Bütün bu tozlu anıları bana hatırlatan dün Hajipur’da gittiğim sinemaydı. Bildiğiniz gibi Hindistan’ın en yoksul bölgelerinden birinde ikamet ediyorum. Bir tatil gününde yapılabilecek en ilginç şeyin sinemaya gitmek olduğunda karar kılan arkadaşlarım bak bu bildiğin gibi değil diyerek beni evden çıkarmayı başardılar. Filmin hintçe olduğunu yarı yolda söyleseler de hint filmlerinin konusunu anlamak için hintçe bilmeye pek gerek yokmuş aslen onu öğrendim. Yanımdan yine de hintli arkadaşımı eksik etmedim. Açıkhava sineması olmasa da kitlelerin filmleri hala heyecanla izlediği, sinemanın bölünmüş küçük odacıklardan ibaret olmadığı, köhne de olsa gururlu bir sinema salonu ile karşılaştım.

Bolywood filmleri başlı başına bir fenomen ama ben filmden çok sinema salonunu izledim. Sinema salonu resmen bir panayır yeriydi. Alkışlayanlar, ıslık çalanlar, müzikal sahnelerde kalkıp göbek atanlarla birlikte kaotik bir eğlencenin ortasına düştüğümü farketmekte hiç geçikmedim. Hikayeyi ne kadar dışarılıklı bir gözle anlattığıma da bu noktada dikkatinizi çekmek isterim. Zira fısıltıya bile toleransımızın olmadığı, nerede ne hissedeceğimize film psikologlarının karar verdiği modern zamanların görsel ama bireysel tapınma törenlerine alışalı çok oldu. Cık cıklamaya başlamadan önce, prensesin zihni açık Indiana Jones kılıklı muhabiri olarak yeni kültürleri yargılamadan, antropolog edasıyla inceleme misyonumu hatırladım. İçinde bulunduğum durumun çocukluk deneyimlerime ne kadar yakın olduğuna uyanmam da bu vesileyle oldu. Paralellik kurup “empati yaptım”.

Yani tabi empati de bi yere kadar. Hindistan’da herşeyin biraz abartılı olduğunu bilmek için buralara gelmek gerekmiyor herhalde. Yanımdaki eleman “daha ne kadar filmin gürültüsünü bastırmaya çalışarak telefonda konuşabilir” diye düşünmek ekrana odaklanmayı pek kolaylaştırmadı. Arkamdaki elemanın beşinci tükürüğünde, artık kesin üstüme tükürmüştür diye rahatlayıp tekrar filme geri döndüm. Bütün salon filmi bırakıp kötü adama laf yetiştiren sinirli bir amcaya kahkahalarla gülmeye başlayınca anladım ki film buradaki kitlesel eğlencenin sadece bir bölümünü oluşturuyor. İnsanlar etrafındaki yüzlerce kişiyi yok saymadan aktif bir katılımcı olarak birlikte eğleniyorlar. Yine de geçen bayram kutlamalarında Tom Cruise’a benzetilerek ilgi odağı olmaktan kaçamayan bu beyaz kulunuz, karanlığın nimetlerinden faydalanarak kimsenin ona bakmamasının keyfini de sürdü tabi.

Şimdilerde dansçı tiyatrocu tayfasının dillerine doladıkları interektif gösteri anlayışını, seyirciyi işin içine katma çabalarını düşünüyorum. Oturma gruplarını şöyle işin içine katalım, böyle atraksiyon yapalım hede hödösüyle, televizyonların karşısında eğlencenin pasif öğeleri olmaya alıştırılmış, uyuşturulmuş kitleleri uyandırmaya çalışsınlar. Entelköy Efeköy’e Karşı filminin galasına giden bir arkadaşım, galaya davetli egeli köylülerin müzikli sahnelerde nasıl kalkıp göbek attığını anlatıp, biz de kös kös oturduk diye hayıflanmıştı. Biz o treni kaçırmışız anlaşılan. Bunun adına batılılaşmak mı diyorsunuz ne diyorsunuz bilmiyorum ama ben o batılılaşan yanımı çok sıkıcı buluyorum.

Gelelim Bollywood filmlerine. Hintli arkadaşlar, hiç kimse dans edip şarkı söylemediği için Hollywood filmlerini oldukça sıkıcı bulduklarını ifade ettiler. Bence çok haklılar. Hint filmleri çok ciddi görsel şölenler olmalarının yanı sıra her filmde drama, aksiyon, gerilim, şiddet, aşk ve komediyi içeren standart bir modeli takip ediyorlar. Bütün bu unsurları barındırmayan filmler de zaten satmıyor. O yüzden ne tür bir film bu demek biraz anlamsız kaçıyor. Hint geleneksel tiyatrosunun oturduğu binlerce yıllık oyunculuk mirasının izlerini de oyuncularda görmek mümkün. Hindistan bol mimikli bir ülke olsa da oyuncuların herhangi bir duyguyu ifade etmek için onlarca farkli mimik ve yüz kasını ustalıkla kullandığını gözlemek mümkün. Yani bizim dizi oyuncularını figüran diye bile koymazlar bu filmlere.

Fimlerdeki temalar tamamen hint popüler kültürü ve yeni yükselen değerlerin izlerini taşısa da ulusal sinema denen şey demek böyle bişeymiş diye düşündüm şöyle bi durup. Bir milyarlık bir nüfusa hizmet verdikleri düşününce hasılat ve film endüstrisinin hacmi konusunda pek bir sıkıntı çekmedikleri aşikar. Teknik bir gözle filmlere bakınca sanat yönetiminden görsel efektlere, görüntü yönetmenliğinden oyunculuğa kadar oldukça iyi iş çıkardıklarını söyleyebilirim. Temaların ve hikayenin klasik ve kitsch olması bence diğer unsurları gözardı etmek için yeterli değil.

Velhasıl kelam altı üstü ikibuçuk saatimi sinemada geçirip, film hintçe olduğu için bütün bunları düşünmeye zamanım oldu. Kafanızı şişirmem de ondandır. Dua edin kriket maçına gitmeyeyim. Bütün prenseslerimi münasip yerlerinden öpüyorum.

Sevgili Prenses
Karlı İstanbul’dan güneşli Hint diyarına göçümün birinci haftasındayım. Bihar eyaletinin Hajipur şehrinde gürültüden kafamı yastıkların altına gömerek geçirdiğim gecelerin ardından ne oluyor lan dışarıda konulu araştırmamın sonuçlarını seninle de paylaşmak isterim. Meğersem ben Saraswati Bayramı denen çılgın kutlamanın kurbanıymışım. Allah jeneratör ve hoparlörü yaratırken bu ölümcül kombinasyonun bir gün hintli halk kitlelerinin eline geçeceğini hiç hesap edememiş bana kalırsa. Burası 110 milyonluk nüfusa sahip fakir bir eyalet olsa da, hint halkı aç kalmış susuz kalmış gidip devasa hoparlörler edinmiş. Hatta bazıları bunları sekizli onlu kombinasyonlar haline getirmiş, evinin önünde dini tekno partisi vermekteymiş. Bilgelik, sanat ve müziğin tanrıçası Saraswati’ye ithaf edilmiş bu bayramın öncelikli olarak müzik kısmını dikkate alan halk güruhları, “dans etmeyeni dövüyorlar” şiarıyla kendinden geçmiş.

Hintlilerin tekerleği de keşfettiğini unutacak kadar saf olan kulunuz, şu anda 15 hoparlör, bir jeneratör ve iki el arabasını takip eden bir güruhun kapının önünden geçişini şaşkınlıkla izliyor. Popüler şarkıların hint mantralarıyla uyarlanmış, dijitalize edilmiş versiyonları dört bir yandan uykusuz beynime hücum ediyor. Dün gece gerçekleştirdiğim; bir sokağı içeren sosyolojik örnekleme çalışmasında; en az 5 hoparlör, 1 tanrıça heykeli, yiyecek ikramı ve en az 50 çocuktan oluşan bayram paketinin tek bir sokakta 10 kere tekrarlandığını gördüm. Gerisini siz hesap edin.

Hindistan’ın turist görmemiş fakir bir bölgesinde yaşamaya başladığımdan kelli, rock star denen şahsiyetlerin kalabalıklardan ve ilgiden nasıl bunalabileceğini meşhur olmadan keşfetme şansına da nail oldum. Bayramdan bayrama içki içen ve bu yüzden içince sapıtan hint gençliği, dans bayramını benim gibi dans etmeyen yabancıları motive etmek için kullanıyor. Tuna dans etmeye çalışıp yine kendini rezil etti diyenleri duyuyorum orada. Sevgili arkadaşlarım! Sonunda benim gibi dans eden, abuk subuk el kol hareketleri ve koordinasyonsuz zıplamaların normal karşılandığı bir memlekete vardım. Ben dans ederken dalga geçen gözleriniz sizin olsun. Beni burada bağrına basan bir kitle var. Burada dans kardeşlerimleyim. Yine de aralarından sıyrılmak biraz zor. Allahaşkına gel bi tur da benimle dans et ısrarları bizim köy düğünlerini aratmayan cinsten.

Günün anlam ve önemine binaen bugün sana senin kadar büyüleyici bir tanrıça olan Saraswati’den bahsetmek isterim prenses. Tanrı Brahma’nın karısı Saraswati. Hem tanrısal hem de dünyevi bilgelik en önemli özelliği. Sanat ve dans gibi başka bir çok özelliği olsa da Saraswati teyzenin, Saraswati Bayramı bir nevi okuma bayramı olarak kutlanıyor Hindistan’da. Okumuş insanlara krallardan daha fazla hürmet eden hint toplumu çocuklarına ilk kelimeleri okumayı bugün öğretiyormuş. Çocuklar kitapları defterleri toplayıp tanrıça heykeline sunuyorlar bugün. Çelişkili bir şekilde kitap okumak yasakmış bugün. Tanrıça Saraswati, kendisine sunulan kitaplar üzerinden kutsuyormuş “öğrenen”leri.

Brahma’nın karısı desek de hinduizm alimleri ve mitolojik araştırmacılar arasında Saraswati’nin kimin kızı ve kimin karısı olduğuna dair çeşit çeşit spekülasyon var. Bu güzel ablanın Brahma’nın ağzından çıktığına dair söylentiler de mevcut. Antik metinlerde Saraswati’nin aslen Himalayalarda doğan bir nehir olduğuna dair bir konsensüs mevcut. Nehrin izleri uydudan sürülebilse de yatak değiştirip kuruduğu anlaşılıyor. Bir süre nehir tanrısı olarak takılan Saraswati dilberi daha sonra vedik metinlerde belirirken nehir vurgusu ortadan kalkmış gibi gözüküyor.

Suya ne kadar hasret ve muhtaçsak bilgiye ve bilgeliğe de o kadar muhtacız şiarıyla bu tarihsel geçişi okumak olası. Antik hint dinadamı-entellektüellerin halkı eğitmek için dini tarihsel bir manipülasyon yaratmış olması muhtemel. Ben en çok bu benzetmeyi sevdim. “Ey bilgi! Gel ak üstüme bir nehir gibi. Batayım içine, doldur içimi!” demeye getiriyorlar ki bilgiye obsesif derecede tapan ben kulunuz dışarıda hintlilerle kudurmak yerine yine oturdu sizi bilgilendirmeye çalışıyor.

Hindistan’ın bu yanında kutlanan en büyük bayrama denk geldim gelir gelmez. Önümüzdeki 6 ay Hajipur’daki prenses bürosundan prensese yazdığım mektuplarla belirli günler ve haftalar ile Hindistan’a has abukluklarla bünyeleri şaşırtmaya çalışacağım. Bu süre içinde Hindistan’ın uzaylılar tarafından istila edildiğini, hintlilerin aslında uzaylı olduğunu, çok pis olduklarını, her yerde salgın hastalık olduğunu iddia eden arkadaşlarımı çatlatırcasına sosyokültürel gerçekliklerin tepetaklak olduğu bir ortamda da mutlu mutlu yaşanabileceğini ispata çalışacağım. Bunu niye diyorum: Dün aldığım bir mesajda bir haber linki vardı. Kalküta’da zatüre teşhisiyle hastaneye kaldırılan bir hasta, penisini farenin yemesi sonucu kan kaybından ölmüş. İstisnai örneklerle yormayın beni arkadaşlar. Seviyorum hepinizi.

Yeşiller Partisi uzun süredir izlediğim, söylem ve içerik açısından kendime yakın bulduğum bir hareket. Kürt Hareketinden Ekolojik Anayasaya ve oradan çevresel savunuculuk faaliyetlerine genişleyen bir alanda tutarlı ve uzun soluklu faaliyetler yürütüyorlar. Kazdağlarında Darıdere Kamp alanının eşsiz doğasında gerçekleştirilen kampta bir yandan tarhana, bira, şarap, sabun yapımı, doğada gözlem, biyoçeşitlilik gibi pratik atölye çalışmaları düzenlenirken diğer yandan seçim analizinden yeşil siyasete, eğitimden anayasaya kadar çeşitli atölye çalışmalarında fikirler, bilgiler paylaşıldı. Yeşiller Partisinin entellektüel alt yapısını her zaman takdir etmişimdir. Kampa giderken, düşünen ve konuşan insanların örgütlenmeye nasıl yaklaştıkları ve birlikte nasıl durdukları sorularına cevap bulmak istiyordum aslında.

Herhangi bir sosyal, siyasal hareketin inandırıcılığı; söylem üretme kabiliyetinin ötesinde, söylemini ne ölçüde örgütsel bir kültüre yayabildiğinde saklı bence. Sonrasında da bu üretilen kültürün; hareketin mensuplarının grup içi ilişkilerini, yaşam tarzlarını ve örgütlü eylemlerini ne kadar şekillendirebildiğine bakmak anlamlı olabilir. Söylem ve eylem arasında neler olup bittiği bence bir hareketin başarısında önemli bir etken. Bu süreçte üretilen ortak değerler de gruba üyeler arası aidiyet ve sahiplenme gibi birleştirici- çimento unsurlar olarak geri dönüyor. Ancak “biz” duygusu oluştuktan sonra hareket genişlemeye başlıyor. Bu biz duygusunun ne kadar kapsayıcı ya da dışlayıcı olduğu, değerlerin ana akımdan ne kadar marjinalleştiği de yeni üyelerin katılımı ve büyüme konusunda hız tahminini kolaylaştırıyor. Katılım süreçlerindeki esneklik ve grup üyesi olmanın getirdiği ayrıcalıklar (bu sadece bir hissiyat bile olabilir) ise üye sayısının artışıyla doğru orantılı.

Biraz sondan başa doğru örneklendirip konuşmak gerekirse: İslamcı bir gruba grup değerlerini çok da iyi bilmediğim ya da benimsemediğim halde muhafazakar bir sempati ile katılabilirim. Katılma sebebim de grup üyelerinin dayanışma amaçlı verdiği üniversiteye hazırlık kursları olabilir. Ya da grup üyeleri arasındaki ekonomik dayanışma, dükkanımda ürettiğim malların daha geniş bir alıcı kitlesine ulaşmasında yardımcı olabilir. Zira grup üyeleri ticari faaliyetlerinde grup içi dayanışma ve sadakati temel ilke olarak benimsemiştir. Belirtmeden geçmeyelim, islamcılar ve solcular arasında (çok pis genelledim) benim gördüğüm en büyük fark solcuların bireyin ekonomik yaşamı ve ihtiyaçlarını  tabulaştırarak hareketin içinde meşrulaştıramamaları gibi gözüküyor. Yani ideolojik sekterliğimiz bizi birlikte başka bir hayatı ve yaşamsal ağı oluşturacak ekonomik dayanışmayı oluşturmaktan uzaklaştırır. Yeni üyemize geri dönersek; grup içerisinde varolmaya başladıktan sonra kimse tarafından zorlanmasa da grup kültürünü içeren sohbetlere kulak misafiri olur. Grubun namaz gibi ortak düzenli faaliyetlerine grup psikolojisiyle katılır ve zaman içerisinde grubun ürettiği kendi içinde tutarlı paradigmayı içselleştirmeye başlar. Ancak bu noktadan sonra kendisine; diğer üyeleri ekonomik ayrıcalıklarından faydalandırması veya 5 vakit namaz kılması, sakal bırakması, başı açık bir karısının olmaması gibi uzayan bir listede, varolan değer sistemi yumuşakça dayatılır. Ve bu dayatma yaşam tarzındaki farklılaşmayla bu grubun söylemini yaşayan bir gerçek haline getirir. Kimse de bu gerçeği inkar edemez. Sayınız ve ekonomik dayanışmanız arttıkça da örgüt olarak gücünüz artar. Biraz indirgemeci konuştuğumun farkındayım ama tek bir kanaldan anlatmak bazen daha kolay olabiliyor.

Neyse bu kadar uzun bir girizgahtan sonra az çok anlamışsındır hangi gözlerle baktığımı. Kaz dağlarındaki yeşiller kampına da yeşillerin ekolojist bakış açısıyla tasarlanmış, dayanışmacı bir yaşamın en azından işaretlerini görebileceğim bir sosyal ortam olarak hayal etmiştim. Karşılaştığım ise herkesin olabildiğince bireysel hareket ettiği örgütlenme ve dayanışmanın pek ufukta gözükmediği bir kamp oldu. Yaklaşık 60 kişi,  ne yiyeceğine karar verip ortaklaşa alışveriş yapıp yemeğini pişirip bulaşığını yıkayıp temizliğini yapamadı. Daha doğrusu daha önceki yıllardaki kamp deneyimleri bu yıl bu tür bireysel bir organizasyonu zorunlu kılmış.

Bence birlikte yemek yemek son derece önemli örgütsel bir faaliyet. Birlikte kazan kaynatamayan bir siyasal hareketin Türkiye’nin sorunlarının çözümüne dair bir umut vermesi zor gözüküyor. Tüketim odaklı toplumdan ekolojist bir topluma geçişin bayraktarlığına soyunan bir siyasi hareketin kampının et kültürünün yüceltildiği bir mangal faaliyetine dönüşmesi ise üzerinden düşünülmesi gereken bir sorunsal. Et tüketimin dünya kaynaklarının sürdürülebilirliği ve tarımsal ekonomi için ciddi bir tehdit oluşturduğunu yeşil hareketin herhangi bir üyesi rahatça anlatabilir. Bireyler bazında et yeme alışkanlığının geleneksel niteliği keskin bir geçişi de mümkün kılmayabilir. Ama grup tarafından oluşturulan kamusal alanda marjinal de olsa söylemle ilişkilendirilen değerleri hayata geçirmek bana oldukça önemli gözüküyor.  Kamp sırasında bir dayanışma ortamının oluşmayıp tam tersine küçük gruplar ekseninde kotarılan yemek organizasyonlarının sosyokültürel farklılıklar bazında bir kutuplaşmayla sonuçlandığını gözlemledim. Sonuçta Yeşiller Kampı her ne kadar içerik olarak oldukça besleyici olsa da insanların bir araya gelerek dünyayı değiştirme iradelerine dair bende varolan umutsuzluğu birazcık daha pekiştirdi.

Yeşiller Kampını orada bırakarak aynı tarihlerde düzenlenen Permakültür Türkiye buluşması için Kaz Dağı’nın diğer tarafına Bayramiç’e geçtim. Üretimde akıllı tasarım yöntemlerini kullanarak toprağın ihtiyacını toprağa geri döndürmeye dayalı, sürdürülebilir tarımın etrafında sürdürülebilir bir hayat ve insan faaliyeti oluşturmak konusunda kafa yoran bir metodoloji diyebilirim Permakültür için. Konuya kafa yoran küçük üreticiler, şehirden kaçma hayali kuran pastoral romantikler, neo hipiler, köylü dedeler ve permakültürde aradığı ışığı bulmuş yaşlı başlı çiftçi amcalar teyzeler vardı bu kampta da. Teknik tarımsal atölyelerden çocuk eğitime, ekolojik mimariden komünal yaşam tecrübelerine kadar çeşit çeşit bilgilendirici çalışma yürütüldü. Bu çalışmalar daha önce hazırlanan bir programla değil, her sabah bütün katılımcıların yer aldığı bir çemberde önerilerek hayata geçirildi. Açık alan teknolojisi denen oldukça başarılı bir toplanma konuşma yöntemi uygulamasına tanık oldum.

Alt-kültür gruplarının bir araya geldikleri ortamlarda çeşitli vesilelerle bulunmuş olsam da bu tür bir insan çeşitliliği ile pek sık karşılaşmıyorum. Bu çeşitliliğin bir arada olabilmesini sağlayan hoşgörü ve dayanışma ortamının da benim kaçırdığım kampın ilk birkaç gününde hızla ve becerikli bir şekilde kurulduğunu gözlemledim. Öyle ki, yaklaşık 120 kişilik grubun içerisinde bir çok insan benim daha önceki günlerde orada olmadığımı hemen farketti. Bu da demek oluyor ki sosyal iletişim mekanizmaları yapılan faaliyetler üzerinden çok hızlı bir şekilde kurulmuş. Otonom bir mekanizmayla yemek, bulaşık, tuvalet temizliği, ortalığı toparlama gibi gereksinimler gönüllülük esasıyla düzenleyici bir otoriteyi gerektirmeden tıkır tıkır kurulmuş. İnsanlar atölye çalışmalarında konuşmakla kalmayıp tuvalette ya da bulaşıkla birbirileriyle insani bağlar kurup tanışmışlar, birlikte sonraki günler için atölye çalışmaları hayal etmişler. Tecrübe paylaşımı ve ortak yönlerinin tanımlanması sadece kamusal alanın formalliğinde değil, aynı zamanda gayrı-resmi alanlarda gerçekleşmiş.

Burada ilginç bir ara noktaya da değinmek gerekiyor. Grup halinde hayal edilen dünyaya nasıl ulaşılacağı ile ilgili öngörü de belki  grup içi ilişkilerin ruhunu ve yönünü belirliyor. Yeşiller ve Permakültürcüler arasında dünya tahayyülü açısından çok büyük bir farklılık olduğunu sanmıyorum. Temel farklılık bana kalırsa yeşillerin temelde, savunuculuğun doğası gereği çevresel yıkıma karşı “reaktif” bir çalışma yürütüyor olmaları. Birilerinin kesinlikle yaşam alanlarını talandan savunması gerekiyor. Buna kesinlikle olumsuz bir anlam addetmiyorum. Ama tepkisel yaklaşımın kötü bir yan etkisi var ki o da ister istemez kendi hareketinizi karşı olduğunuz şey üzerinden tanımlama gerekliliği. Örneğin yeşiller her türlü yenilenebilir enerjiyi veya enerji verimliliğini söyleminin temeline oturtsa da eylem ve hareket ekseninde kendisini nükleer karşıtı olarak tanımlar ve bu karşıtlığı da kimliğinin temel bileşeni olarak tescil eder. Bu anlamda misyonu ister istemez yeni bir hayat üretmekten çok hayatın daha kötü hale gelmesini engellemek olarak belirler. Önerdiği çözüm önerileri ise tutarlılığının göstegesi olarak geleceğe havale edilir.

Belki de geleceğe değil permakültürcülere havale ediyorlar bu misyonu. Zira Permakültür hareketi,  yaşam alanlarını her ne boyutta olursa olsun,doğa ile uyumlu hale getirmek için proaktif bir çabayı ifade ediyor. Yani hayalini kurduğunuz hayatı yaşamak için bilfiil çaba göstermekten, kurmaktan bahsediyorum. Ama bir bütün olarak bakıldığında Yeşiller ve Permakültür çabalarının birbirini tamamlayıcı unsurlar olduğunu belirtmek de oldukça önemli. Bu hareketlerin iletişimlerini güçlendirerek karşılıklı tecrübe paylaşımına girişmeleri ve kesiştikleri alanlarda dayanışmaları da işte asıl o henüz varolmayan türkiye ekolojist hareketini yaratacak diye umarım naçizane.

Öte yandan Kaz dağlarındaki bu şehir kaçkını yeni nesil çiftçiler kendilerine yeni bir hayat kurmaya çalışırken, maden yasasıyla talana açılan kaz dağları milli parkını savunmak için canlarını dişlerine takarak çalışıyorlar. Geçtiğimiz yıllarda yerel halkla beraber, yapımı planlanan altın ve gümüş madenlerini bölgeden şimdilik uzaklaştırdılar. Ama sürekli yeni maden lisansları verilmeye devam ediyor. İlk kez gerçekleştirilen Permakültür buluşması  ayrı ayrı adacıklarda üretme ve yaşama mücadelesi veren insanların birbirilerini tanımaları, aynı sorunlarla boğuştuklarını ve dayanışarak güçlenebileceklerini anlamaları için önemli bir temel attı. Nasıl örgütleneceklerini zaman içinde göreceğiz. Ama üreticilerin daha şimdiden kendi aralarında bir takas pazarı kurarak paranın geçmediği bir ürün alış veriş sistemi oluşturduklarına kendi gözlerimle şahit oldum. Bu alanı izlemek lazım diye not düşüyorum kendime.

“Arabanın içinde devamlı bir kompartmanın içindesinizdir, ve çok alıştığınız için farketmiyorsunuz ama o pencerenin içinden gördüğünüz herşey sadece daha çok televizyondur. Pasif bir gözlemcisinizdir ve herşey sıkıcı bir çerçeve içinden akar.

Motosikletin üzerinde çerçeve gider. Herşeyle tamamen bağlantıdasınızdır. Sadece izlemiyorsunuzdur artık, manzaranın içindesinizdir, ve varlık hissi baskın gelir.”

Motorla yola çık. Daha lise yıllarından beri hayalimdi motorla yola çıkmak. Şehir yaşamını geride bırakıp, rüzgar uğultusu kullaklarında açık yollarda gitmek, gün batımında kendini nerde bulursan orada kamp kurup, günün ilk ışıkları ile tekrar gazı köklemek. Bir yere varmak değil, yolda olmak. Özgürlük be anasını satayım!

Ne yalan söyleyeyim St.Louis’den Colorado, Utah, Arizona’yı kapsayan yola çıkarken böyle romantik düşünceler içinde değildim prenses. Evinin, alıştığın çevrenin konforunu geride bırakmak, bilmediğin yerlere doğru yola çıkmak sandığından daha zor oluyor ilk başta. Akşam nerede kalıcam, ya hava bozarsa, ya motora bir şey olursa ve bin bir türlü sorun senaryosunu üretmede beynin üstüne yok. Yolun keyfini düşünemiyorsun bile, tek düşündüğün aksilikler, kötü durum senaryoları. Oysa beyninin asıl demek istediği her zaman ki gibi “Kendini güvende hissettiğin yerde kal”, gerisi hikaye.

Güvenlik hissini gemle arada. Biraz adrenalin, biraz korku ve tedirginlik iyi gelir kireçlenmiş eklemlerine. Beynin de anlar zamanla, rüzgar içine işledikçe, güneş tenini yaktıkça, korkularınla yüzleştikçe…

“Üzerinde çalıştığınız gerçek motosiklet kendiniz dediğiniz motosiklettir.”

St.Louis’den yola çıkarken en çok korkutuğum şey, motorun bozulmasıydı. İki gün önce bozuldu yolda kaldım. İki gün uğraşıp oraya çektir buraya çektirdikten sonra tamir edildi. Başka bir korkum motoru düşürmekti, Monument vadisinde kumlu bir off-road denemesinde düşürdüm, öğlen saatlerinde çölün ortasında, güneş tepede sıcaklık 40 dereceyi geçmiş vücudumun radyotoru şu kaynatmak üzere. Ne oldu? Ordan geçmekte olan başka bir arabadan yardımla motoru kaldırmayı başardık, usulca geri dönüp tırsak adımlarla o kumlu yoldan çıkmayı başardım. Çok da korkulacak bir şey değilmiş.

Yine başka bir korkutuğum şey hava durumu idi. İlk önce Kansas düzlüklerinde bir fırtınaya yakalandım. Neyse ki fırtına bana ulaşmadan ben kamp alanıma ulaşmıştım. Şiddetli yağmur, rüzgarın uğultusu, sürekli şimşek ve gökgürültüsü ile geçen tedirgin bir geceyle çadırımda atlattım fırtınayı. Sonra Rocky dağlarını geçerken sulu kara yakalandım. 3000 metrenin üzerindeki Independece geçitini soğuktan donmuş eller, kar ve yağmur altında üşüyerek geçtim. Ama Utah’ın platonlarına indiğimde güneşe tekrar kavuşmanın, kemiklerinin yavaşça tekrar ısınmaya başlamasının keyifini bana sor.

“Nereye gittiğinize bakıyorsunuz ve nerede olduğunuza ve hiç bir zaman bir anlam ifade etmiyor, ama sonra geriye dönüp nerelerde olduğunuza baktığınızda bir patern ortaya çıkıyor.”

Olay buydu işte. Korkularınla yüzleştikçe bambaşka bir vadi açılıyor önüne. Adrenalin damarlarından çekilirken yerini keyfe bırakıyor. Bir şeyleri başarmış olmanın keyfi. Korkularının asılsız olduğunu görmenin keyfi. hayatını dar bir çerçeveye hapseden zincirlerin boş olduğunu görmenin keyfi. Kendine güvenin geliyor. Dünyayı başka bir gözle görmeye başlıyorsun. Güzelliklerini farketmeye başlıyorsun.

Kansas’in açık düzlüklerini başka bir gözle görüyorsun. Göz alabildiğine ufuk çizgisi 360 derece ve sen o dümdüz uzanan yolda motorunla gidiyorsun. Çevrene bakarken yüzündeki gülümsemeye engel olamıyorsun.

Colorado’nun dağlarına varıyorsun sonra. 4000 metrenin üzerindeki zirveler sana göz kırpıyor.

Üç hafta Colorado’da kalıyorsun. Motorundan inip dağlara tırmanıyorsun. Quandary, Princeton, Huron. Hepsi ayrı güzel ve keyifli tırmanışlar.

Hafta içlerinde kaya tırmanışı, tembellik, satranç, bira keyfi ile geçiyor. Ama çok sürmüyor, motor özlemi başlıyor, yol çekiyor.

Colorado dağlarını geride bırakıp Utah’a uzuyorsun. Colorado nehrinin ve rüzgar erozyonun şekillendirdiği geniş bir kanyonlar alemi Utah. Canyonland ilk durağın oluyor. Mesa Arch’ında gündoğumunu izlerken büyülü bir ana tanık oluyorsun.

Monument vadisine doğru gazı köklüyorsun sonra. Batı Amerika’yla özdeşleşmiş çölün ortasından yükselen devasa ve görkemli kaya kütlelerinin karşısında sigaranı tüttürüp kahveyle demleniyorsun. Güneye indikçe sıcak iyice bastırıyor, ama umurunda mı?

Grand Canyon’un devasa vadilerine dalıp giderken Four Tet, Fikret Kızılok melodileri eşlik ediyor sana. Vadinin üzerinde süzülen Falconlara özenip uçasın geliyor, kendini boşluğa bırakasın geliyor. Günbatımı bütün vadiyi renkten renge boyuyor sonra. Dünya çok güzel yer be diyorsun, boşver kendini boşluğa bırakmayı, varolma duygusu tüm bedenini ele geçiriyor.

Antelope kanyonunda derinlere iniyorsun, güneş ışıkları çatlakların arasından kayalara yansıyor, gölge ile ışığın dansı başlıyor. Suyun yontuğu şekiller günesin fırçasından geçiyor burda, Van Gogh’a kulağını kestirtecek renkler Rodin’e taş çıkartan formlarla buluşuyor, doğa buranın hem heykeltıraşı hem ressamı. Sen sadece nefesini tutup, şaşkın bakışlarla bu daracık kanyonda daha da derinlere doğru ürkek adımlarla ilerliyorsun.

Artık kuzeye dönme zamanı. Horseshoe Bend’de Colorado nehrine bir selam çakmak lazım önce. Nehir bir yılan gibi kıvrılıyor devasa kayaların arasında. Aralarındaki bin yıllar süren güç savaşını görmemek elde değil. Kayalar geçit vermem diyor, nehir milim milim yolumu yontar süzülür geçerim diyor. Sana kalansa bu savaşın kalıntıları olan devasa vadiye hayran hayran bakmak.

Arizona’dan selam ederim prenses. Kuzeye ve sonra doğuya doğru yola devam, odometre 3014 kilometre yol kattetmisim diyor, ama daha uzun bir yol var önümde. Güzellikleri görmeye devam, hayran olmaya devam, korkularla yüzleşmeye devam, kendini tanımaya devam, ama her şeyden önemlisi motosiklet sürmeye devam…

Kayık

Çocukluğumun geçtiği İstanbul’da genel olarak ‘tekne’ diye bildiğim su üzerinde yüzen şeylerin sonrasında taşındığım Akdeniz civarında ‘kayık’ olarak adlandırıldığını öğrendim. Akdeniz insanı su üzerinde yüzen herşeye istisnasız olarak ‘kayık’ diyor. Benim için kayık, kürekle çekilen, kamarasız bir araç iken buranın insanı koca motoryatlardan ufak sandallara kadar herşeye kayık diyor. İlk duyduğumda kulağımı tırmalamıştı ve benim gibi ‘asil!?!’ bir İstanbul’lu  için tekneleri gulet, yelkenli, motoryat, gemi, trol, gırgır, gibi sınıflandırarak hitap etmek gerekirdi.

Mesela adam milyonlarca lira verip, üzerine de  gene dünyanın parasını harcayıp masraflar yapıp koca bir motoryat almış, sonra sen gel bakir koylarda gözleme satmaya gelen köylü ‘sizin gayık da pek güzelmiş’ de, koskoca motoryatı sandalla aynı mertebeye indir git! Bu anlattığımı birebir yaşamadım ama birçoğu yörük olan Akdeniz insanı için kayık kayıktır. Karşısındakinin nasıl bir kayık içinde ne yaptığı onu pek ilgilendirmez. Dediğim gibi ‘asil’ birisi olarak önceleri bu kayık muhabbettine alışmam biraz zaman aldı ama artık benim için de hepsi kayık. Yüzüyor işte. Motorla, yelkenle ya da kürekle ne fark eder. Hepsi kayık işte.
Türkmence’den Azerice’ye, Tatarca’dan eski Türkçe’ye kadar birçok dilde kayık kelimesi var. Genel olarak kürekle çekilen tekne olarak bilinse de kelimenin kökeni itibariyle kullanımı oldukça geniş. Ben ağzımın daha alışık olduğu üzere ‘tekne’ demeyi bu yazı içerisinde tercih etmekle beraber yukarıdaki sarkastik durumlar ve onun getirdiği umursamazlığı pek bi seviyorum.

Amsterdam'dan bir kayık

Sarayından pek çıkmadığını tahmin ediyorum, Prenses. Hiç deniz görüp görmediğini, hayallerinde denizin ve deniz ile ilgili şeylerin bir yer tutup tutmadığını bilemiyorum. Ama illa ki hikayelerden, resimlerden herkesin deniz ve üzerindekilerle ilgili iyi kötü bir fikri vardır…
Seyir halinde bir tekne gördüğünde ya da biri bir şey anlatırken deniz/tekne temalı göndermeler kullandığında ne hissedersin? Deniz üzerindeyken ne hissedersin? Yolcuysan farklı, kaptan ya da mürettebatın bir parçasıysan farklı hissedersin muhtemelen. Ben tekne gördüğümde suyun üzerindeki duruşuna, nasıl gittiğine bakıp kendimce yanlışları doğruları görmeye çalışırken, bir başkası gökyüzünün rengi ile olan uyumunu, yalnız kalma duygusunu, özgürlük kıpraşımlarını beyninde hissedebilir. Adı kayık olsun tekne olsun, bakış açısına göre de teknenin sana verdiği keyif de eziyet de ayrıdır. Değişmeyen tek gerçeklik ise su üzerinde yüzen herşeyin tanımı, kuralı, adabı karadan çok farklıdır. Kendisine göre apayrı bir ritmi vardır.

Malzemesi (ahşap, çelik, plastik, çimento), yaşı, durumu ne olursa olsun, gideceğin mesafe 100 metre ya da 100 mil olsun, denizde uyulması gereken kurallar vardır. Bu kurallar kişilere göre değişiklik göstermekle beraber benim öğrendiğim en önemli 2 kural var paylaşmak istediğim. Kural 1) Akıl vermeden önce iyi düşün! Kural 2) Herkes kendi teknesinin kaptanıdır ve teknenin sorumluluğu kaptana aittir. Tekneyi tekne yapan ve onu suda yüzdüren en önemli ögelerden biri budur.

Muhtemelen duymuşsundur ‘kaptanın sözü emirdir’ diye. Emir verildikten sonra tartışıl(a)maz, sorgul(a)namaz. Ne deniyorsa tartışmasız yapılır. Özellikle bu mektupları okuyanların ve yazanların (kendim de dahil olmak üzere) hiyerarşiyle, emir alıp vermekle sorunları olduğunu düşünüyorum; ama gerçek şu ki, bu, tekne üzerindeki hiyerarşi gerçeğini değiştirmiyor! Amacım denizi ve denizciliği sevdirmek olduğundan şimdilik bu hiyerarşi konusunu başka bi yazıya bırakıp işin keyifli taraflarına doğru rotamı değiştiriyorum.

500 yıllık bir gelenekle yeniden yapılmış bir eskimo kanosu

Bu yazı dizisindeki asıl amaç, teknede yaşamayı veya tekne ile birşeyler yapmayı isteyip de nereden başlayacaklarını bilemeyenlere bir başlangıç noktası oluşturmaya çalışmak. Yaklaşık bir yıldır başlayamadığım ve bu kadar geciktirdiğim bu yazının başlangıç noktası ise işin en zor kısmı. Bir hayaliniz varsa bozmak ya da hayal kırıklığına uğratmak istemem. Aşırı örneklerle kimsenin yanlış yönlere gitmesini de istemem. İnsan aklının zenginliği gibi teknede yaşamak isteyenler için bu bir başlangıç noktası ve devamı da sayamayacağım kadar çok çeşitlilik içeriyor.

Amaç sadece denizi ve denizciliği sevdirmek değil, bir yandan da deniz ve denizcilikle ilgili olumlu/olumsuz önyargıları kırmak. Dışarıdan bakanın bakışına göre denizcilik ‘zengin’ işi de olabiliyor, balıkçılar gibisi için ekmek kapısı da. Kendinizi resmin neresine koyacağınız sizin maddi durumunuza ya da tekne sahibi arkadaşınızla olan samimiyetinize göre değişir. Mutlu olmak tamamen sizin hedeflerinizle alakalı.

Yelkenli kayık

Türkiye’nin sayılı zenginlerinden Rahmi Koç’un kendi tersanesinde yaptırdığı, sekiz kişilik mürettebatı ile yaptığı dünya turu da bir denizcilik örneği, yediğinden içtiğinden arttırıp yıllarca para biriktirip, teknesinin her işini kendisi yapıp hiç bir güvencesi olmadan dünyayı dolaşanlarınki de bir denizcilik örneği. Bu yüzden bir sonraki yazı binbir çeşit denizciler üzerine olacak…

Selam Prenses,
Farklı bir konu olacak çünkü ben farklı biriyim. Hani farklı biriyim derken de yanlış anlaşılmasın bloğa yazı yazan arkadaşlardan değilim. Peki ben kimim? Adım Gürkan Genç. 1979 doğumluyum. Ankara’da yaşıyorum ve iletişim fakültesi mezunuyum. Eski bir işletmeci, yeni bir gezgin veya seyyah mı denir?  Bir seferlik istek geldi prensese yazmam için. Ben de tabi ki de neden olmasın dedim.

Şu anda Güney Kore’deyim. Her ne kadar bu mevsimde götüm donsa da fotoğraf ve video çekip üstüne bunları montajlayıp sonra da başımdan geçen hikayeleri blog adresimde paylaşıyorum. Ankara’dan başladım bu yolculuğa. Önce karadeniz’i geçtim Türk bisikletçi arkadaşlarımla birlikte; sonrasında da Gürcistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Tacikistan, Kırgızistan, Çin, Moğolistan ve Güney Kore. Yola devam ediyorum.

Fakat bu yazıyı büyük  bir plazanın restoranında Bordeaux şarabımı yudumlarken yazıyorum. “Oh lan herife bak ne kebap iş yapıyor.” dediğinizi duydum.. Aklınızda sakalları, saçları uzamış, pislikten yüzü gözü gözükmeyen salaş bir gezgin imajı oluşmuştu di mi? (Çoğunlukla düşündüğünüz gibi)
Tamam hemen değiştirelim. : )

Seyahat ettiğim bu son dokuz ay içinde;
Kamp alanıma ateş açtılar, göz altına alındım, gecenin bir yarısı 3 km yürütüp hapse atmaya çalıştılar. Askerlerle birbirimize girdik. Aha Gürkan seyahat buraya kadarmış dedim.
Su içmek için durduğum bir sırada sarhoş birkaç kişi bana seslenip bir şeyler dediler. Ben oralı olmayıp pedallamaya başladığım sırada onlar da arkamdan koşmaya başladılar, kafamı çevirip baktığımda ellerinde bıçaklar vardı. Ne yapacaksın, kaçacaksın! : )
Önümü kesip pasaportuma el konduktan sonra silah zoru ile param alınmaya çalışıldı. Vermek istemeyince de namlu göğsüme dayandı. O sırada birleşmiş milletlerin aracı çıktı geldi de soyulmaktan mı kurtuldum yoksa hayata o araç sayesinde mi devam ediyorum belli değil.
Bir sınır kapısında rüşvet istendi, vermek istemeyince de ülke içinde tek başıma seyahat ettiğim için soyulacağımı söylediler.

Bir ülkede gece uyurken dağdan inen kurtlar çadırın etrafını sardılar, eşeleyip koklayıp gittiler.
Bir sabah çölde çadırımı toplarken altından yılan çıktı, tüm gece yılanla koyun koyuna yatmışım. : )
Dünyanın araçla çıkılan en yüksek üçüncü noktası olan Pamir Dağı’nda ekipman eksikliğinden donma tehlikesi atlattım.
Dünyanın en büyük çöllerinden biri olan Gobi Çölü’nde üç defa yönümü şaşırdım, kilometrelerce fazladan yol aldım, ulan suyum yetecek mi,  yemeğim yetecek mi telaşı aldı gitti. : )
Bir sabah uyandım akrepler çadırın tepesinde sevişiyordu, neyse ki arada ikinci bir tül alan vardı da oturup onları seyrettim.
Günlerce duş alamadım,  su bulamadığımda atık suları arıtıp içtim.
Kara-gum Çölü’nde 40 küsür derecenin üstünde pedal çevirdim, güvenli alan bulamadığım için hayvan barınaklarının içinde hatta hatta kesimhanenin içinde bile çadır kurup uyudum.

Daha anlatmamı ister misiniz?………. Peki Tamam. Kalanını çıkacak olan kitapta okursunuz..

Bu yolculuğa yoldayken koyduğum bir ad var. ‘Gerçek’ dünyanın keşfi. Yaşadığımız hayatta hepimizin gerçekleri vardır. Haaah! İşte ben, bizim sınırdan çıktıktan sonra sahip olduğum gerçeklerin  yerine yenilerine koymaya başladım.
Günlerce, yokluk içinde  insanlarla birlikte yaşayarak buna rağmen nasıl mutlu olunabileceğini öğrendim. Halbuki Ankara’da o kadar olanağın içinde kendimi mutlu sanıyordum.

Gerçek aşkı gördüm. Yolda yakaladığım Kanadalı bisikletli gezgin en son 2 ay önce konuştuğu sevgilisi ile öğlen saat 2′de Mir- i Arab’da buluşabilmek için (Özbekistan’da bir medrese) günde 150 km üstünde yol almış. Ben bu herifi  Bukhara şehrinin girişinde yakalıyorum. Buluşacakları noktaya beraber gidiyoruz. Oraya vardıktan 2 dakika sonra  sevgilisi de geliyor, 10 dakika boyunca ağlayıp birbirlerine sarılıyorlar. Ben de ağlıyorum. Niye mi? 31 yaşına kadar böyle bir aşk yaşamadığım için.
Gerçek korkuyu yaşadım. Sanmayın yolda tek başıma pedal çevirdiğimden dolayı korktum. Moğolistan’da Gobi çölünün ortasındaki sessizlikten kortum. Blog sayfamda kelimelere dökmeye çalıştım. Yazdıktan sonra defalarca okudum. Olmadı dedim. Anlatamadım bu  korkuyu dedim. O korkuyu hissettiremedim dedim. Çünkü ben, o korkuyu tarif edecek kelimeleri bulamadım.
Savaştan kaçan insanları gördüm. Yıkımın getirdiği hüznü gördüm. O çaresiz insanları seyrederken bir şey yapamamaktan, kendimi kötü hissettim. İnsan olmanın gerçeklerini anladım.
Kırgızistan bozkırlarında İbraham’ı tanıdım (5). Gülücükleri, sarılışı, oyunları ile ben ve yolda karşılaştığım gezgin arkadaşlarıma sevgiyi ve bağlılığı gösterdi.
Tacikistan’da misafir olduğum ailelerin birinin evinde Nadia (6) ile tanıştım. Bu fotoğraftaki kız işte. Nasıl içten, sevgi ile bakmış, ayrılamadım yanından, bırakmak istemedim onu. Benim kızım olmasını istedim.
Bu şekilde sizlere yolda karşılaştığım, kendi gerçeklerimi belki sayfalarca anlatabilirim.

Her ne kadar şu anda kahkaların havada uçuştuğu, şık kadınların bulunduğu ve Bordeaux şaraplarından birini yudumladığım güzel bir mekanda da olsam, hayat veya yaşam benim için artık eskisi gibi değil. Sittir len bize felsefe mi yapıyorsun diyebilirsiniz. Ne söyleyeyim? Yok  ki başka tarifi. Atlayın bisikletinize veya alın sırtınıza çantanızı, çıkın yolculuğa. Bu yolculuğun aynısı yapın demiyorum. Çevrenizi gezin, yakındaki köye kasabaya gidin ne demek istediğimi anlayacaksınız, az çok anlayacaksınız.
Yan masadaki kızlar sarhoş oldular, beni masalarına davet ediyorlar. : ) İşte bu da hayatın gerçeklerinden biri. Anlayana…. Bendeniz yan masaya geçer…
Herkese sevgiler saygılar

Gürkan Genç

Haaa son olarak,
Hepimiz hayal kurarız. Bir noktada hayal kurmayı bırakın. Onları gerçekleştirin.

Yabani diyorum ama allah icin ilk izlenimde on puan verdim. Gemiden inip Norvec toprağında 100m kadar adımlamıştım ki bir müzik sesi duydum. Pencereden içeri bakınca millet gel gel yaptı. Bi akordeon bir saksofonlu abi, aile toplantısı halindeki ortamda müzik yapıyolar. Girişteki norvecli hanım kızımız giris ücreti yemek rezervasyonu falan sordu. Walla dedim o Kron dediginiz paradan bizde yok. Aha surdaki gemiden indik. Garibanız, müziği duyduk, gel gel yaptınız ona tav olduk die anlattım derdimi. Abla da herkesten para mı alıcaz canım die bizi iceri aldı. Keyifli birkaç şarkının yanında beleşten nefis bir Balık Çorbası da yemiş olduk. Keşke her gümrük böyle olasıymış.

Bu abilerin türklerle çok eski tarihi bağları varmış. Vikingler İstanbula Miklagard diyorlarmış. Çok hoşuma gitti bu isim. İskoçyadan gelirken İskoçyanın Tarihi diye süper bir BBC belgesel serisi izliyordum. Viking zulmünden imanları gevremiş iskoçların. Diyor ki, bu viking abiler iskoç köleleri istanbul köle pazarında satıyolarmış. Süper ticari ilişkiler falan. Kültürler de etkilemiş birbirini. Bi ara derinlemesine bakmak lazım tarihsel bağlara. Hatta birisi dedi ki rivayet olunur ki istanbul meyhanelerinin badigartları komple viking yarmalarıymış. Ben diyenin yalancısıyım walla.

Yani insan evladı bu kadar soğuk ve karanlık yerlerde yaşamalı mı tam emin olamadım ben. Madem bu havalardan hayır yok, abiler azimle çalışmaya vermişler bünyeyi. Sanırım kişi başına gelirin en yüksek olduğu ülkelerden birisi norveç. topu topu 4 milyon kişi yaşıyor koca ülkede. Oslo’da sokakta yürürken insanlar nerede diye sordum. Bu kadar dediler

Aslen Greenpeace Norveç’te pek sevilmiyor, laf aramızda. Japonya gibi Norveç de balina katliamını ulusal bir gurur meselesi olarak gördüğü için Greenpeace’e gıcıklar. Ellerini notröjena kremle yumuşatmadıkları zamanlarda, norveçli balıkçılar, hobi olarak greenpeace gemisinin liman halatlarını çözüyorlarmış geçtiğimiz senelerde Oslo’da. O yüzden hafiften temkinli hareket ediyoruz. Biz niye geldik buraya onu da açıklayayım biraz. Bu sefer balina meselesi değil gündem. Efenim bildiğiniz gibi nobel komitesi absürd bir kararla bu yılki Nobel Barış ödülüne Obama’yı layık gördü. Arkadaşım bi dakka bişey yapmasını bekleyin bari demeye kalmadan walla verdiler ödülü gitti. Bizde Oslo’da sote bi yere yerleştirdik gemiyi. Astık üstüne pankartı. Daha birsürü etkinlik vardı. Temel amaç ise, iklim değişikliği konusunda bissürü vaadde bulunan Obama’nın, Kopenhag İklim zirvesinde inisiyatif alması için baskı oluşturmak.

Biliyosunuz Hindistan Çin’in ardından inisiyatif alarak zirve öncesi yaptığı açıklama ile karbon yoğunluğunu düşüreceğini söylemişti. Bu güzel hareketler, gelişmekte olan ülkeler harekete geçmeden bişey yapmam diyen ABD’yi inceden köşeye sıkıştırınca Obama, programını değiştirip zirveye zirve yapıldığı sırada katılma kararı aldı. Buradan sonra kopenhag’da da kendisini yakından takip ediyor olacağız. Birçok gelişmekte olan ülke ve ada devleti, aslen ABD’ye gölge etme başka ihsan istemez deme noktasına bile geldi. Zira ABD iklim anlaşması için katkıda bulunmak bir yana; anlaşma olmasın diye elinden geleni yapıyor. Kyoto sürecinde de resmi politikaları buydu. Öte yandan ABD’de cumhuriyetçiler, iklim değişikliği bilimsel gerçeğine karşı, evrim teorisi karşıtı kampanyalara benzer bir kampanya yürütmeye başlıyor gibi geldi bana. Fosil yakıt lobisi pek şaşırtmıyor haliyle…

Oslo’daki ilk gecemizde yine başımızı polisle derde sokmayı başardık. Limana varan sarhoş denizciler olarak değil ne yazık ki. Moose diye sokak sanatçısı bi abi katıldı bize ingilterede. Bu amca, asistanı güzel insan Corç ile (kendisi türkiyede bir yıl geçirip çok iyi pezevenk demeyi öğrenmiş) yeni bir stensil tekniği geliştirmişler 5 yıl önce. Hazırladıkları kontraplak kalıpları, sprey boya yerine basınçlı su kullanarak uyguluyorlar. Fotograflarda gordugunuz boya değil sadece temiz yüzey. Bir süredir İngiltere’de greenpeace ile ortaklaşa çalışmalar yürütüyorlarmış. İklim ve obama konulu mesajları oslo’nun bilimum kirli kaldırım duvar zeminlerine itina ile uyguladık. Yaya geçitlerindeki kirli beyaz çizgilere bile uygulanıyor.

Moose ve George oluşumlarının adı Symbollix . Kullandıkları tekniğin, sokak sanatı ve stensilin reklam karsiti, reklam bozumu niteligini guclendirdigini dusunuyorlar. Zira sokakta varolan mesaj kaosuna yeni kalıcı bir unsur eklemek yerine eksilterek calisiyorlar. Eksilttikleri bazen kirli bir duvar yuzeyi, bazen posterlerle kaplı karmakarışık bir yüzey. Kalıbı koyup basınçlı suyu sıkmak dışında bir faaliyet de yok. Son 5 yılda Moose dunyanın birçok yerinde bu tekniği uygulamış. Taklitçilerinin türemesinden de son derece memnun abi. İstanbullu stensilcilerin ilgisine ve bilgisine diyorum.

Yapılan iş özünde basınçlı su ile sokak temizleme olduğundan polis de hiçbirşey yapamıyor. Araba yıkama için kullanılan seyyar bir basınçlı su kompresörü ile şehir turuna çıktık bizde. Kimi bidonla su taşıyo kimi kocaman stensiller. 2-3 saat uygulamadan sonra sonra başkanlık sarayına yakın bi yerde bir anda 6-7 polis arabası bitti yanımızda.

Bi memlekette suç oranı düşük olunca, herhangi bir vaka durumunda polis de biraz fazla heyecanlanıyor hatta yaşasın olay var diye seviniyor sanırsam. Abiler zaten gemiyi ve etkinlikleri çok yakından izliyorlar. Ama sonunda bisey yapamadan gittiler. Adimizi alip vesikalik fotograflarimizi cektiler ayak ustu. 24 saat icinde 200m civarda ayni seyi tekrarlama yasağı gibi garip bir ceza kestiler. O da trafik güvenliği bahanesiyle. Polisin yasal sınırlar içinde davranmak zorunda olduğu demokratik ülkeleri seviyorum ben yaw. Hiçbir keyfiyete yer yok. Bizim vakada biraz kendi sınırlarında dolaşıyorlar aslen. Obama geleceği için, Oslo, ABD gizli servisinden ajancılık oynayan abilerden kaynıyo bol bol. Polisi de bunlar gaza getiriyo diye tahmin ediyoruz biz.

Benim gözlerim ise sigara içenlere kilitlenmiş durumda. Arkadaşım ne kadar çok tiryaki var ortalıkta. Fosur fosur sigara içiyo herkes. Sigarasız birinci haftayı tamamladım. Üzerimdeki enerji fazlasıyla ne yapacağımı bilemiyorum. Asabiyet biraz daha azaldı. Ama yine hafiften bir dengesizlik hali var üzerinize afiyet. Durumu yasal yollarla tarif etmeye çalışırsam; sanki 5 tane enerji içeceğini (içmem de içirmem de o ayrı) arka arkaya yuvarlamışım gibi geziyorum ortalıkta. Çikolata kilo yapar dediler ben de soğuk suya verdim kendimi son bikaç gündür. Denize atlayıp yüzmek istedi bu deli gönül. Yemedi, ben de soğuk duşa girdim. Çivi gibi su gazımı aldı biraz çivi çiviyi böyle sökecek herhal du bakalım…

tuna

Efenim son aylarda rejiden arkadaslardan akedemi beygiri oldugum, bir tatil yapmam gerektigi yonunde surekli uyarilar aliyordum. St.Louis’e tasindiktan, az cok eve yerlesip yeni okulla ilgili isleri hallettikten sonra dedim bari br tatil yapilim artik. St.Louis bana plaj bul lan allahsiz dediysem de, garibim St.louis’in camurlu misisipi kiyilarinda pek plaj yok ne yazik ki. Plaj yok ama sana gel kralindan eski demiryolu simdi ki bisiklet yolu olan Katy yolunda, missouri nehri kiyisindan, Lewis ve Clark’in tarihi bati Amerikanin kesfi ekspedisyonunun izlerinden keyifli bir hafta verelim deyince hayir diyemedim. Yukledim heybeleri, atladim bisikletime ve basladik 8 gun 767 kilometrelik yolculuga.

9 Agustos, 2009 Pazar. St.Louis’den Matson’a Katedilen Mesafe: 57km

Yola cikis biraz karanbole oldu, asiri sicaklardan tirstigim icin son ana kadar yola cikip cikmamaktan emin degildim. Alarmi erken saate kurdum, kalkabilirsem giderim, kalkamazsam pazartesi yola cikarim diyordum. Kalktim. Ahandana gidiyorum, lan harbi basimiza gunes falan gecmez insallah simdi doktora oncesi.

Sehrin icinden cikip Katy patikasina ulasma kismi yolculugun en sevimsiz yani, bir 20 km kadar ana yollardan surmek gerekiyor. Neyse ki pazar sabahi sakinliginde cok zorlu gecmedi. Katy yolunun hic haritasini basamadigim icin bir tirsiyorum yolu bulabilecek miyim diye. Neyse ki salakgecirmez (idiotproof) yapmislar yol isaretlerini, Katy icin saga don tabelasini geciyorum yerde dana gibi harflerle Katy bu tarafa ok eyvallah abi derken tam donemecde bir isaret daha yeter anladik uzerime gelme, burda saga donucez tamam. Bir de harita bastirsam her halde sinirimden yerdim haritalari.

Gunu olaysiz atlatip, Klondike parkina kampimi atiyorum. Dusumu aliyorum, tortelini mi mideye indiriyorum. Hep boyle kamp yerlerinde kalicaksak bu yolculuk baya luks gececege benziyor. Piril piri gokyuzune bakip bu sicakta sadece cadirin ic tentesi yeterli diyip sere serpe yayilip misil misil bir uykuya daliyorum.

Lakin gunun kaderinde yagmur dansi yapmak da varmis. Gece saat 3 sularinda gokyuzu patliyor ve deli bir yagmur basliyor, ben kafama damlayan yagmur damlalari ile uyaniyorum. Uyku sersemligine biraz dinmesini bekliyorum ama pek dinicek gibi degil, cadirin ici iyice islanmaya basliyor, panikleyebilirim artik. Iste yagmur dansi bu noktada basliyor, Gecenin bir yarisi cadirin dis tentesini yagmur altinda gecirip, aksam havaya guvenip ortaliga biraktiginiz ivir zivirlari islanmasin diye toparlayip cadira geri donme operasyonu. Sade bokserla yapildiginda yagmur damlalarini sirtinizda daha iyi hissettiginizden daha soyut dans figurlerine imza atabiliyorsunuz. Vokal opsiyonel.

10 Agustos Pazartesi. Matson’dan Mokane’ye Katedilen Mesafe: 100km Toplam Mesafe: 157 km

Gun islak basliyor. Hemen hemen her seyim islanmis. Coraplar, eldivenler, kask, bisiklet, cadir, tulum, ocak, heybeler. Bir cay demliyorum incirli biskuvilerinin yanina. Yagmur tekrar baslamadan en azindan yola koyulmali.

Bu Amerikalilarin tarih anlayisi biraz hayal gucu gerektiriyor. Katy yolunun buyuk bolumu Lewis ve Clark’in 1803-1806 yillari arasinda gerceklestirdikleri bati amerikanin kesfi ekspedisyonu ile paralel gidiyor, ikisi de missouri nehrini takip ettiklerinden. 1803 yilinda Fransizlardan bati Amerikayi Louisiana anlasmasi ile satin alan Amerika birlesik devletleri, neyi satin aldigini anlamak icin bir ekspedisyon duzenler. Kaptan Meriwether Lewis ve William Clark’in basini cektigi ekip 3 yil boyunca yol alip, binbir macera atlatip, pasifik okyanusuna kadar ulasip sag salim geri donerler. Yolculuklari boyunca da bol bol bolgenin envanter calismasini yaparlar.

Haliyle Katy yol boyunca da tabelalar koymuslar bu efsanevi ekspedisyon ile ilgili. O noktada neler yasandigini anlatiyor tabelalar. Hayal gucu burda devreye giriyor.

-Su karsidaki adayi goruyor musun?
-Hayir, hangi ada???
-Iste onu diyorum, ada artik yok . Ama eskiden orda bir ada vardi ve Lewis ve Clark orada kamp yaptilar.
-Himm, iyiymis.

ya da Konya ovasi gibi duz bir mekanda:

-Burada eskiden dik bir yamac vardi, Lewis ot toplamaya ciktiginda bu yamacta ayagi kaydi
-Eee, bir sey oldu mu?
-Yok ya, hafif tokezledi o kadar

ya da baska bir nokta da:

-Lewis ve Clark burada nehrin obur tarafina gectiler
-Eee?
-Ne eee’si, nehrin obur tarafina gectiler iste
-Peki

Aslinda bugun Tebbett’deki bisikletci barinagini hedefliyordum, ama Mokane’ye vardigimda hava kararmaya baslamisti coktan ve orada kalmaya karar verdim. Bu kucuk kasabanin parkina cadiri attiktan sonra kasabayi turlamaya ciktim. Simdi bu yorgunlugun uzerine bi bira icilir diyip ilk gordugum pub’a daldim.

-Sen de kimsin nerelisin?
-(Hobala, nasi yani) Ben bisikletciyim abi, St.Louis’den gelir Clinton’a giderim. Aslen Turkiyelim.
-Aaaa, turksun haa, super, bizim Turkiye’de arkadaslarimiz var, Incirlik ussundeler, gel buyur buyur soyle
-?!?!

Birayi alip Bob’un masasina oturdugumda etrafa goz atma sansi buluyorum. Bir bilardo masasini cevreleyen duvarlarda amerikan bayraklari, cercevelenmis savas ucaklari fotograflari ve iki uc tane dev “US Operation Iraqi Freedom” bayragi duvarlari susluyor. Yanlislikla gazilerin lokaline girmisim.

Bob donanmada calismis, artik emekli olmus. Yanimda yegeni Scott, cam yarmasi diye tabir ettigimiz cinsden iri bi abimiz, bana incirlik ussunun oldugu yerde havalar nasildir diye soruyor. Adana da yazin hava sicaktir abi diyorum, cok sicaktir hem de. Hic unutmam bir kere eyleme gitmistik incirlik ussune diyesim geliyor ama gulumseyip susuyorum. Ikinci birami Scott ismarliyor, muhabbet derinlesiyor. Bob demokratlardan yakiniyor bana, kendisi cumhuriyetci katolik, ben de kafa sallayici. Mokane kucuk bir demiryolu kasabasi, bizim Selamsiz’i hatirlatti bana, 75 kisi yasar, herkes bir birini tanir. 1983 de demiryolunun hatti degistikdikten sonra kasabanin ekonomisi iyice durmus, issizlik, bol bol goc, sadece orali olanlarin bildigi ve gitti bir yer Mokane.

11 Agustos Sali. Mokane’den Boonville’e Katedilen Mesafe: 108 km Toplam Mesafe: 265 km

Sabah erkenden yola cikip sicak bastirmadan biraz yol kat edeyim diyordum ama kalkamadim. Ucuncu gun artik yollarlar ve manzariyi baya kaniksiyorsunuz. Bol bol goz alabildigine misir tarlarlari, misir tarlari, misir tarlalari. Bu dum duz uzayip giden yesillikle bazi bazi hafif tepedikcikler. Windows XP standart arkaplani gibi bi goruntu. Saatlerce bu manzaraya pedal bastiktan sonra insan kendini Windows XP masaustunde sanmaya basliyor bir sure sonra,. Abi o kadar dedim Missouri’ye XP kurmayalim diye, bak dondu yine, biri restart atsin su makineye.

Aksam uzeri biraz degisiklik olsun diye Ipod’u takiyorum kulagima. Simdi burada verdim Vivaldiyi, Betthoven’i ne biliyim Loreena Mckennit’i, dogayla bir olduk, huzurdan kelebek oldum, kendimden gectim falan diye yazmak isterdim entel entel ama ne yazik ki Missy Elliott koydum son ses, get ur freak on motherfucker!!!! Hip Hop rulez baby! Burasi siyahilerin yerlilerin topraklari, buranin dogasinda muziginde ritim var. Oyle Avrupa Saray muzikleri gitmez buralara. Missy verdikce ritmi bende basiyorum pedala, sanki Etilerde piyasaya cikmisim spor arabamla oyle de bi havalara giriyorum ki sormayin. Aksam kalmayi planladigim kamp alaninin onune geldigimde duruyorum bi, Missy “Music makes you lose control” diye cilginca bagiriyor, tekrar basiyorum pedala, let’s go baby!

Ben boyle mal mal nereye gittigimi bilmeden giderken Doug ve Cole ile karsiliyorum neyse ki. Doug ve Cole Amerikayi bastan sona geciyorlar, Virginia’dan baslamislar 34 gun once Oregon’a gidiyorlar. Ikisi de Haziranda universiteden mezun olup temmuzda yola koyulmuslar. Keyifli elemanlar. Onlar bu gece Boonville sehrine ulasmayi hedefliyorlar, Missy’yi cantaya atip Doug ve Cole ile surmeye basliyorum.

Gunbatiminda Missiouri nehrini gecip hava kararmaya baslarken kamp alanimiza ulasiyoruz. Yaklasik 110 kilometre ile bugun uzun ve yorucu bir gun oldu, herkes yorgunluk ve acliktan dagilmis durumda. Bakiyorum bizimkiler bagellere ve kasar peynirlerine yamulmuslar coktan.

N-Aksama ne yiyoruz gencler?
D,C-Bagel, bagel, bagel
N-Nasi yani, bir seyler pisirmiycek misiniz?
D,C-Ocagimiz yok ki
N-Nasi ya? Dort aylik yolculuga ocaksiz mi ciktiniz. Ne yiyorsunuz peki?
D,C-Bagel, bagel, bagel
N-Baslatma lan bageline, bagelden aksam yemegi mi olur
D-Butun gun pedal bastiktan sonra kim yemek pisiricek o yorgunlukla, bana su kasari dogramak bile zor geliyor simdi

Benim kafam atiyor o noktada, su genclere hayata ve onun keyiflerine dair bir seyler ogretmem lazim. Aksam yemeginin keyifini suremeyeceksek yemisim butun gun pedal basmayi.

N-Durun, birakin bagelleri, benim ocagim var, hepimize yemek pisiricem
D,C-Bagel, bagel
N-Dur, yok bagel magel

Ocagi atesliyor, tortelinileri atiyorum suya. Siz tortelinilere bakin, ben kosedeki benzin istasyonundan sarap alip geliyorum diyip atliyorum bisiklete. Ben gelene kadar tortelini pismis bile, ikinci parti peynir ve domates soslu makarnayi ocaga atip torteliniyi kasiklamaya basliyoruz. Yanina sarabi da aciyorum. Cole 8 yildir agzina icki koymamis. Doug hemen hemen hic icmemis. Olum yazik size lan, hadi bakalim serefe diyorum, dibini gormeyen secdigini goremesin. Iki kadehten sonra bizim bagellerin kafalar cakir keyif olup gozleri fildir fildir donuyor. Acaba biz de ocak alsak mi lan muhabbetleri donuyor. Yemek ustu Cole hadi bara gidelim diyor, ben yasliyim bar maceralari icin diyip cadirima suzuluyorum, onlar bara sallanirken. Iki surahi bira icip bi guzel sarhos olmuslar o gece, cimlerde yuvarlanip bol kakara kikiriyle donmusler, guc bela cadirlarini kurabilmisler donduklerinde. Cok eglendik aksam diyorlardi sabah uyandiklarinda.

12 Agustos, 2009 Carsamba. Boonville’den Clinton’a Katedilen Mesafe: 117 km Toplam Mesafe: 382 km

Doug ve Cole bisikletlerine bakim yapmak icin Boonville’de biraz zaman gecirecekler. Bense bugun Katy yolunu bitirmeyi hedefliyorum, sabah vedalasip ters yonlere pedal basiyoruz.

Gun olaysiz geciyor. Tempolu bicimde pedal basiyorum, hafif tepelerin oldugu bu etaplarda dusuk bir egimde tirmanip sonra yine hafif bir egimde tepenin ardina sallaniyorum bol bol. Tarlarin ormanlarin arasindan Clinton’a ulasiyorum gun batimiyla birlikte. Bol sivri sinekli bir karsilama torenin ardina hizli bir yemek fasli ve yorgunluktan tuluma suzulmece.

13, 14, 15 Agustos 2009.Clinton’dan Matson’a Katedilen Mesafe 328 km Toplam Mesafe: 710 km

Donus yolculugu cok daha meditatif geciyor. Sabahlari erken kalkiyorum, cadiri toplarken cayimi yudumluyorum. Incirli biskuviler veya bagellerle kahvalti yapip seleye atliyorum. Acikana veya suyana kadar pedal ceviriyorum. Acikinca durup bir seyler yiyiyorum. Susayinca su iciyorum. Kilometre tabelelarinin oldugu yerlerde banklarda ki molalarda kivrilip uyukluyorum. Sonra kalkip tekrar pedala basiyorum. Iki gune bir marketlere ugrayip erzaklarimi tazeliyorum. Aksamlari kamp yapicak bir yer bulup cadirimi kurup ocagimda makarnami hasliyorum. Yemek ustu cok gecikmeden uykuya daliyorum.

Bisikletin pedali dondukce yollar altimdan akip geciyor. Gunes doguyor yukseliyor batiyor. Yolun tozu uzerime siniyor. Sivrisinekler ayaklarimi kemiriyor. Arada yagmur iniyor uzerime. Bazen ruzgar arkamdan esiyor daha hizli gidiyorum, bazen tam karsimdan esip hizimi kesiyor.

Dusuncelere daliyorsun bazen yolda. Bisiklet surdugunu bile unutup olaylari insanlari yasamini dusunuyorsun. bazen daha felsefi dusuncelere daldigin da oluyor. Ama butun gunu dusunurek kendini oyalayarak gecirmek cok da gerekli degil. Pedallara ve yola fokus oluyorsun cogunlukla, pek bir seyi dusunmeden, pek bir seyi umursamadan. Sadece varoldugun zamanlar.

15 Agustosta Klondike parkina variyorum, yarin Katy’de son gunum olucak. Yedi gundur yoldayim. Varirir varmaz ter kanter icinde kendimi dus kabinlerine atiyorum, soyle yolun tozunu terini uzerimden atmak icin. Dusun altinda uzun uzun kaliyorum, o tozlu pisli halden, kireclenmis gibi sertlesmis saclardan sonra ter temiz puri pak olmak. Suyu kapattigimda sanki bam baska bir insanim, medeniyete tekrar donmusum. Kapida asili havluya uzandigimda:

Gerceklik geldi sirtima vurdu unut dedi medeniyeti
Bisikletcisin sen bisikletci kal giy dedi kirlileri

NazIm

ps: Bu gezide cektigim fotolara burada bakabilirsiniz.

Su anda bulundugum Utila Adasi, Honduras Korfez Adalarindan (Bay Islands) birisi. Ismi genellikle daha turistik ve pahali olan Roatan Adasi ile birlikte aniliyor. Adaya La Ceiba sehrinden feribotla 1 saatte ulasiliyor. Ada Orta Amerika Resifi (Mesoamerican Reef) `nin en guney ucunu olusturuyor. Bu resif oldukca dikkate deger zira Meksika`daki Yucatan Yarimadasindan korfez adalarina kadar uzaniyor. Ve dunyanin en buyuk ikinci resifi konumunda.

Adanin kulturu ve tarihcesi karayip korsanlariyla oldukca icice. Colomb`un 1502`deki dorduncu seferinde kesfedildiginde adada halihazirda yasayan yerliler varmis. Bu yerlileri yamyam diye niteleyen ispanyol kasif yamyamlar ada halkini kole olarak calistirmak uzere baska yerlere tasimis ve gorece kisa bir surede butun yerli nufus ortadan kalkmis. Ada karayiplerde cok merkezi bir noktada, kolonilerden avrupaya altin ve gumus tasiyan gemilerin rotasi uzerinde. Tabi bu da korsanlar icin adayi oldukca cazip hale getirmis. Bu korsanlarin en unlu ve acimasizi olan Kaptan Henry Morgan, 17. yuzyilin buyuk bolumunde adayi kontrolu altinda tutmus. Zaman icerisinde bir cok avrupali korsan adaya yerlesmis. Bu yuzden bugun bile en az 5-10 kusaktir yasayan bir “beyaz” nufusu var. Artik pek avrupali olduklarini soyleyemeyecegim acikcasi. Son yillarda adaya yerlesmeye baslayan honduraslilarin disinda adadaki diger baskin etnik grup Garifuna’lar. Garifunalar, kokenleri afrikaya kadar uzayan karayipli karisik bir etnik grup ve karayiplerde ispanyollar tarafindan kole olarak bir cok farkli yere surulmelerine ragmen kulturlerini korumayi basarmislar. Bob Marley tarafindan temsil edilen Rastafani kulturu de aslen Garifuna kulturunu kastediyor benim anladigim kadariyla. Uzun lafin kisasi, bundan 150 yil once ingilizler adayi honduras’a birakmak zorunda kalmis ama adadaki hakim dil hala ingilizce. Ingilizce diyorum ama 18. yuzyil ingilizcesini karayip ispanyol aksaganiyla harmanladiginizda ortaya cikan corbayi kastadiyorum aslinda. Sonucta adalilarda Honduras`a karsi bir aidiyet duygusu yok acikcasi.

Utila’da birkac tatil koyundeki dalis sevislerini de sayarsak yaklasik 17 dalis okulu var. Ucuz dalis konusunda nam saldigindan beri Backpacker dedigimiz bitli turistlerin orta amerika rotasinda ana durak noktasi haline gelmis. Dalis okullari arasinda kiyasiya bir rekabet var. Gunde 2 kere adaya gelen feribottan cikip yurumeye basladiginizda karsiniza bir egitmen ve divemaster guruhu cikiyor. Okullar kendi aralarinda anlasip cigirtkanlar icin okul basina 3 kisi siniri koymuslar. bu kalabaligi atlatip kalacak yer aramaya basladiginizda bircok hotel ve pansiyonun dalis okullari ile anlasmali oldugunu goreceksiniz. Eger dalmiyorsaniz, ada kalacak yer konusunda pek fazla alternatif sunmuyor.

Fiyatlar genelde birbirine cok yakin. PADI Open Water kursu 270 dolar civarinda. Tabi ki bu fiyat 4 gunluk kalis ve kurs sonrasi iki dalisi da kapsiyor. Bu yuzden de dunyanin en fazla dalis sertifikasi verilen noktalarindan birisi Utila. Sabah iki ve ogleden sonra iki dalis olmak
uzere standart bir gunde 4 dalis yapiliyor. Okullar tek dalis icin musteri kabul etmemeye calisiyor genelde. 2 dalis icin 55 dolar gibi bir ortalama fiyat hakim.

Ayrica Utila, Divemaster egitimi almak icin inanilmaz ideal bir yer. 750 dolar oduyorsunuz ve gercekten egitim programinin tamaminin uygulandigi bir divemaster egitimi veriliyor. Herhangi bir dalis okuluyla divemaster egitimi yapmaniz halinde yasam boyu ucretsiz dalis hakki kazaniyorsunuz. Dalis yogunlugu oldukca fazla oldugu icin tecrubenizi de hizla arttirabiliyorsunuz.Dalis okullari genelde kendi egittikleri Divemaster`lari ise aliyor. Ama genelleme yapmayayim. Sonucta ben adaya gelip duzgun bir is bulabildim gorece kisa zamanda.
Birden cok yabanci dil konusmak cok net bir avantaj. Turkceyi kimse ciddiye almiyor haliyle

PADI sistemi ve standartlarina butun dalis okullari titizlikle uyuyor. Ben acikcasi bu kadar ucuz fiyatlarla bu kadar yuksek standartlar beklemiyordum. Deneme dalislarini egitmenler yapiyor. Egitmenler sadece kurslari yapiyor. Teknenin idaresi ve kurs disi dalislarin tamami sadece divemaster`lar (dalis uzmani diye cevirmisti sanirim federasyon) tarafindan yapiliyor. Kimse maasla calismiyor. Tup basina komisyon genel olarak kabul goruyor. Yukarida bahsettigim normlar butun dalis okullarini kapsiyor ve bu normlarin disina cikan dalis okullari kisa surede kapaniyor benim gordugum.

Ama adada dalan herkes, gunde 3 dolar vergi oduyor. Bu paralar samandiralarin korunmasi kacak avciligin engellenmesi ve adadaki basinc odasinin calisir halde tutulmasi icin kullaniliyor. Yani bizim Antalya – Kas`ta yapildiginin tersine kimse dalis noktasinin ustune
demir atmiyor. Tabiri caizse kimse yemek yedigi kaba sicmiyor. Samandiralar caliniyor argumanini nasil basitce astiklarini gordum ayrica burada. 2 metre uzunlugunda 25cm kalinliginda bir boru alinir. Alt ve ust kismina cimento dokulur, aradaki hava boslugu korunur.
Samandira zincirle deniz zeminine baglanir. Bu samandiranin guzel tarafi sapasaglam orada durmasi ve uzun oldugu icin yuksek teknelerin bile rahatca baglanmasini saglamasi. Maliyetin de oldukca dusuk oldugunu dusunuyorum. Kas ve diger dalis merkezlerimizdeki okullara
duyurulur. Cozun artik su samandira meselesini!!!

Dalis noktalarina gelince. Adanin etrafina dagilmis, aktif olarak dalinan yaklasik 60 dalis noktasi var. Sualti topografisi de oldukca birbirine yakin dalis noktalari arasinda. 5-10 m derinlikte resif platosu ve resifin arasinda kumul parcaciklari var. Derin suya dogru keskin bir yamac ve derinlik 20-40 metreye ulasiyor yamacin alt kisminda. sonrasi da genel olarak kum zemin. Bu yuzden kaybolmak ya da tekneyi kaybetmek pek mumkun degil. Adada yerlesim guney kisminda. Kuzey tarafi oldukca bakir kalmis. O yuzden kuzeydeki dalis noktalari daha zengin ve saglikli bir resifi barindiriyor. Ayrica Balina Kopekbaligi denen guzel canlilari gormek de ancak kuzeyde mumkun. Bir cok dalis okulu masraflardan kismak icin dalislarini limana yakin guney bolumunde sinirli tutuyor. Turkiye`den kalkip buraya gelirseniz muhtemelen dalis sirasinda agziniz acik kalir. Ama Tayland ya da Kizil Deniz ile karsilastirildiginda buranin biraz vasat kaldigini kabul etmek gerek. Bir cok tropikal tur yaninda kaplumbaga ve kopekbaliklarina zaman zaman rastliyoruz dalislar sirasinda. Tabi Turkiye Utila arasinda, Guatemala’daki bir yuksek irtifa golunde 3 ayimi dalarak gecirdigim icin buradaki dalistan sikilmam cok uzun zaman alacak diye dusunmekteyim.

Bu yazi aslinda dalis profesyonellerine yonelik oldu biraz. Hafiften ortaya karisik. Neyse ama bende daha yazacak cok hikaye var. Her dalis noktasina bir yazi ayirmaya baslarsam sasirmayin derim. Ayrica cok karizmatik balikcilar var burada. Yuzlerce hikayeleri var. o alana girmekte henuz pek acele etmiyorum. Efenim saglicakla kalin. Buralara yolu dusen olursa kapimiz her zaman acik.

Tuna Turkmen

Joffre daginin yamaclarindan kopan cigi gorunce oldugumuz yerde durup tedirginlikle izliyoruz kulvarin icinde akan kari, kulvarin kavis yaptigi yerde cig gozen kayboluyor. Onumde ilerlemekte olan Trey arkasini donup bana yukardaki cigi gordun mu diye soruyor, ben tedirgenlikle basimi sallayip gordum yanitini verdigim sirada o kulvarin bizim vadinin yamacinin kesistigi yerde asil buyuk cig patliyor ve buyuk bir toz bulutu yukseliyor. Iste asil cig bu ve iste asil donup kaldigimiz an da bu. Yuzmetre yukarimizda cikmayi plandigimiz noktaya yuklu bir toz kar cigi isabet etmisti, cigin daha da buyuyup bize dogru gelip gelmeyecegi hakkinda bir fikrimiz yoktu, aslinda o anda hic bir konuda hic bir fikrimiz yoktu, budistlerin pesinden kostuklari mutlak zihinsizlik anlarindan biri, tam da yillardir kafamizda tasigimiz saksiya asil ihtiyacimiz oldugu anda o bizi birakip gitmisti iste.
Insan dedigin komik bir mahlukat. Trey ile daha sonra konustugumuzda tam o anda, o buyuk toz bulutunu gordugumde ve ne yapacagami bilemedigimde fark ettigim sey cok kucuk oldugumdu dedi. Bir anda kendini Matier ve Joffre daglarinin arasindaki bi vadide, binyillardir orada bulunan Matier buzulunun yaninda, uzerine gelen cigla birlikte kucukcuk bir karincacik gibi hissetmek. Bu vahsi yerler bu zamansal ve uzamsal gigantik olcekler biz fani yaratiklar icin fazla buyuk kaciyor,biz her ne kadar bunu unutsakta habire. Aslinda daha bir gece once gok yuzunu kaplamis piril piril yildizlara bakarken anlamistik olcegimizi, -30 derece civarlarindaki donduran sogukta ne kadar zayif oldugumuzu anladigimiz gibi.

Benim ise o toz bulutunu gordugumde ilk aklima gelen kamerami cikarip bir fotograf cekmek oldu, hani onumde duran trey ile birlikte olcegi iyi verip ilginc bir kare cikarabilirdim ordan. Aninda cok sacma bulup yapmadim tabi. Dagci egitimim cigi gozlerimi ayirmadan izlememi salik veriyordu, orada bir turist gibi fotograf cekemezdim, Louvre Muzesini gezmiyordum sonucta.
Ilk toz bulutun ardindan cig uc-bes saniye kadar kisa ama bir omur kadar da uzun bir sure yamacin arkasinda kayboldu. Iki sey olabilirdi, birincisi ve kotu ihtimal, cig yamacin arkasindaki kari da onune katip daha da buyumus bir halde bizim de icinde bulundugumuz vadiye patlayabilir, ya da ikincisi ve iyi ihtimal, yamacin arkasinda gucunu kaybedip bizim vadide son kirintilarini birakabilirdi. Bu yaziyi yazdigima gore, ikinci ihtimal oldu, ki birinci ihtimal bile olsa biz yine de guvendeydik, cunku olasi bir cig ihtimaline karsi vadidin sol yamacinda kayalik karsiz guvenli bir bolgede yuruyorduk yani vadi tabaninda veya sag yamacta degildik.

Yine de bulundugun acimasiz ama bir o kadar da guzel ortamda onunde patlayan bir cig insani garip ve karmasik duygulara surukluyor. Hayatimda hic bu kadar yakindan bir cig gormemistim. Cig gecip gittikten sonra orada bir kayanin uzerine oturup durum degerlendirmesi yaptik. Soguk dag havasini sik araliklarla solurken, gunes isinlariyla paril paril parildayan binlerce yil yasindaki ne ciglar gormus gecirmis sakin buzula baktim uzun uzun. Matier buzulu gozume hic bu kadar guzel gozukmemisti o ana kadar.

NazIm

ps: Bu etkinlikte cektigim fotolara bakmak icin burayi tikla