali. Bu soru kafamda onlarca ayri dala ayrilirken, aldigim cevap da gayet dalli ve de budakli bir cevap oluyor haliyle. Olaya siddeti nasil tanimladiginizla baslamaniz gerekiyor bu tur bir soru sordugunuz zaman. Siddetin tanimi soruyu yonelttigim arkadasin da dedigi gibi ikimiz icin farkli seyler ifade edebilecegi gibi, sosyal hareketlenmelerin icindeki her bir birey icin farkli seyler ifade edebiliyor. Yani soru bayagi karmasik hale gelince, e ustune arkadas tam bir cevap vermemeyi uygun gorunce, ben de su sessizligi delelim hareketine yakindan bakmadan bir yorumda bulunmak istemiyorum haliyle. Sozunu ettigi mekan isgalleri arasinda buranin cok unlu sinemalarindan birinin isgal edilmesi ve film gosterimleri yapildiktan sonra birakilmasi eylemi hareketi kavramamiz konusunda yardimci olabilecek bir iki ornek.

Neyse efendim, harikalar bahcemize geri donersek, bu mekanin da sessizligi delelim hareketinin bir parcasi olarak isgal edilmesi uzerine, tum yasal engellere ragmen, mahallelinin genelinin de “aman gitmeyin kalin, biz sizden memnunuz” talebi ve destegi, yapilan eylemler ve avukatlarin verdikleri emek uzerine mekan simdilik hala umuda ev sahipligi yapmakta. Mahallelinin destek olani da olmayani da oluyor haliyle. Ornek, binanin girisinde yabancilarin evlerine cok ucuza telefon edebilmelerini amaclayan tahtadan yapilma telefon kabininin yakilmasi olayi.

Aklima gelen diger bir soru, buranin isleyisi, para durumlari ve bunyelerdeki hiyerarsi egilimi uzerine oluyor. Soylediklerine gore yapilan herseyin butcesi haliyle izinsiz isletilen ve de fotograf cekmeme izin vermedikleri kafe barin ve duzenlenen partilerin getirisinden ibaret. Bir de arada sirada kek pasta yapmaya karar vermisler son gunlerde. E ispanyollarin akil almaz parti, eglence ve alkol kulturlerini goz onunde bulundurursak, kazanilan paranin yapilan tum harcamalara bol bol yetecegi geciyor aklimdan. Buranin giderinden ne olacak demeyin, avukatlara odenecek paradan, mekanin bakimi onarimi gerekli alet edavat alimina kadar bir cok masraf cikiyor.

Kararlarin verilmesi, ne yapilacagina nasil karar verildigine gelirsek…Efendim, burda asable dedikleri ve gayet genis bir yelpazeden insanlarin oldugu bir grup karar veriyor mekanin nasil kullanilacagina. Bu grubun uyesi olmak icinse kollari sivayip birseylerin ucundan tutan herkesin karar alma surecinde soz sahibi olma sansi oldugunu soyluyorlar. Yani kollari sivamak herseyin basinda, emek vermek…Mesela yoga dersi vermek istiyorum, ne mi yapmaliyim? Hersey Internet uzerinden yuruyor. Bayagi iyi bir web siteleri var ve insanlar Internet uzerinden bir elektronik postayla yapmak istedikleri faaliyeti ve gerceklestirmek istedikleri zamani belirtiyorlar, sonra tek yapmaniz gereken bekleyip gormek oluyor. Bunun disinda, zaten faaliyet halinda olan gruplar var. Her grubun ayri bir gunu ve saati var. Bunlarin hepsine internetten ulasmak mumkun. Ekolojik bir tarim kooperatifinden, eylemlerde muzik yapan samba grubuna kadar farkli gruplar var. Bunlardan ilginizi cekeni secip, aktivitelerine katilip katilamayacaginizi gormek icin mail yoluyla direk ulasiyorsunuz. Bisiklet tamirinde yardim mi istiyorsunuz, bilgisayarinizdaki Bill Gates den kurtulmanin yollarini ogrenmek mi istiyorsunuz yoksa, hadi harikalar diyarina…

Burada yasayan az insandan birkacina rastliyorum. Tanistiklarimin hic birisi Ispanyol degil nedense. Zaten yasayan pek fazla insan da yok burda diyorlar. Bir projen varsa kaliyorsun bir sureligine, bu proje mekanin kendisiyle ilgili olabilecegi gibi, herhangi sosyal bir proje de olabilir. Bu hafta sonu Barcelona ve Donosti sehirlerinden gelen kalabalik bir gruba ev sahipligi yapiyor mesela, yaklasik iki saat icinde gerceklesecek olan bisikletli eylem nedeniyle gelen renkli gruptan insanlar, koridorlarda cirit atip zemin katta basketbol oynarlarken, yazdigim satirlara son verip, bacak kaslarimi yaklasik 5000 kisiye varabilecegini soyledikleri bisikletli eyleme hazirliyorum.

Kivilcim Ilhan