Şimdilik seni 2010 yapımı Thought of You videosuyla başbaşa bırakıyorum ki yüzüne biraz da gülümseme gelsin şu karışmış dünya gündeminde. 2011 yılında festival festival gezmekte olan video, Prenses’e özel şimdi ve burada!

Ve internetin varlığına bir kere daha teşekkür ediyoruz.  Biz kullanıcılar interneti şekillendirirken kimi sektörleri ve alışkanlıklarımızı da onunla beraber şekillendirip, eviriyoruz. Daha önce Pomplamoose grubu ekseninde müzik sektöründeki değişimden bahsetmiştik. Evdeki stüdyosuyla bu müzikleri yapan, o plak şirketinden bu plak şirketine dolaşmak zorunda kalmayan müzisyenlere selam ediyoruz ve seni aşağıdaki klibe alıyoruz. Şarkının sözleri de altında. Sevmezsen biralar bizden!

xezala min, delala min, / ez kurdî nizanim / keca, kurdan, jiyana min / ez te hez dikim / gellek // türk kürt kardeş falan değil / ayan beyan sevgilidir / ayıran kalleş değil ancak / hayatın tam da kendisidir
sen silvan’ın çorak ovalarında /ben kordon’un arka sokaklarında / büyütülmüşüz bunca zaman / teslim oldum kaderime inan
dinlemem kimseyi / gönlümün eylemi / bir temenni benimki / yaşasın halkların aşkı
xezala min, delala min, / ez kurdî nizanim / keca kurda min jiyana min / ez te hez dikim // gellek
her öpüşmemiz daraltacak / ırkçıya faşiste dünyayı / her sevişmemiz yol açacak / yeni bir kozmik ışımaya
kudurup köpürseler bile / keçe kürdamsın böyle biline / sözleri şivan perwer yazdı / sezen aksu besteledi bu aşkı
dinlemem kimseyi / gönlümün eylemi / bir temenni benimki / yaşasın halkların aşkı
xezala min, delala min, / ez kurdî nizanim / keca, kurdan, jiyana min / ez te hez dikim // gellek

(kürtçe kısmın yakın çevirisi şöyle: ceylanım, güzelim / ben kürtçe bilmem / kürdün kızı, hayatım / seni çok seviyorum)

Bonus olarak Hakan Vreskala’dan bir başka harika parça da burada.

Geçenlerde bir gece bilgisayarımı düzenlerken çeşit çeşit duruma göre ayırdığım dosyalardan birisini neden seninle paylaşmıyorum ki dedim.. İçinde “Fuck You” geçen şarkılar folder’ı. (Güldüğünü duydum!)

Ben küfür etmeyi pek severim, küfür etmenin de gülmek gibi bazı insanlara farklı bir biçimde çok yakıştığını düşünürüm. Kadını erkeği farketmez, küfür etmek önemli bir dışavurum şeklidir bana göre. O yüzden bilgisayarımın en güzide yerlerinden birisinde duran bu klasörün içindeki güzellikleri önüne döküyorum. Ha unutmadan şunu da söyleyeyim, Eminem de çok fuck you der evet, ama derdimiz bu değil.
Bu parçalar benim vokalin fuck you dediği yerlerde içimin eridiği şarkılar. Pek kişisel bir seçki yani. Bu arada da minik bir ipucu, en sevdiğim ikisini en sona sakladım.

Önce mevzuya pek çok kişinin bildiği Nine Inch Nails’la girelim. Şarkımızın asıl adı “Closer” fakat pek çok kişi “I wanna fuck you like an animal” olarak bilir. Bilimum hayvanca duygularımızın tezahuratı olan bu güzide parçamız için muhteşem videoya alıyoruz seni.

İkinci parçamız Lilly Allen’dan geliyor. Bu parça aslında eşcinseller arasında pek popüler oldu ve youtube bu tarz videolarla dolu. Şarkı sözlerinde bu nefretten bahsediliyor. Biz de “gökkuşakları ve cinsellik” yazımızda yayınlamıştık bu videolardan bir tanesini. Lilly Allen’ın bu parçayı kime yazdığı meçhul, diğer versiyonunu bahsettiğim yazıda yayınlamış olduğumuz için buraya çok keyifli olan orjinalini ekliyoruz.

Gelelim üçüncü parçamıza. Bu parçamız sağlam bir blues’cu olan Richie Kotzen abimizden. Hayata, her bir şeye güzelce saydırıyoruz bu parçada.

A Perfect Circle’sız toplama olmaz. Bu parçamız biraz iddialı ama adamı alır götürür diyorum. Klibi de Fight Club, Seven gibi şahane filmlerin yönetmeni sevgili David Fincher abimiz çekmiş. Maynard usta bu parçayı çok dindar olan annesine yazmış. Bir hastalık sonucu felç olan annesi tüm bu tecrübelerin üstüne dindarlığını daha da arttırmıştır. Bunu kabul etmek istemeyen Maynard “Hasta oldun, felç oldun, Allah’a daha çok bağlandın da O sana yardım mı etti, o çok sevdiğin Allah seni bu hale sokmadı mı..” diye bir güzel söyleniyor şarkıda.

Ve gelelim benim kişisel olarak en beğendiğim iki parçaya.

Bunlardan ilki Ani diFranco ablamızdan geliyor: Untouchable Face. Bu nev-i şahsına münhasır parçamızda Ani abla sevdiceğinden ayrılmış ya da o sevdiceğe hiç ulaşamamış. Ama karşı tarafın bir sevgilisi var, birlikte de pek mükemmeller yahu. E diyecek birşey kalmıyor seslenilen kişiye. Böyle dolu dolu, böyle içten, böyle yağları eritircesine. Sanırım kendisi dünyanın en güzel “Fuck You!” diyen insanı.. İçte kalanlara ithafen.

Ve son parçamız Archive grubundan. Bu parça grubun Noise isimli albümünde. Albüm versiyonu da gayet güzel ama bir canlısı var ki ben de şarkıyı öyle keşfetmiştim zaten. Bu arada bu grup hakkında minik bir ipucu. Denk gelen olmuştur, bir ara çok dolandı internette. Bir video vardı, elemanın biri sualtında bir karadeliğe atlıyordu, her izleyende “vay anasını” edalarına sebep olan bu videodaki parça da kendilerine ait olur (you make me feel, take my hand albümünde)
Velhasıl kelam Archive bu parçada yine sevdiceğe sesleniyor tabii. Ama bu parça biraz daha sinirli, Ani Abla gibi sakin değil, yine kendi içinde cool ama giydiriyor da giydiriyor.

Seçkilerimiz farklı hislerle devam edecek prenses.

Önce çalma tuşuna bas sevgili prenses.

Woody allen. Asıl adıyla Allan Stewart Konisberg. Benim içinse Woody Amca. Oldum olası sevmişimdir bu adamı. Yaptığı filmleri düzenli olarak gittiğim bir kafede sipariş ettiğim tatlıya benzetirim hep.. Hem merakla hem de tereddütle beklerim. “Ya sevmezsem, ya bu sefer kötüyse?”

Ama hayır o asla şaşırtmaz insanı. Bu New York aşığı adam hiç bir zaman hayal kırıklığı yaratmaz insanda. Ama Woody Allen Jim Carey gibidir, ya seversin ya da hiç haz etmezsin. Evet, ben seven taraftayım. Ama zordur Woody Allen filmleri izlemek, hele de daha önce hiç izlememiş bir arkadaşınla birlikte izlemek. Sana komik gelen yerde gülmez genelde, “Bende bir sorun var sanırım.” deyip tek başına izlenecek yönetmenler listesine bir numaradan giriş yapar kendileri.
Bu film eleştirileri, beğenmek, beğenmemek işleri göreceli durumlar tabii. O yüzden hiç giresim yok bu konulara.

Bugün internette gezinirken bi arkadaşımın bloğuna bakasım geldi, Halide Edip Adıvar, Peyami Safa gibi yazarların hayranıdır bu arkadaşım. Çok da güzel müzikler dinler her zaman. Birden karşıma Sonny Rollins’in elinde saksofonunu havaya (belki de güneşe ya da aya doğru) tuttuğu bir fotoğrafı çıktı. İçimden bir ses “Abi, çok güzel bi caz gider şimdi bu yazılara.” dedi ve her caz dinleyesim geldiğinde elimin ilk gittiği albümün bastım çalma tuşuna (blog okuma işi de yalan oldu gördüğünüz gibi).

Albümümüz Woody Amca’dan. Aaa Woddy Allen’ın albümü mü varmış? Olmaz mı? Adı da: Wild Man Blues.
Bu huysuz, çoğu zaman çekilmez (muhtemelen kendisi de kendisine dayanamıyor) kontrol manyağı, deli amcamız şahane klarnet çalıyor aslında. Filmlerinden de anladığımız üzere caz müziğini de çokça seviyor. Hatta Woody Amca bu takma adını da efsane bir klarnetçiden almış aslında; Woody Herman. E durur mu Woody Amca, 1997’de albümle aynı isimde bir filmin yapımcılığını üstlenmiş. Film Woody Allen ve grubu New Orleans Jazz Band’in 1996’da yaptıkları avrupa turnesi hakkında bir belgesel.
Filmin yönetmeni Barbara Kopple aslında genelde politik filmleriyle bilinen birisi. Oscar ödüllü belgeseli Harlan Country USA (Amerika’daki madencilerin Kentucky’deki greviyle ilgili) ve The American Dream (Minnesota’daki meat packersların eylemleriyle ilgili) iki belgeseli var. Bunca aktivistliğin arasına bir de caz ile ilgili bir belgesel sıkıştırmış olması biz izleyiciler adına pek şahane olmuş.

Woody Allen için caz çocukken radyoda duyduğu müzikler demek.. Yani big band müziği, yani baya kalabalık orkestralar eşliğinde yapılan, genelde de swing icra edilen müzikler. Count Basie, Benny Goodman, Artie Shaw, Glen Miller yani.. Allen’a sorsanız; “Dünyaya tekrar gelsem ve ne olacağımı seçme şansım olsa müzisyen olurdum.” diyor. Aslında o kadar da iyi çaldığını düşünmüyor bir yandan; “İnsanlar beni neden dinlemeye geliyorlar anlamıyorum.” diye de yakınıyor (bunu klasik wood allen güvensizliğine havale ediyoruz hemen). Klarnette hala bir acemi olduğunu düşünüyor, nota okumayı bilmiyor; “Charlie Parker gibi çalmak yetenek ister ama ben hep New Orleans’lı ayakkabı boyacılarının, hamalların eve gittiklerinde çaldıkları basit ezgili blues gibi klarnet çaldım.” diyor.

Grup klasik New Orleans cazı üzerine yoğunlaşmış. İki albümleri var, 1993 çıkışlı The Bunk Project ve 1997 çıkışlı Wild Man Blues. Türkiye’ye de uğradılar sağolsunlar 2006 yılında, fakat sevgili organizatörlerimizin biçtiği fiyatlar sayesinde konsere gitmek pek mümkün olmamıştı, zaten satışa çıktıktan 6 saat sonra da tükenmişti biletler.

Woody Amca zaman içinde bir sürü badireler atlattı. 12 senelik eşi Mia Forrow tarafından sübyancılıkla suçlandı, evlatlık olarak aldığı fakat daha sonra aşık olduğu Soon-Yi Previn ile evlenince ahlaki değerleri sorgulandı. Fakat tüm bu dertler arasında klarnetini elinden bırakmadı, 30 senedir her pazartesi akşamı çok sevdiği Manhattan’da çalmaya devam etti.

Ben öyle kocaman kocaman anlamam cazdan falan. Ama modern caz denen şey olmadığı sürece dinlemek de pek keyifli gelir. Bu albümde Woody Amca klarnetini bir hüzünlü çalıyor sanki. Onu Manhattan’daki o eskiden çaldığı, neredeyse kendisi kadar ünlü olmuş fakat artık kapanan Michael’s Pub’da (The Carlyle diye bir otelde çalıyorlar artık, 110 doları verirseniz yanında da yemek yeme şartıyla bu ana tanık olabilirsiniz) hayal ediyorum. 90 – 100 kişilik hafif loş bir mekandır herhalde.. İçerde masalarına oturmuş sakince bu minik adamı izleyen insanlar ve huzurlu bir caz. Insan bir pazartesi akşamı için daha ne ister ki..

Londra’da bir Haziran akşamı. Big Ben’in devleri kıskandıran kederli silüeti Batı ufkunda toplanmış kıyamet kızılı bulutlara meydan okurken kentin yeni oyuncağı London Eye, Las Vegas’tan çalıntı postmodern dönmedolap kimliğiyle, Beau Brummel’den Sir Winston Churchill’e, stili kentle bütünleşmiş “şık Londralı” simgelerinin kemiklerini sızlatıyor. London Eye’ın beş yüz metre kuzeyindeki Waterloo Köprüsü’ne bakan South Bank Centre, bu akşam, pek çok kişinin aklına “tuhaf” kelimesini getirecek bir kalabalığı ağırlıyor. Direktörlüğünü 2010 için Richard Thompson’ın üstlendiği Meltdown Festival programı dahilinde “İslami Punk gecesi” başlığıyla duyurulan etkinliğin meraklıları, Camden Town punklarına da, Ministry of Sound önünde dizilen modern dans pisti bağımlılarına da, jazz ve klasik müzik meraklısı huzur kilisesi müritlerine de benzemiyor.

İçeride, South Bank Centre’ın ikinci büyük salonu Queen Elizabeth Hall’un girişinde BBC Radio 1′ın “Asya uzmanı” DJ Bobby Friction’ın sunuculuğunu yaptığı soru-cevap seansı sürüyor. Cevap makamı, “herşeyi başlatan kitap” “The Taqwacores”un yazarı Amerikalı Michael Mohammed Knight… Knight, “Riyad’da burkayı yırtıp atmakla Paris’te burka giymenin” aynı “başkaldırı” kapısına çıktığını söyleyince, kemik çerçeve gözlüklü Troçkist kızlardan Müslüman punklara, dinleyici kitlesinden bir alkış yükseliyor.

Soru-cevap seansı sonlanıp platform boşalınca, kalabalık, ABD-Boston çıkışlı, “The Taqwacores” hareketinin amiral gemisi (Urduca “piçler” manasına gelen) the Kominas’a ait ürünlerin sergilendiği standa yöneliyor. “Wild Nights in Guantanamo Bay” CD’sinden Mescid-i Aksa’yı pop renklerine boyayan tişört tasarımlarına, the Kominas’ın damgasını vurduğu tüm ürünler de, grubun müziği gibi, aynı sırrı fısıldıyor: 80′lerde ateşi söndü denilen, 90′lardaysa büyük firmaların elinde en ticari kılıfıyla zombileştirilen Punk, her zamanki silahları katran karası mizah, skandal ve muğlaklığı kuşanmış, bu defa adı “Punk Islam” olan yeni bir oyunda ve “hakiki” bir seste cisimleşerek ortalığı dağıtmaya hazırlanıyor.

Peki gerçekten Punk ve Islam bir araya gelebilir mi?, Tüm bu gösteri oryantalizminin kendine dönük halinin bir başka tezahürü mü? NME yazarları ne diyor?… Bu soruları the Kominas üyelerinin ağızlarını açacakları vakit için bekletelim ve labirentteki gezimize devam edelim.

“Taqwacores” hareketinin merkezindeki the Kominas, gecenin ilgi odaklarından olsa da, Queen Elizabeth Hall’u inleten en görkemli performansa, müzisyen, politik aktivist ve film yapımcısı (Propa-Gandhi lakaplı) Aki Nawaz liderliğindeki Fun Da Mental imza atıyor. “Üst kültür”e has edeple tasarlanıp alt kültürü ağırlayan her mekanda olduğu gibi, Queen Elizabeth Hall’da da kalabalık, koruma görevlilerini terletecek bir mesafede, saflarını sahnenin hemen önünde sıklaştırmış. Fun Da Mental, 2006 tarihli olaylı albümleri “All is War”un giriş parçası “I Reject” ile başlıyor performansına. Fun da Mental üyesi Dave, üzerinde “Terrorist No.1” yazan ABD bayrağını açınca Aki, kalabalıktan, Union Jack (Büyük Britanya bayrağı) getirmedikleri için özür diliyor. Grup, playlist’inde “All is War”dan geriye uzanırken sahneye projekte edilen videoda göz kırpan ironik “GOD BLESS THE WEST AND F*** THE REST OF US” (Tanrı Batı’yı kutsasın, kalanımıza sallasın) sloganı üçüncü dünyanın ruhunu selamlıyor.

Aki Nawaz’ın (gerçek ismiyle Haq Kureishi) liderlik ettiği Fun Da Mental, the Kominas’ın ve 19 Haziran gecesi Queen Elizabeth Hall’u dolduran diğer isimlerin aksine, hiç de “yeni” bir figür değil. Müzik yaşamına Southern Death Cult’ın davulcusu olarak başlayan Nawaz, Fun Da Mental’i 1990′da, İngiltere, Asya hip hop’ı ve bhangra furyasıyla sallanırken kurmuştu. Fun Da Mental, isminin telaffuz edildiği ilk günlerden bu yana, Public Enemy ve Transglobal Underground gibi gruplarla paylaştığı “kimlik politikası neferi” çizgisinde, “bilinçli hip-hop” sahnesinin burnunu tehlikeli sulara sokmaktan çekinmeyen isimlerinden biri olarak biliniyor. “World music” raf etiketine meydan okuyan bir tutkuyla, brekbeat’ten (Pencab dans müziği) bhangra’ya, (Güney Asya tasavvuf musikisi) kawwali’den eski okul hip hop’a sayısız stili aynı kazanda kaynatan direniş şarkılarının yaratıcısı Fun Da Mental, Usame bin Ladin’le Che Guevara arasındaki benzerlikleri tartışmaya açtığı 2006 tarihli “All is War (The Benefits of G-Had)” albümüyle İngiltere’de büyük bir tartışmanın merkezine oturmuştu. İngiliz sarı basını tarafından “intihar rapçisi”olarak anılırken görüşlerine The Guardian’ın ilk sayfalarında yer verilen Aki Nawaz, Fun Da Mental’in molotof kokteyllerinin yanısıra ambargoyu karadan delerek Gazze’de çektiği “To Gaza With Love” ve Bosna savaşına odaklandığı “Bosnia – A Painful Peace” adlı iki belgeselin de yaratıcısı.

Aralarındaki hatırı sayılır kuşak farkına rağmen, Bradford’da Punk “ruhunu” soluyarak büyüyen Aki Nawaz’ın Punk ve İslam’ın “pekala” bir olabileceği yönündeki düşünceleri “yeni çocuklar” the Kominas’ınkilerle çelişmiyor. Fakat Aki Nawaz’ın yıllardır tek başına yaşattığı muhalif/Punk Müslüman kimliğinin okyanusun ötesinde başka bir kılıkta patlayışı ve bir “harekete” ve bir “sahne”ye dönüşmesinin öyküsünün merkezinde, Michael Mohammed Knight’ın skandal kitabı “The Taqwacores” ve elbette the Kominas var.

ABD Virginia’da doğan Knight, İslam’a, 13 yaşında tanıştığı Public Enemy ve Malcolm X sayesinde merak sarıyor ve 17 yaşında, Pakistan, İslamabad’a giderek Faysal Camii’nde İslami eğitimine başlıyor. Burada Müslüman olan Knight’ın dini/politik görüşleri, vakti geldiğinde Çeçenistan’daki çatışmalara katılmayı isteyecek kadar keskinleşiyor. Ne var ki yıllar içinde din eksenli dünya algısısının enerjisinin tükendiğine şahit olan Knight, bir başka isyanın eşiğindeyken 2002′de, bir grup hayali “Müslüman punk”ın serüvenlerini anlattığı, kadın imamlardan mohawk saçlı Şii punk’lara kadar ortodoks İslam’ın pek de hoşuna gitmeyecek karakterlerle dolu “The Taqwacores”u kaleme alıyor. “The Taqwacores”ta anlatılanların “gerçeğe dökülmesi” ise, The Kominas, Vote Hezbollah, Secret Trial Five gibi grupların öncülüğünde gerçek anlamda planlı bir “kalkışım”la mümkün oluyor.

The Kominas elemanları, Michael Mohammed Knight ve genel anlamda “Punk Islam” fikriyle olan ilişkilerini, tuhaf bir senteze can vermiş entelektüel masabaşı işçilerinin kitabi, tepeden bakan hevesiyle değil, çekincesizce, yaptıklarının bir nevi “köklere dönüş” olduğunu ifade ederek açıklıyor. Bu açıdan, Basim Usmani ve arkadaşlarının gözünde, adaletsizliğe karşı isyanı öven bir dinin, Punk’la bütünleşmesi değil bütünleşememesi tuhaf. “Punk Islam”, the Kominas’a göre, Batı’ya yeni ve ilginç bir kültürel kesişim sunma derdinden ziyade Doğu’nun yüzleşmekten korktuğu hazineleri eşelemek ve dinin kabul edilmiş esaslarına aykırı çehresini zenginleştirmekle alakalı.

Elbette the Kominas’ı içine alan “takwacore” sahnesi ve Fun Da Mental’in temsil ettiği eski okul dışında dünyadaki ve İngiltere’deki “Müslüman popüler müzik” sahnesinin “bilinçli” ucunu temsil eden başka isimler de var. Doğumundan beri ezilenlerin sesi olarak kutsanan hip-hop, bu cephenin en popüler janrı olarak başı çekiyor. Meltdown kapsamında Queen Elizabeth Hall’da sahne alan, Sukinah ve Munira’dan oluşan kadın hip-hop ikilisi Poetic Pilgrimage, Danny Raphael adlı Yahudi hip-hop sanatçısıyla dünyanın ilk Yahudi-Müslüman hip-hop kolektifini kuran Mohammed Yahya ve Mecca2Medina adı altında müzik yaparken aynı zamanda “genç kuşağın beyninin radikallerce yıkanmasını önlemek için” Arapça dersleri de veren ikili Ismael ve Rakım, İngiltere’deki “Müslüman Hip-Hop” sahnesinin öncü isimlerinden.

Meltdown’da görünürleşen bu pratiğin zenginliği ve serbestliğinde elbette Britanya’nın Kıta Avrupası’na fark atan entegrasyon politikalarının büyük rolü var. Bu satırların yazarının Meltdown’dan önce Cihangir’deki evine konuk olduğu, İngiliz pop’unu ilk defa demir perdenin arkasına geçiren konser organizatörlerinden biri olarak bilinen Nick Hobbs, işbirliği yaptığı British Council’in “folklorik” ve monoton bir İngiltere değil, çokkültürlülüğü özümsemiş bir İngiltere imajını tanıtmak için çalıştığını söyledikten sonra, Fun Da Mental’in de bu tabloya dahil olup olmadığı sorusu üzerine Fun Da Mental’in Rusya’da British Council’ın desteğiyle sahne aldığını belirtmişti.

Göçmenlerin, hemen hemen tüm Kıta Avrupası başkentlerinde, alt sınıf reflekslerine hitap eden militanca saldırılardan ziyade artık liberal orta sınıftan alkış bekleyen ve “yaşam tarzı”nı merkeze alan ayrımcı söylemlerin ve devlet politikalarının hedefi olduğu bir zamanda, İngiltere’nin, Griffin’in BNP’si ve EDL gibi organizasyonların gürültüsüne rağmen bu yarışta elde ettiği başarının sırrı, belki de Hobbs’un kültürel “idare” hakkında verdiği ipuçlarından çok British Museum’un hediyelik eşya mağazasında, Türkiye’de olsa “mollalar alışveriş merkezi bastı” şeklinde haberlere malzemelik edebilecek kadar “geleneksel” giyinmeyi tercih eden insanların, “diğerleriyle” birlikte huzur içinde çalışabilmelerine olanak sağlayan “akli denge”de yatıyor.

Durum buyken, Prenses, sınırsız ifade ve yaşam tarzı özgürlüğünün Doğu ve Batı’nın iliklerine işlediği, Punk’ın gerçek sahiplerinin elinde dile geldiği bir dünya dileğiyle, “Punk Islam”ın her çehresini derinlemesine ele alan, genç Türk yönetmen Bahar Kılıç imzalı taptaze bir belgeselin de yolda olduğunu hatırlatarak tüm “beyaz” Türkler için the Kominas’tan “Sharia Law in the USA” ile bitirelim.

ses gitar:canavar banavar
ses gitar klavye bazen davul : Afordisman Salihins
gitar : ben tek siz hepiniz
bass: bariton
davul : Gelicem nerdesin
hissiyat-ı istesem çalarım ama kaydıma bakarım : balon suyladadolar
ses: galvaniz gelbiraz
bazen Ver bi laf bazen ver bi ses : Baksen Oyalama

video daha çok şey anlatır diyerek aşağıya davet ediyoruz seni.

Ama arabesk tartışması ve yozlaşma diyince aklıma gelen ikinci şey Muhsin Bey filmi oldu. Köyden kente göç etmiş Ali Nazik’in, şehir de müzisyen olup kolay yoldan para ün kadın arayışına karşılık, Muhsin Bey iyi bir müzisyen olmak için notasıyla şöfejiyle çalışmayı, emeği, hakketmeyi, değerleri savunur. Filmin tüm olayının özeti çatıdaki intihar sahnesindedir. Ölmekten başka seçeneği kalmadığını düşünen Ali Nazik, çatıdan kendini atmak ister, ama korkusuna yenik düşer. Muhsin Bey gelir yanına, ikisi de yüksekten korkuyor, ikisinin de gözleri kapalı. “Sesime gel” der Ali Nazik, ve bu çağrıya kulak verir Muhsin Bey. İkisi de birbirine sarılmış, dans eder gibi, bir iki bir iki adımları sayarak çekilirler yüksekten: “Şimdi ben geri gidiyorum, sen ileri adım atıyorsun” diye diye değerleri temsil eden Muhsin Bey, kurtulmakdan başka hiç bir şeyi umursamayan Ali Nazik’i çeker alır ölümün eşiğinden. Bir kültür geriye giderken, başka bir kültür ileriye gider. Ve işte tam da orda, Ali Nazik’in, arabeskin, göçün getirdiklerinin yükselişi başlar bir ülkenin semalarında. Muhsin Bey’in ve önün taşıdığı değerlerin, kentli insanın, dürüstlük, erdem gibi değerlerin de düşüşü…

Hepimizin bildiği, Tanzimattan bu yana tekrarlanan bir hikaye var: Batılı fikirlerle donanmış aydınlar halkına yabancılaşmıştır. Halkını iyiliğe götürmek istese de halkın isteklerinden ve zevklerinden habersizdir. Bu argümanı öne sürenler ardına popülist sloganlar atmaktan da kaçınmazlar. Halka soralım bir! Halk bunu istiyor! Halkın sevdiği şeyleri hiçe sayamazsınız!

Soralım tabi eyvallah, her şeyi halka danışalım icabında Antik Yunan’daki gibi, ama toplumda bir de iş bölümü diye bir şey var. İş bölümünün niye ortaya çıktığı da çok belli, işlerin daha etkili bir şekilde yürümesi için. Herkes her şeyi kabaca yapacağına, herkes belli bir alanda uzmanlaşın, ürettiğimiz şeyleri değiş tokuş edelim, herkes kazansın. Sonra, bu değiş tokuşun da çok etkili olmadığını anladık, hadi bunun yerine para diye bir şey koyalım ortaya, herkes malının değerini belirlesin, ona göre alıp-satalım ürettiklerimizi. Bir kaç bin yıl ileri sar bandı, al sana karmaşık ekonomik ve sosyo-politik ilişkileri ile bügün yaşadığımız dünya. Tabi, sistem karmasiklastıkca uzmanlaşma ve ona paralel olarakta uzun bir eğitim de yanında geliyor. Sonuçta, en basit iş bile belli bir eğitim gerektiriyor, yapılan iş karmaşıklaştıkça o eğitimin süresi de uzuyor. Ne biliyim bugün bir tip eğitimin 6 yıl, turizm-otelcilik eğitimin ise 2 yıl olması, eğitim zorluklarının ise karşılaştırılamaz olması yapılan işlerin karmaşıklığıyla paralel.

Şimdi tıbbi bir problemim olsa gider bir doktora danışırım, hizmetinin karşılığı da parasıyla veririm. Doktor da ne sebze ne meyve yetiştirmekden anlamamasına rağmen, gider benim verdiğim parayla marketten yiyecek alışverişini yapabilir. Hukuki bir problemim olduğunda gider bir avukata, ekonomik bir konuda gider bir iktisatçıya, ev yaptırırken mimara mühendise danışırım di mi? Benim mesleğim neyse onda da insanlar bana danışır, ben de onlara verdiğim hizmet sayesinde ekmeğimi kazanırım. Toplumda iş bölümü dediğin böyle bir güzellik. Herkes belli bir alanda eğitim alıp belli bir foksiyonu yerine getiriyor olmasına rağmen, bütün diğer fonksiyonlardan da faydalanır.

Tabi pratikte işler biraz daha karmaşık. Bir kere çalışma hayatı sıkıcı olabiliyor ve birilerinin günlük ritmin sıkıcılığından bizi kurtarması yaratıcı eserlerle duygularımızı harekete geçirmesi gerekiyor. Burada sanat dünyası devreye giriyor. Bulunduğumuz yaşam koşullarının daha iyi hale getirilmesi gerekiyor burada bilim ve teknoloji devreye giriyor. Haklılık haksızlıklardan doğan çatışmaların düzenlenmesi gerekiyor. Burada anayasa, hukuk devreye giriyor. Herkesin can ve mal güvenliğinin sağlanması gerekiyor burada polis devreye giriyor. Ülkenin olası dış saldırılarından korunması gerekiyor ki vatandaşlar huzur içinde yaşayabilsin, burada ordu devreye giriyor. Bunların her biri de başka iş bölümleri ve başka eğitim süreçlerini gerektiriyor. Bir de bütün bu ülke içi ve ülke dışı işlerin çekip çevrilmesi işi var ki orada meclis ve siyasetçiler devreye giriyor.

Şimdi bütün bu adamlar belli eğitimlerden geçmiş, belli işleri yapmaya vakıf olmuş insanlar. Herkes kendi işine baksa, herkes kedi işini en iyi şekilde yapsa, işler tıkır tıkır yürüycek. Boşa kalan vaktinde de başkalarının keyfini kaçırmadan ne yaparsan yap, iste alsana çillop toplum. Tabı, gerçekte işler böyle olmuyor. Özellikle çıkarlarımız konusunda o kadar ipleri başkasına kaptırma taraftarı değiliz. Bir devlet çatısı altında bir toplum içinde yaşamak kendi yakınlarımızla kabile halinde yaşamakdan daha avantajlı, ama yine de insan dediğin herşeyden çok kendisini ve yakınlarını düşünen bir mahlukat (bkz. ortak mülklerin trajedyası). Normalde toplum yapısı, insanların bu fevri bencil hareketlerini, toplumun genel çıkarına ters düşeceği için kontrol altında tutma yönündedir. Politik bir gücü eline geçiren kafasına göre takılmaya başlayabilir, toplum burda devreye girip höt der. Ne biliyim, herkes kolay yoldan para kazanıp yan gelip yatmaya eğilimlidir, ama herkes kolay yoldan para kazanır yan gelir yatarsa, kısa zamanda toplumda üretim azalacağı için herkes kaybeder. O yüzden toplum kolay yoldan para kazanmayı yan gelip yatmayı kontrol altında tutar. Ürettiğin kadar tüketmelisin. Bu ürettiğin domates olur, fındık olur, apartman olur, sağlık olur, hizmet olur, para olur, müzik olur, resim olur, araştırma olur, yönetim olur vs. vs. Bu uretim tüketim kantarının ayarını kaçırdın mi, hangi ülke olursan ol batarsın, bak misal Amerika’da ki ekonomik krize.

Kritik olan konu bu üretilen şeylerin bir birleri ile olan ilişkisi, yani bir birlerine kıyasla değerleri. Domates yetiştirmekle ile sağlık hizmeti aynı şey değil, bir diğerinden daha değerli. Dedik ya, eskiden takas ediyorduk, ne biliyim 5 domates 1 kilo buğday ediyor, ve bunu yaparken de üretilen şeyleri yetiştirme zorlukları ve maliyetlerine bakıyorduk. Tabı, ne kadar ürettildiği ve ne kadar insanın onları tüketmek istediği de önemli. Meyve sebzede iş nisbeten kolay olsa da, biraz daha karmaşık üretimlere geldiğimizde karşılaştırmak da giderek zorlaşıyor. Şimdi bir saatlık sağlık hizmeti, kaç saatlık otel hizmetine bedel? Ne biliyim. Ya da üç saatlık polislik görevi, kaç saatlık hudut nöbetine bedel? İşler karmaşıklıp göz kararı değer tespiti yapmak zorlaştıkça başka parametreler devreye giriyor. Mesela, maliyet. Bir sağlık hizmetinin maliyeti nedir: Hastene masrafları, araştırma geliştirme masrafları, o doktorun aldığı uzun eğitimin maliyeti, bir hatanın yol açacağı masraflar vs. Buna karşılık bir otelcinin eğitim ve otel masraflarını koyuyoruz. İkinci önemli bir nokta, sağlık hizmeti vermeye hevesli ve doktor olmaya yeterli zihinsel donanıma sahip insan sayısını, sağlık hizmetine ihtiyacı olan insan sayısına (hemen hemen herkes) orani, öte yanda otelci olmaya hevesli insan saysını otel hizmetine ihtiyacı olan insan sayısına oranlıyoruz. Sonuçta, doktorluk hem çok daha yüksek maliyetli, yetiştirilmesi zor, buna rağmen hem de çok daha fazla insana hizmet ettiği için, daha düşük maliyetli, yetiştirilmesi kolay ve çok daha az insana hizmet eden otelcilikten daha değerli. Genel olarak, bir şeyin üretimi ne kadar zorsa ve buna paralel olarak topluma katkısı ne kadar büyükse, o kadar fazla toplumsal değeri oluyor.

Burada yapılan çok kritik bir hata toplumsal hizmet ve değer ilişkisinden çoğunluğun sevdiği değerli olur ilişkisini çıkarmak. Topluma doktorluk gibi direk bire bir hizmet sağlayanları genellikle toplum da sever, doktorları, avukatları, mühendisleri severiz hatta kızlarımızı da veririz seve seve o derece. Ama onları değerli yapan toplumdaki bireylerin onları sevmesi değildir. Yani, bireylerin bir şeye verdiği değerlerin toplami, o şeyi bir toplumsal değer yapmaz. Yemek-içmek hepimiz için çok değerlidir ama yemek-içmek bir toplumsal değer değildir çünkü toplum yapısına artı veya eksi bir şey katmaz (ha bireyler için çok önemlidir o ayrı). Toplumdaki insanlar bir hizmeti sevmese bile, o üretilen şey toplumdaki insanların genelinin hayatlarını daha iyi bir hale getiriyorsa değerlidir. Toplumsal değerin tanımı budur. Doktorları sevmeseydik de doktorluk hizmeti yine de değerli olacaktı. Avukatları değerli yapan insanların onları sevmesi değil, toplumsal hak ve hukuku sağlamaları. Sanatçıları yazarların düşünürlerin değerli yapan yapan insanların onları sevip sevmemesi değil, insanlığın ufkunu ileriye taşımaları. Kaç kişi Kant’tı Wittgenstein’i okur tanır bilir sever, onlar sevmeyince Kant’in Wittgenstein’in insanlığın düşün dünyasına kattığı değer azalır mi? İnsanlar sevdi diye Ayn Rand değerli bir filozof mu olur?

Peki, hayatımı daha iyi bir hale getiriyorsa neden sevmeyeyim? Mevcut kısa vadeli çıkarlarına ters düştüğü için ve uzun vadede hayatını daha iyi bir hale getirdiğini bulunduğun bireysel noktadan göremediğin için. Sana direk sunulan hizmetlerin değerini tartabilirsin, ama sana dolayli yoldan sunulan hizmetlerin değerini görmek o kadar kolay değil. Dedik ya, birey olarak çok daha kısa vadeli ve yakın çevremizi düşünüyoruz. Oysa, toplumsal değer dediğin, uzun vadeli ve toplumun geneline yayılan bir şey. Çok bilindik bir örnek, Atatürk cumhuriyeti kurduğunda reformları ardına ardına yaptığında kimsenin hoşuna gitmemişti, ama bu Atatürk’un bu ülkeye yaptığı hizmeti değersiz kılmaz, ki zamanla da ne kadar değerli olduğu anlaşıldı. Anlaşılmasaydı da değerli olucaktı. Bir çok toplumsal değer, insanlara direk değil dolayli yoldan uzun vadeli ve genele yayılan bir hizmet götürür, birey olarak bazen kaybetsekte, toplum olarak kazançlı çıkarız. (bkz mahpusların açmazı) Bazen polis sana ceza keser, mahkemede haksız bulunursun tepen atar, mühendise mimara para kaptırırsın, ama uzun vadede bu kurum ve kişilerin olması senin hayatını daha yaşanılabilir bir hale getirir.

Şimdi, arabesk mevzusuna dönersek. Arabesk müzik ve getirdiği kültür ve yaşam felsefesi, toplumdaki insanların yaşamını daha iyi bir yere götürmedi ve götürmez. Bu çok açık. Köyden kente göç eden, kültür şoku yaşayan, ekonomik olarak ezilen bir kitleyi, ne şehirli yaptı ne köylü kültürünü korudu. Ortaya koyduğu yeni karma kültür, ne göç edenlerin yaşamını iyileştirdi, ne de şehirdekilerin yaşamını iyileştirdi. Bu kültür köylü kökenli olmayan insanlara da yayıldıkça toplumun genel yapısını da tehdit etmeye başladı. Arabesk insanları daha iyi bir yaşama götüren, eğitim alması, ekonomik olarak daha iyi bir yere gelmesi, toplumun ürettiği nimetlerden faydalanması, kendi kültürünü geliştirmesinin yerine, yerinde durması, ezilmişliğini kabullenmesi, fırsatçı ve laubali olması, kendi çıkarından başkasını düşünmemesini, yeri gelince hak hukuk tanımaması gibi fikirleri aşıladı. Dikkat ederseniz, arabeskin aşıladığı fikirler fevri ve bencildir, tam da toplumun genel çıkarlarına zıt fikirler. Bireyler arasında bu kadar popüler olması, bireylerin zaten buna doğuştan eğilimli olmasından kaynaklanıyor. Dedik ya, bireyler zaten kendi çıkarlarını ve yakınlarını herşeyin üstünde tutma eğilimindeler.

Arabesk kültürü bizi insanlar arasında iş bölümü olan bir devlette hak ve özgürlere sahip uzun vadede herkesin kabile yaşantısına göre kazançlı çıktığı vatandaş olmakdan, güçlü olanın güçsüzü ezdiği kabile topluluğuna götürür. 5000-10.000 yıl önce insanlar gayet arabesk bir dünyada yaşıyorlardı aslında, hak hukuğun olmadığı, güçlü olanın güçsüzü ezdiği, ezilenin gayet boynu bükük oturduğu, yapabilecek başka bir şeyi olmadığı için mevcut durumunu kabullendiği, kendi çıkarı için fırsat kolladığı, efkardan cigara tellendirdiği bir tarihden geliyoruz. Bak mağara insanlarına hepsi arabesk fikirlerle yaşıyorlardı. Hatta sempanzelerin ve baboonların dünyası çok daha arabesk, güçlü olan erkek baboon 2-3 dışı baboonu koluna takar haremine götürür. Diğer erkek baboonları iter kakar, itilen kakılan alt sınıf baboonlarda ise koşar, akşamları efkarlanıp ince belli bardaktan raki yudumlarlar, ne yapsın gariplerim ne kadın var ne ekmek elde, lider baboonu devirmek için bir zayıf bir anını kollarlardı falan filan.

Buradan bakınca arabesk kültürün yavsaklığı ayyuka çıkıyor. Bu kültür resmen açık açık maymunların dünyasına geri dönelim diyor, hem de altında şehir yaşamının tüm nimetleri ile. Arabesk kültürü savunanların altlarında arabası, evlerinde televizyonu, marketten aldığı yicek ve içecekleri, polisi can ve mal güvenliğini sağlar, doktoru yarasına bakar, askeri ülkesini kollar, bu hizmetlerin sağlanması için insanlar uzun eğitimlerden geçer, o rakısını yudumlar, sigarasını tellendirir kendi işine geleni kullanır, işine gelmeyeni hiçe sayar. Toplumsal iş bölümünün nimetlerinden faydalınır ve hak ve özgürleri devlet tarafından korunur, ama o kendi çıkarlarına ters düşenleri yok sayma hakkını kendinde görür. Belki toplumun üst kesimlerinde ki insanlar kadar bu hizmetlerden faydalanamıyor çoğu, ama onlara isyan edicem derken oturduğun dalı kesiyorsun. Eğer gerçekten bu düzenden memnun değilsen, kabile hayatına hak hukugun olmadığı bir yaşantıya dönmek istiyorsan şehir yaşamının nimetlerini de bırak, işin düşünce doktora gitmeyi de bırak, bir sorunun olduğunda mahkemeye gitmeyi de bırak, bilim ve teknolojinin nimetlerini de bırak vs. Ama hem bunları kullanıp, hem de bunların altını kazarsan bunun adı yavsaklıktır.

Arabesk müziğe karşı olduğum anlamı çıkmasın tabi, müzikte herkes istediğini dinler. Ama insan beyninin ne kadar esnek bir yapı olduğunu, sevdiğimiz beğendiğimiz şeylerin nasıl yaşam deneyimlerimiz sonucunda şekillendiği anlatmaya sayfalar yetmez. Düşünün ki normalde beynin sol yarım küresinde olması gereken dil bölgesi, o bölgede doğuştan bir sorun olduğunda beynin sağ yarım küresine geçebiliyor. Düşünün ki beyin kanaması sonucu beynin bir yarım küresini ameliyatla aldığınızda, tek kalan diğer yarım küre alınan yarım kürenin foksiyonlarını devralabiliyor. Ki bunlar karmaşık bilişsel fonksiyonlar, öyle çikolatıyı ve muzu sevmek, bamyadan nefretmekten gibi basit ilişkilerdirmelerden bahsetmiyoruz. Yani diyorum ki arabesk müzikteki 80′lerden sonraki patlamanın, sadece müzikte zevklerle ilgili olduğunu sanıyorsanız, sade koyden kente gocle ilgili oldugunu saniyorsaniz aldanıyorsunuz. İbrahim Tatlıses’ı Turgut Özal’dan ayrı düşünemezsiniz, kültürel yozlaşmayı 12 Eylül’den ayrı düşünemezsiniz. Müzik sade boş vakitlerinizde dinlediğiniz bir şey değildir. 60′larda patlayan Rock müzik sadece müzik değildi, bir kültürel değişimdi aynı zamanda. Bu değişimlerin özgürleştirici ileriye götüren değişimler mi olduğu, yoksa bizi maymunların dünyasına kendi eğitilmemiş doğamıza götüren değişimler mi olduğu, toplumsal yaşamı, birlikte özgürce yaşamayı ne şekilde etkilediğinden belli olur. Herkes arabesk fikirleri benimserse, toplumda hak hukuk kalmaz, herkes bir birinin kuyusunu kazdığından toplumsal güven kaybolur, adam kayırmaca, torpil, rüşvet alır basını gider, herkes kolay yoldan para peşinde koştuğundan toplumsal üretim azalır, kimse uzun sancılı eğitimle uğraşmaz, araştırma sanat kültür gibi direk para getirmeyen şeylere önem verilmez vs. Ki hepimizin bildiği bunlar 80′lerden bu yana Türkiye’de olan şeyler.

Şimdi bir de anayasa referandumu furyası var. Güya 80′lerle, 12 Eylül anayasasıyla yüzleşiyoruz, güya anayasayı halkın oyuna açıp çok demokratik bir şekilde sağlıycaz bu dönüşümü. İnsanlar yeterince yazdı çizdi çok fazla detayına girmeye gerek yok, ama böyle saçma sapan bir yaklaşım daha olamaz. Sen toplum düzenini sağlaması gereken bir belgeyi, bireyleri fevri ve bencil çıkar ilişkilerinden çıkarıp demokratik bir toplumda bir vatandaş yapan bir belgeyi, o bireysel çıkarlarından ötesini göremeyen sen ben gibi insanalara oylattırıyorsun. Ben ne anlarım abi anayasadan, bana niye soruyorsun, bunca avukat, hukukçu, siyasetçi, şu bu boşuna mı okudu boşuna mı para alıyor. İnsanlara sorarsan kendi tuttuğu takım ne diyorsa ona oy atar, başka ne yapıcak. En mantıklısı hayır demek ya da ciddi bir kitleye ulaşacağını düşünüyorsan boykot etmek ki bu soruyu soran bana böyle saçma sapan sorularla gelme demek istediğini anlasın. Git bilenlere danış, git onlarla çöz bunu. Halk oyuyla demokratik bir anasaya kavuşmak mucize olur, tarihte bunun eşi benzeri yok. Olamaz da. Demokratik anayasalar bu konuda eğitim almış alanında uzmanlaşmış kişiler ile halkın oyuyla halkı temsil eden partiler arasında, tartışarak uzlaşarak yapılır (ya da bunu yapmış ülkelerden kopya çekerek). Anayasayı askerde yapsa, bir parti de yapsa, anayasa mahkemesi de yapsa, bu iki bileşen (halkı temsil eden partiler ve konunun uzmanı kurumlar) sağlanmadıkça ne demokratik bir anasaya olur, ne de anasaya demokratik bir şekilde yapılmış olur. Halka sorunca her şey demokratik oluyor sanılıyor hep, o zaman kanser tedavisini de halka soralım o da halkı ilgilendiriyor daha demokratik olur tedaviler, uzaya nasıl gidicez onu da halka soralim, memleketi nasıl koruycaz onu da halka soralım vs. Halkı ilgilendiren kararlar uzmanlaşmış bilgi gerektiriyorsa halka değil, halkı temsil eden partiler tarafindan bu konuda uzman kişilere sormali, sonrada kendi aralarında uzlaşmalı. Uzlaşamıyorsa, erken seçime gidip halkın kendi aralarında uzlaşabilecek başka partileri seçmelerine izin verilmeli.

Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu günden bu yana bir kendini kurtarma telaşında. Bu devamlı tehdit, bu devamlı başka ülkeler ve kültürler arasında ezilmişlik halinden efkarlanıyoruz, çaresiz hissediyoruz, kendimizi kurtarmak için ne olursa yaparız diyoruz, yeter ki şu durumdan bir kurtulalım, biz de rahata kavuşalım, dünyada bizi de adam yerine koysunlar. Muhsin Bey filminin final sahnesini aklıma getiriyor bu, köyünden gelen saf ve ezik Ali Nazik yüzünden hapse düşen Muhsin Bey, Ali Nazik’i çalıştığı gazinoda ziyarete gider. Ali Nazik türkü söylemeyi bırakmış, arabeskle ünlü olmuş, bağır açık, elde viski, boynunda altın kolye, üzerinde rüküş bir takım elbise özrünü yineler:

-agam kusura kalma kendimi kurtarmam gerekti
-…kurtardın mı bari?

NazIm

Abiler San Fransisko’lu bir çift. Genelde bildiğimiz sevdiğimiz şarkıların coverlarını yapıyorlar. Gördüğünüz şey duyduğunuz şey mottosuyla hareket ediyorlar.”Hiç gizli bir ses yok, hiç dudak senkronizasyonu, hiç overdubbing yok. Gördüğünüz şey duyduğunuz şey.” diyor Conte. “Bazen, iki veya üç Natalyler kendisiyle harmonize olabiliyor, ve o zaman siz bu üç videoyu üst üste bindirilmiş olarak görüyorsunuz ekranda.” Bu tekniğin çok güzel bir örneği Beyonce’dan Single Ladies coverları. Bu video battaniyelerden yapılmış akustik düzenlemelerle Conte’nın yatak odasında çekilmiş, Conte’ye göre bu müzik tarzlarına gayet uygun. “Sanırım müzik kültürünün bir kaideye dönüşmesinden, özellikle grup kültüründen hoşlanmıyorum,” diyor. “Yapay geliyor, duman ve aynalar gibi geliyor. Müzik o şekilde olmak zorunda değil gibi geliyor bana. Gayet normal ve erişilebilir bir şey olabilir müzik.”

Bahsettikleri müzikteki samimiyeti videolarında görmemek, hissetmemek mümkün değil. Pomplamoose’un hiç bir basılmış albümü veya kopyalanmış CD’si yok. Yine de geçimlerini şarkılarından kazanıyorlar, geçen yıl iTunes, Amazon, Myspace gibi mecralardan 100.000′i aşkın şarkı sattılar.

Pomplamoose Youtube’un “Müzisyenler Aranıyor” adlı reklam gelirleri paylaşım programına ilk davet edilen gruplardan. Bu programla Youtube videonun üzerine veya yanına yerleştirdiği reklamlardan kazanılan geliri yarı yarıya müzisyenlerle paylaşıyor. Bu şekilde müzisyenlere her hangi büyük bir şirketin yardımı olmadan kendi şarkılarının reklam gelirleriyle ayakta kalabilmelerinin kapısı aralanıyor. Reklam gelirlerinin de az buz olduğunu sanmıyorum, Pomplamoose’un Single Ladies coveri 5.000.000 kez görüntülenmiş, her bir video klipleri ortalama 1.000.000 izleyiciye ulaşıyor.

“Eğer prodüksiyonu, enstrümanları ve diğer herşeyi kendi başına yapamayacaksan, o zaman yardıma ihtyacın var. Bu da müzik şirketlerinin çok usta olduğu bir konu,” diyor Dawn. “Eğer, mesela, Lady Gaga gibi şarkı yazan biriysen ve seni Lady Gaga yapacak herşeye ihtiyacın varsa, Youtube bunu yapmaya yeterli olmayacaktır, büyük şişko bir müzik şirketine ihtiyacın var o zaman. Ama sadece bir grupsan, artık öyle ciddi bir desteğe ihtiyacının olduğu bir çağda yaşadığımızı düşünmüyorum.”

Dawn ve Conte’ye göre bir şarkıyı üretme, kaydetme ve videoyu editleyip Youtube’a yükleme sadece bir hafta alıyor. İkili coverlarının mekanik lisanslarını da online olarak alıyor, ki bu oldukça hızlı ve basit bir işlem. “Mesele bu işte,” diyor Dawn, “İnsanlar bu tip şeylerin gökdelenlerin tepesinde kocaman masaların arkasındaki dahiler tarafından yapılabileceğini düşünüyor, ama sadece internete girip kendin yapabilirsin.”

Tabi, Türkiye’de öyle her siteye girmek mümkün değil malumunuz, Youtube ne zamandır yasaklı insanlar Gazze’ye tünellerden ekmek götürür gibi tünellerden Youtube’a girmeye çalışıyorlar. Alem gider Mersin’e biz gideriz tersine. İnsanlar ve ülkeyi yönetenler ne zaman idrak edecek acaba yasaklananın sadece bir site olmadığını, modern dünyanın bilimine, teknolojisine, kültürüne, sanatına yabancılaştığımızı, karşı fikirlere tolerans gösterme yetimizi geliştirme şansımızı kaybettiğimizi ve bunun kafamızı kuma gömmekten öte hiçbir anlamı olmadığını ne zaman idrak edicekler gerçekten merak ediyorum. Sansür diyince sinirlerim tepeme çıkıyor prenses, bir ülke için böyle bir utanç kaynağı olamaz, ülkeyi abuk sabuk baskıcı rejimlerle aynı kefeye koymaya sonra da pişkin pişkin demokrasiden cumhuriyetten dem vurmaya kimsenin hakkı yok. Ben daha fazla sinirlenmeden, Pomplamoose’dan çok eğlenceli, yazın ritmine ve enerjisine uygun bir şarkıyla kapatalım, haydi oturmaya mı geldik:

ps: Bu yazının hazırlanmasında suradan faydalanılmıstır. Pomplamoose’un youtube sayfası da burada, diger sarkıları da tavsiye edilir.

hani bazı filmler vardır, o kadar güzellerdir ki “yine izlerim” diyip bilgisayardan silinmezler. ya da ben öyle yaparım. yedeklesem de bırakırım oldukları yerde onları. canım sıkıldıkça, kendimi bi arkadaşımla sohbet eder gibi hissetmek istediğimde basarım playe, kahvemle birlikte filmi izlerim, dinlerim, bazen bakmam bile filme sadece orda oynadığını bilmek iyi gelir.. once da o filmlerden biri oldu benim için.

birçok kişinin başına gelmiştir. bir yerlerde birisiyle tanışırsın, o sihir vardır, o’dur. doğru kişidir ama yanlış zamandır bazen. aklında günlerce, haftalarca belki aylarca takılı kalarak, içinde sıkışmış bir şekilde unutursun sonra zamanla.. hayata devam edersin. hayatın sana getirdiklerini, peşinden gitmediklerini belki bir gece evde içerken düşünürsün ama o da sabaha gitmiş olur. üstüne düşündüğün için kendini “hayatını sorgulayan” biri olarak görüp içten içe gurur duyar, yeni karar dönemeçlerinde içindeki o sen’e selam vermek üzere yürümeye devam edersin.

bir yandan babasının dükkanında elektrik süpürgesi tamir ederken diğer taraftan da sokakta müzik yapan bir adamla bir şekilde çek cumhuriyeti’nden dublin’e gelmiş bir kızın arkadaşlık hikayesini izliyoruz once’da. bol müzikle hem de. yanında da güzel irlanda aksanı cabası.
müzikler o kadar güzel ki film yerine soundtracki koyup gözleri kapatıp kendi filmini bile çekebilirsin. başroldeki iki oyuncu da kendileri söyleyip çalmışlar. tanıdığımız birileri olmaması, kızın gözlerinden akan doğallık sanki yanlarındaymışız hissi veriyor. son zamanlarda izlediğim en güzel, en samimi film o yüzden. hatta o kadar samimi ki 30 sene sonra bir devam filmi çekilse de karakterlerin yaşlanmış hallerini görsek dedirtiyor.

filmin afişinde yazan “How often do you find the right person? ” sorusu filmin çıkış noktası aslında. “ne sıklıkla doğru insanı bulabilirsin ki?” sorusuyla başlayıp cevabımızı da güzel bi şekilde alıyoruz. “once”..

filmde genel olarak üç tane şarkı ön planda. falling slowly, when your mind’s made up ve lies. ben hepsini çok sevdim ama lies’ı daha bi çok sanki.. hayatın içinde bu kadar çok müzik varken, müziğin bazen nereye gittiği belli bile değilken bu filmle insanın içinden geçip sıcacık bir şekilde odasına yayılıyor. bu arada film falling slowly parçasıyla 2008de en orjinal soundrack oskarını almış. ayrıca elemanın otobüste söylediği “Broken Hearted Hoover Sucker Guy” parçası doğaçlama çıkmış ve yönetmen o kadar sevmiş ki atmamış filmden.

discmanin pilinin bitmesi, doğaçlama gezintiler, utanmalar, elektrik süpürgesini köpek gezdirir gibi çekmek, erkeğin altmetinde “sevişsek mi?” sorusu, müzik yaratırkenki süreç.. hepsi bir yerlerden tanıdık.

filmi 150.000 dolar gibi bi paraya 17 günde çekmişler. konu da yönetmenin otobiyografisi aslında. o da bir zamanlar dublin’de yaşamış ve londra’da bir kız arkadaşı varmış. hatta lies şarkısı altında izlediğimiz eski kız arkadaş görüntüleri de yönetmenin o kız arkadaşı..

evet biraz romantik film, evet biraz klipleri birleştirip film yapmışlar hissi de var filmde ama yine de kesinlikle hikayesi eksik ya da yarım değil. bir yol filmi aslında belki de. hayatları bir şekilde kesişen, bu yolun bir kısmını birlikte yüreyen iki insanın hikayesi. hiç sıkılmıyorsun, şahsen benim şu günlerdeki en yakın arkadaşım prenses. izlerken başını omzuna koyabiliceği arkadaşını, elini tutacağın sevgilini yanına al bi bak derim.

not: (merak etme spoiler değil, belki de spoiler bilmiyorum) okyanusa baktıkları sahnede kızın adama verdiği çekçe cevap “hayır, seni seviyorum”muş.

bu da filmdeki sahnesiyle falling slowly’nin videosu.

Falling Slowly from Cavvie Bartjanello on Vimeo.

balmorhea dünyanın en iyi gruplarından biri değil, olmaları da gerekmiyor elbet… ben kendilerini internetten dinlediğim karışık bir playlistin içinde birden çalmaya başladıklarında remembrance isimli şarkılarıyla tanıdım. parça çalmaya başladığı an bilgisayarın başına koşup neymiş bu diyip o gün başka birşey dinleyemedim. bir nevi ilk görüşte aşk.. explosions in the sky’ın distorsionsız hali gibiler. gitar çello piano melodika ve bas gitarın yanına biraz çay koy al sana balmorhea. çaydan başka bişey olmaz ama, kahvelik değiller -kahverengi değiller bi kere- düpedüz çaylar bu adamlar.

birçok parçaları için bundan bir filme soundtrack olurmuş diyorum içimden. bazı parçalar vardır görsellerini kendileri seçer, bazı parçalara da görselleri yedirmeye çalışırsın. balmorhea’nın bir çok parçası sanki kendisine filmini seçebilmek ister gibi dizilmiş.. amerika teksas’lı oldukları okuduğumda ilk başta şaşırdım, sonra sevindim. evet dedim, müzik yer, zaman, memleket tanımaz. etkilendikleri müzisyenler arasında ludvig van beethoven, arvo part ve john cage gibi isimleri görünce de içimi bir sevinç kapladı. şimdilik üç tane albümleri var, ilki kendi isimleriyle 2007′de çıkmış. ikincisi river arms ve sonuncusu da 2009′da çıkan all is wild, all is silent..

aşağıdaki parça benim onları keşfettiğim remembrance isimli parçanın bir sanat galerisinde çekilmiş videosu. kulaklarından öperim prenses.

Balmorhea “Untitled 2″ from Retread Sessions on Vimeo.

Bu karsilasma ve tanismalari mumkun kilan yer, Madrid´in Lavapies mahallesindeki “Escenas” yani Sahneler isimli, kapisindaki zili kullanarak iceriye girebildiginiz ve Madrid’li bir cok grubu tanima ve ayakustu dinleme sansi bulabildiginiz mekan. Bu kenarda kosede kalmis, isgal evini andiran mekani da kimse bilmez haa… Onunden binlerce kisi gelip gecer ama pek bilinmez. Oyle tabelasi filan da yoktur zaten. Kulturel merkez filan gibi bi unvani da olmadigi icin aslinda hersey polisin gozunden kacacak sekilde tasarlanmis. Disardan siradan bir ev kapisi gibi gorunuyor yani. Icerisi ise zamanin nasil gectigini anlamadiginiz bir zaman gemisi gibi. Bir kurtarilmis bolge sanki. Zamandan, mekandan otede bir yer. O kadar otede ki size gosterecek bir fotografini bile bulamiyorum internetten. Sakli lokal diyor ispanyollar boyle yerlere. Madrid in bohem tayfasinin takildigi Escenas´a neyse ki benim de yolum dustu ve bir daha da alamadim kendimi ortamdan.

Neyse efendim, neredeyse her gece yaptigimiz jam session lardan birinde, sagimda solumda oturanlarin kim oldugunun farkina varmadan sarki soylerken arkada oturan elemanlardan birinin yanima gelip El Bicho adli gruptan oldugunu ve onlarin grupta sarki soylememi istemesiyle daha bir icine girdigim Madrid’in kucuk bohem muzisyen dunyasiyla biraz daha yakindan tanima imkani buldugum Madrid li muzik gruplariyla tanisalim hadi!

El Bicho, bocek anlamina gelen, “flamenko fusyon” denen ve adindan da anlasilacagi gibi flamenko muzigiyle degisik soundlari karistiran bohem mi bohem isyankar bir grup. Ve hatta benim favori grubum diyebilirim. Akrabalar ve arkadaslar arasinda kucucuk bir mahalle grubu tadinda baslayip kendilerini tum Ispanya’ya tanitan bu grubu dinlemek lazim derim ve hemen asagiya tiklayip bu yolculuga cikmanizi saglarim…Iste size Calle del cielo yani Gok Sokagi…

Calle del cielo

elbicho | MySpace Music Videos

El Bicho´yu taniyarak baslayan maceram, Cingene yolu anlamina gelen Cingaro Drom ile devam etti. Cajon (flamenco perkusyonu) dersimden ciktiktan sonra kulagimin goturdugu yere dogru yuruyup studyo kayitlarini yaparken yakaladim bu cici ve inanilmaz sicak insan grubunu. Birlikte sarki soyledik, gulduk eglendik. Sonra mahallede gordukce beni konserlerine cagirmaya basladilar. Birlikte muzik yaparak Escenas´ta zamanin otesine gectik birlikte. El Bicho ya gore oldukca duyulmamis bi grup bu seferki. Tanimanizi istedim…

tunel kazacaklar icin

Bu grubu daha sonra ciplak bisikletli eylemimizden sonra bir isgal evinde La Malarazza adli grupla birlikte izleyecektim. Ikisi de akordeonlu cingene muzikleri yapiyorlar. Madrid´in El Rastro denen, akliniza gelen ikinci el her seyin satildigi ve Sangria’nizi yudumlarken sokakta dinleyebileceginiz turden bir grup Malarazza.

Zaten dogusu da El Rastro´da olmus. Biraraya gelen bu guzel insanlardan yukselen sesleri buyrun siz de tadin. Veee…son olarak iste karsinizda La Malarazza…

Tunel kazacaklar icin

Kivilcim

Sonradan sultan ahmet’te çok sabah ezanı dinledim, pek ağlayasım gelmedi ne yalan söyleyeyim. Ama Ankara Yenimahalle camisi imamı Bilal Demiryürek beni ağlatmayı başardı. Demiryürek’in solist olarak yeraldığı “Sufi müzik’ten Flamenkoya” albümünden bahsetmek istiyorum size bugün. Albümün neredeyse on yılı var. Yeni bir keşif edasıyla değil, eğer bir süredir bu albümdeki müzikleri ihmal ettiyseniz diye yazıyorum aslen. Ben yıllardır, ne zaman sakin sessiz, kimsenin bana ilişmeyeceği bir köşe bulsam, ışıkları kapatıp saatlerce bu albümü dinliyorum.

1999 yılında Hollanda’da faaliyet gösteren Kulsan isimli bir türk vakfı, flamenko üstadları ile sufi müzik üstadlarını biraraya getirmiş. Beraber bi çalın bakalım ne çıkacak diye. Sonunda da çok başarılı bir konserler dizisi çıkmış ortaya. Albümdeki parçaların tamamı da bu canlı konser kayıtları zaten. Aynı parça içinde flamenkonun tonlarını takip ederek bir anda kendinizi bir ilahinin ortasında buluyorsunuz. Şarkı söyleme teknikleri ve ritimlerin benzerliği, benim daha önce hiç bilmediğim bir uyumu gösterdi bana. Çok heyecanlandım. Albüm kapağına ilk baktığımda, dönemin moda kavramı “kültürler arası sentez” geyiğini abartan bir grup kültür çorbacısı olduklarını düşünmüştüm. ama bu müzisyenler gerçekten alanlarının en iyisi. Endülüs müziği flamenkonun 12. yüzyıldan gelen sufi bağlarını ve tonlarını çok başarılı bir müzikal yolculukla anadolu’ya taşıyorlar. Zaten müzikal bağlar ortadayken onlara karıştırmak değil, birlikte parıldamak düşmüş.

Bi yerde, blues müzisyenlerinin, müziğin izlerini takip ederek afrikanın savanlarında, orijinal blues kalıplarına kadar ulaşmaları ve yerel müzisyenlerle müzik yapmalarını anlatan bi belgesel izlemiştim. Kültürel hafızanın gücü, gidenlerin kalanlarla müzikal karşılaşması ve farklılaşması beni çok heyecanlandırmıştı. Bu proje de bende yine benzer duygular depreştirdi.

Ve tabii ki Kalan Müzik’ten çıkmış albüm. Alanında en seçkin müzisyenlerin yer aldığı grup, Türkiye den Kanun sanatçısı Tahir Aydoğdu, Hollanda’lı gitarcı Eric Vaarzon Morel tarafından oluşturulmuş, icra edilen müzikler yine Tahir Aydoğdu ve Eric Vaarzon Morel tarafindan seçilmiş ve program oluşturulmuş. Konserler sırasında, SEMA’ları ile Engin KÖKÇÜ, Flamenko Dansları ile Ines CONTREAS müziğe görsellik katılmış. Bu konserlerin tam kaydını bilen duyan varsa ayrıca bana haber versin lütfen. 11.-12. Yüzyıldan itibaren Anadolu’daki Tasavvuf Müziğinin gelişimi ve etkilerini anlatan Ayin, İlahi ve Sema’lar, aynı yıllarda İspanya’daki Akdeniz Müziği örnekleriyle birlikte, gerek dönüşümlü gerekse birbirinin içine gireecek şekilde aktarılmış. Anadolu’daki Tasavvuf Müziği ile Akdeniz Müziği’nin buluşması sağlanırken birbirlerini karşılıklı olarak etkilemeleri de örneklerle sunulmuş. Abiler kendilerini az çok böyle anlatmışlar. 12. yüzyıl endülüsünde doğu batı ayrımını pek umursamayan sufi dervişlerin çok büyük bir kültürel etki yarattıkları biliniyor. Andalucia (endülüs) kaynaklı flamenko tarihinin de bu oryantal eğilimden etkilenmemesi zaten kaçınılmaz. Devamında ispanyol yahudilerinin müzikleriyle birlikte istanbul’a göçü ise yine osmanlı saray müziğine uzanan bambaşka bir müzikal etkileşim yaratmış ama tabi bu başka bir yazı konusu.

Her bir parça çok uzun bölümlerden oluşuyor. Ben affınıza sığınarak binlerce tekrarla dinlediğim bölümleri not düşmek isterim. 16 dakikalık “Una tarde en abril” parçasında, 10:48 de, sert bir flamenko geçişini takiben gitar fade out olur. Üstad bir anda müziğe katılır:”ya resullallah! yanan kalbe devasın sen, bulunmaz bir şifasın sen, dilersen ruh-u numasın sen, habibi kibriyasın sen, Muhammet Mustafa’sın sen! Celalinle yandım, ya resullah!” diye devam eder. Arada insanlar birbirlerine allahaşkına, peygamber aşkına! diye serzenişlerde bulunuyorlar ya. İşte bir tasavvuf üstadı, gerçekten aşık olmuş ve bu aşkı öyle içten dile getiriyor ki hayran kalmadan edemiyorsunuz. Ben bu aşkın önünde eğiliyorum. Hermanos parçasında ise; “git yarim zülfün getir derim, o gider katlime ferman getirir” şeklinde kırgınlığını öyle ince anlatmış ki amca, böyle bir dilegelişin müzikal karşılığını merak etmiyorsanız siz bilirsiniz.

“İlahi aşk” meselesini bizim kültür bakanlığı, sevgi barış dinlerin kardeşliği mesajlarıyla o kadar sulandırıp bürokratik ulusal bir gurur kavramına dönüştürdü ki, beton mu mozaik mi diye bi ara tartışmıştık hatırlarsanız saçma sapan. Sevgiye ve şefkate dayanan bir varoluşun kapsayıcı ve huzur verici doğasını gördüğüm yerde tanıyorum. Çünkü hepimizin içinde parçası olduğumuz bir teklik var. Ben henuz imana gelmedim ama Yunus’un, Mevlana’nın, İsa’nın ya da Buda’nın aşkını birbirinden pek ayırıp kayıramıyorum açıkçası. Kayırabilen beri gelsin zaten.

Tuna

sana valravn’dan bahsetmek istiyorum. son zamanlarda playlistimden ayıramadığım danimarkalı bir grup. bilmediğim bir dilde, anlamadığım şarkı isimlerine ve sözlerine sahipler ama müzikte illa da ne dediğini anlamak gerekmez elbet hatta bu kimi zaman müziğin içine daha çok girmene bile yardımcı olabilir.

çoğu kuzey ülkesinin müzisyenlerinin tersine (ki ben çok severim kendilerini) valravn hiç de iç karartıcı bir müzik yapmıyor. 2007 çıkışlı ilk albümleri bir çok grup gibi kendi isimlerini taşıyor. bunun dışında iki albümleri daha var. dediklerine göre amaçları ses ve danslarla doğanın bir parçası olabilmek. valravn kuzey mitolojisine göre büyüyle kuzguna dönüştürülmüş bir adam. 1800′lerde bir kral ya da kabile şefi savaşalanında öldürüldüğünde ve cesedi bulunamadığında kuzgunlar gelip vücudu yerlermiş. vücudu yiyen kuzgun bir “valravn”a dönüşürmüş. kralın kalbini yiyen kuzgun insan bilgilerine ve gücüne sahip olup ölümlüleri yoldan çıkartmayı becerebilen “korkunç bir hayvan”a dönüşürmüş.

her ne kadar isimlerinin böyle ürkütücü bir anlamı olsa da valravn hiç de öyle bir müzik yapmıyor. etnik enstrümanlarla ve atmosfer yaratsın diye kullandıkları biraz elektronikle birlikte gayet mutlu bir müzikleri var. vokalist bayanın sesi bjork’e korkunç derecede benzemekte ki bu durum müziklerine ayrı bir güzellik katmakta. kemanın önde olması sebebiyle biraz irlanda semalarında dolaşır gibi olabilirsin kimi zaman.

dünyanın bir çok yerinde konserler veriyorlar (fransa, hollanda, belçika, almanya vb..) eğer bir gün senin şehrine de gelirlerse gözün kapalı, kalbin açık gitmeni öneririm..

aşağıdaki video valravn isimli albümlerinden, elden çekilmiş bi video kaydı fakat fikir verebilir.

çağlar

Happy Farmers adi uzerinde neseli bir mutfak. 14.000 kisinin katildigi festivalde insanlari sabahtan aksama besleyen uc mekandan biri. Sabah sekizden gece 1′e kadar akin akin insan geciyor. Mutfakta surekli bir kosusturma hali. Disardan bakan birisi bu olcekte calisan bir mutfagin cok organize olmasi gerektigini dusunebilir, ama happy farmers pek ogle degil. Iki uc asci disinda is yukunun cogunlugunu benim de dahil oldugum gonulluler olusturuyor. Gonullulerden beklenen gunde ortalama sekiz saat calismalari, canlari ne zaman isterse ama. Tabi bir de kimin ne kadar calistigini denetleyen de yok, gonlune kalmis. Kimse sana sunu bunu yap da demiyor, sen kendi isini kendin buluyorsun, ne yapmak istiyorsan. Biraz deli isi gibi geliyor kulaga di mi? Nancy otuz yildir her festivalin basinda bu sefer kesin bir yerde isleri elimize yuzumuze bulastiricaz diyorum ama nasil oluyorsa her sene isler bir sekilde yuruyor diyor.

Islerin yurumesi icin her zaman otoriteye ihtiyac yok galiba. Benim kendi tecrubemden gordugum, insan o mutfakta calismak ister zaten. Bir kere ana sahneden mutfaga canli baglanti var, butun konserleri canli olarak yukses sesde dinliyorsun calisirken. Mutfakta calismak keyifli bir sey zaten, muzik esliginde ayri bi keyif. Birlikte calismak muhabbet etmek bam baska bir keyif. Csir cesit insanla biber sogan dograrken muhabbet dondurmek. Hic bitmeyen bulasiklara bir iki saat debelenip sonra bunlarin bitmeyecegini kabullenip baska islere uzamak. Patates dogramak, kurabiye yapimini yardim etmek, kahka, eglence, dans, gurultu, bol bol yemek, guzel leziz dogal yemek. Bir de kimse uzerine is yikmaya calismadiginda, ekmegini yedigin bu guzel mekana karsi kendini borclu hissedip sorumluluk duyuyorsun.

Sorumluluk demisken, happy farmers’in mutfagini birakip biraz da festivalden bahsetmek lazim. Bu yil 36.si duzenlen Wheatland muzik festivali, gercekten bir tarihi ve kulturu olan, markalarin ticari kaygilarindan arinmis bir festival. Bu kadar eski olunca, bi de tarih 70′lere isaret edince bu o zaman harbi bi hippie festivali dediysem de pek onay alamadim. Hippieler bati sahilindeydi, burasi midwest burda hippielerin isi yoktu. Burdakiler oyle sade folk (halk). Gercekten de hafif hippie renkleri olsa da asil bu festivalin muzigi folk, country ve jazz. Rock’in esamesi okunmuyordu yani. Tabi wheatland harbi bi muzik festivali, insanlarin sadece muzik tuketmeye gelmedigi, birlikte muzik urettikleri bir senlik. Her kose basinda 3 gun 24 saat muzik vardi diye bilirim. Cadirinin onunde gitar calandan, karavanlarinin arasinda muzik yapan amator gruplara, arplara, kemanlara, flutlere, vurmalilara, jam sessionlara, cocuk korolarina, akla hayale gelebilecek her sekilde ve formatta muzik muzik muzik. Bir ana sahne bir de cadir sahnede de devamli muzik vardi ama, ben kose baslarindaki muziklerden veya daha kucuk olcekli sahnelerden daha cok keyif aldim kendi adima.

Wheatland’i diger festivallerden ayiran bir onemli ozelligi de yillarin getirdigi organizasyonel basari ve kalite. Festival baslangic yillarinda hizla buyuyup bir ara 20.000 insana ulastiginda insanlar isin tadinin hafiften kacmaya basladigini sezmisler. Genclerin icki ve uyusturucuyla kendilerinden gecmelerinin bahenesi olmaya dogru gidiyormus ki, demisler bu is boyle olmaz. Bilet saysini 14.000′de tutmuslar, daha cok aile festivali olarak tanitim yapmislar, ve kamp alanlarini sistematize etmisler. Kids bolgesinde sigara ve icki bile yasakken, lost world de insan kendini kaybediyor misal. Benim hic bir olay taskinlik veya sacmalik gozume carpmadi misal, ki boylesi festivaller icin nadir olsa gerek. Lakin eglence yoktu sanmayasiniz, tam tersine gercek muzik dans ve eglence vardi her yerde, genclik asiriliklarina bogulmamis hem de.

Wheatland’i yaziyla anlatmak zor, o yuzden lafi daha fazla uzatmadan ben sizi en iyisi orada cektigim fotograflardan olusturdugum bir video ile bas basa birakayim.

Prensese mektupları okurken ya da birşeyler yazarken de benzer bir hisse kapılıyorum. Bir sürü insan yazılarını gönderiyor buraya, ve çok daha bir sürü insan okuyor. Okurken aynı şeyleri hissederek mi okuyorlar bilmiyorum ama işte o seslendirilmesine çoğu zaman gerek kalmayan ortak payda burada da hissettiriyor kendini. Sen yolunda yürüdükçe yürüyen, çaldıkça çalan, söyledikçe söyleyen ve seninle birlikte büyüyen, hem senden beslenen hem seni besleyen, kocaman bir bütün bahsettiğim.

Bak şimdi de dünyanın dört bir köşesinden enstrumanlarda dile gelmiş konuşuyor senle. Hemde aynı şarkıyı söyleyerek. Congo’dan davul sesleri yükseliyor, Hindistanın kendine has enstrumanları geliyor kulağımıza. Rusya’da bir viyola, İtalya’da bir saksafon, Afrika vokal grubuna eşlik ediyor. Amsterdam’da salınan rastalara, İsrail’den bir güzel cevap veriyor. Ancak bu kadar keyifli dile gelebilirdi herhalde. Belki de defalarca dinlediğin bir parça bu kez çok farklı şeyler anlatacak gibi görünüyor. Değişim için çalmak, demişler adına da. Üzerine çok fazla yazıp çizmeye gerek yok gerçekten. Kendini gayet başarılı ifade etmiş zaten olay. Buyur bir dinle bak ne diyo adamlar?

not: projeye dair daha fazla bilgi için www.playingforchange.com‘a bakılabilir.

Ou-San

Videoda gordugunuz koprudeki goruntulerinin benzerinin bir gun Bogazici koprusunde de yasanmasi dilegi ile vancouver’dan herkese arabasiz bol bisikletli gunler!

NazIm

kulağımıza hoş gelen şeyleri sevip diğerlerine “gürültü” diyebilecek kadar küstahmışız gibi geliyor bana. bir keresinde buna karşı çıkmak için kendime radyodaki cızırtı sesini dinletmiştim, sanki başkasından bahseder gibi yazıyorum bunu çünkü dinlemek istememiştim aslında. sıkıcı ve rahatsız ediciydi. sadece vücudumun ve beynimin bu sese ne tepki vericeğini merak etmiştim. sonuçta herşey bir frekans, herşey içimizden geçip giden dalgalar. her yerimde milyonlarca sivilce çıkıcağını sanana ya da oramdan buramdan böcekler fışkırıcağını hissedene kadar dinledim cızırtı sesini. sonuç: aslında ona da bir yerden sonra alıştı kulağım, kimi zaman duymadım, kimi zaman da kendi içindeki tekdüzeliği sanki ritmmiş gibi geldi. bir yerden sonra o kadar da kötü değildi yani.

demem o ki, sokaktan geçen çöp arabasının sesini tam o anda öten kuşla birleştirirseniz beyninizde ne gürültüsü kalır ne de rahatsızlığı. elbette tüm sesler dinlenesidir anlamında demiyorum bunu fakat uğraşırsak her yerde herşeyde müzik vardır diye söylüyorum. işte tam burada da bu yazının konusu olan john milton cage jr devreye giriyor. john cage müziğin, seslerin oldukları gibi kalmalarını, örgütlenmemelerini, düzenlenmemeleri gerektiğini söyleyen 1912-1992 yılları arasında yaşamış bir müzisyen filozof bestekar. bir notadan sonra gelen diğer notanın illa da onunla uyum içersinde olması gerekmediğini düşünmüş. müziğini yaratırkenki sürecinin yanı sıra bunu yapmasının sebeplerini açıkladığı felsefesiyle de çok konuşulmuş ve halen de konuşulan bir kişi.

john cage özgürleştirici bir karşı estetik yaratma girişimine piyanoyu bozarak başlamış. piyano aslında bir tabu, romantik dönemin en güçlü silahlarından biri, barok çağ kapandıktan sonra nerdeyse tüm aristokratların evine girmiş, insanların salonlarında kendisine yer bulmuş bir enstrüman. john cage bir dans performansı için aldığı müzik siparişinde piyanoyu tuşlarının ve tellerinin arasına cam kırıkları, fıstık kabukları ve çeşitli nesneler atarak hem bir nevi vurmalı çalgıya çevirmiş hem de synthesizer’ın ilk adımlarını atmış.

cage çevresindeki tüm seslerin bir müzikal değeri olduğunu düşünüyordu. bu konuda kendisine yol gösteren kişilerden birisi de sinemacı otto fischingen olmuş. “yeryüzündeki herşeyin bir ruhu bulunduğunu, bu ruhun varlığını titreşimlerle duyurduğunu, gözle görülmediğini ama ses olarak işitildiğini” söylediğinde cage büyük bir heyecan duymuş ve ondan sonra etrafındaki herşeyi farklı bir kulakla dinlemeye, çevresindeki gürültü denilen seslerin de müzikal öğeler taşığıdığını farketmeye başlamış. bu aşamada müzisyenin doğal haldeki akustik seslere müdahalede bulunmaması için herşeyden önce egosundan kurtulması, zihnini berraklaştırması gerektiğini savunmuş. bu aşamada zen budizmi ile tanışmış ve egonun tahakkümünden kurtulmayı, ruhsal olgunlaşma, denetim kurmamayı etik ve politik bir tavır olarak benimseme, tınıları özgürleştirme gibi konularda zen budizminin çok büyük yardımını görmüş.

cage ilk eseri “değişimler müziği”ni i ching, yıldız falı, oyun kartları açarak, zar atarak ve daha bir dolu şans işlemlerinden yararlanarak oluşturmuş. bana kalırsa rastlantısallığı daha fazla göğe çıkartamazdı john cage. sıkı kurallara bağlı olmayan bir hayatı, dayatmaların, toplumsal dışlanmanın bulunmadığı, kesinliklere karşı koyan, başkalarınca belirlenmiş kurallara bağlı olmamanın bir ifadesi “değişimler müziği”.

cage’in eserlerinden belki de en çok bilineni 4’33. bir konserinde salonda kendisini bekleyen yüzlerce kişinin karşısına geçip piyanonun kapağını açıp 4 dakika 33 saniye boyunca hiçbirşey çalmadı. müziğin her yerde olduğu önermesinin belki de en belirgini bu eser. 4 dakika 33 saniye boyunca izleyicilerin sıkıntıdan kıpırdaması, kalp atışlarının sesi, kimilerinin oflayıp puflamaları, bazılarının tepkilerini dile getirmeleri müziktir john cage’e göre. bestecinin tahakkümü altına girmemiş, kendi deyimiyle “konser salonlarının eli değnekli(sopalı) despotunun, orkestra şefinin” otoritesine karşı çıkış; özgür efendisiz seslerin müziği.

john cage şimdi yaşamıyor evet ama alman einsturzende neubauten, amm ve bu gibi kimi gruplar bir nevi bu avangart halin izinden gitmekteler. ütopik bir müzik olabilir, rahatsız edici de gelebilir ama etrafımızdaki seslerle daha barışık, yarattığımız “gürültünün” aslında bir nevi doğaçlamalar silsilesi olduğunu düşünmemize yardımcı olabilir.

çağlar

(yazıda halil turhanlı’nın anarşik armoni isimli kitabından da yararlanılmıştır)
aşağıdaki videoda insanların tepkilerini dikkat etmenizi önericem. gülmeleri, dalga geçmeleri dikkata değer.

Youtube’a tunel kazacaklar icin: http://www.youtube.com/watch?v=acJZzKX9IVY

Yarinin ne getirecegini kimse bilmez
Belki piril piril bir gunes, belki yagmur….

NazIm